Fed-iň göterim derejesi kararyndan öň möhüm söweş kölegesi: Global bazarlar iýul ýygnagyna çenli gulplandy

ABŞ-nyň Merkezi Banky (Fed) Eastakyn Gündogardaky dartgynlylygyň we geosyýasy töwekgelçilikleriň kölegesinde ýylyň iň möhüm ýygnaklarynyň birine taýýarlanýar. Iýun aýynda ABŞ-da ýyllyk inflýasiýanyň peselmegi garaşylýandan has pes bolup galsa-da, göterim mukdaryny ýokarlandyrmak üçin Federal ätiýaçlyk bankyna edilýän basyşy ýeňilleşdirse-de, sebitdäki gyzgyn çaknyşyklar we nebitiň bahasynyň üýtgemegi pul syýasatynyň geljegi baradaky näbellilikleri dowam etdirýär. Federal ätiýaçlyk bazarynyň Federal açyk bazar komitetiniň (FOMC) ýygnagy 28-29-njy iýulda geçiriler we dünýä bazarlary bu ýygnakdan çykjak kararlara gönükdiriler.

ABŞ-nyň ykdysadyýetinden soňky maglumatlar inflýasiýa basyşynyň azalandygyny görkezýän hem bolsa, Eastakyn Gündogardaky konfliktleriň möwjemegi bilen ýokarlanan energiýa çykdajylary inflýasiýa perspektiwasynda iň uly töwekgelçilik faktory bolup durýar. Federal ätiýaçlyk ulgamynyň bu ýygnakda syýasaty 3,5-3,75 göterim aralygynda hemişelik saklamagyna garaşmak bazarlarda agyrlyk gazandy. CME Topary tarapyndan 25-nji iýulda paýlaşylan maglumatlara görä, göterim derejesini hemişelik saklamak ähtimallygy 65,8 göterim, göterim derejesiniň ýokarlanmagy ähtimallygy bolsa 34,2 göterim. Beýleki tarapdan, Federal ätiýaçlyk federasiýasynyň täze başlygy Kewin Warş işe girişenden soň beren beýanatlarynda bahanyň durnuklylygyny nygtady, ýöne bazarlardaky näbellilikleri ýokarlandyryp, geljege çäkli signallar berdi.

Inflýasiýa maglumatlary, energiýa goldawynyň we iş üpjünçiliginiň haýaldygyny görkezýär

ABŞ-nyň Zähmet ministrligi tarapyndan yglan edilen iýun aýyndaky maglumatlar, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň elini ýeňilleşdiren iň möhüm faktorlardan biri boldy. Iýun aýynda sarp edijileriň bahalarynyň indeksi (CPI) aýda 0,4 göterim azalsa-da, her ýyl 3,5 göterim ýokarlandy. Bu pese gaçmak, 2020-nji ýylyň maý aýyndan bäri her aýda hasaba alnan ilkinji pese gaçma hökmünde hasaba alyndy. Hususan-da, iýun aýynda energiýa çykdajylarynyň 5,7 göterim arzanlamagy ýaşaýyş jaý we azyk önümleriniň bahasynyň ýokarlanmagyny deňleşdirýän esasy faktor boldy. Şeýle-de bolsa, energiýa indeksiniň her ýyl 15,7 göterim ýokarlanýandygy bellärliklidir. Beýleki tarapdan, esasy CPI iýun aýynda her aýda tekiz galdy, ýöne ýylda 2,6 göterim ýokarlandy.

Öndürijiniň baha indeksi (PPI) iýun aýynda aýda 0,3 göterim pese gaçdy we ýyllyk 5,5 göterim ýokarlamak bilen garaşylýandan pes boldy. Iş üpjünçiligi ugrunda, oba hojalygy däl iş iýun aýynda 57 müň adam köpelip, işsizlik 4,2 göterime çenli peseldi. Iş üpjünçiliginiň ösüşiniň bu haýallamagyna garamazdan, işsizligiň derejesiniň peselmegi ABŞ-nyň zähmet bazarynyň adatça durnukly gurluşyny saklaýandygyny görkezdi.

Eastakyn Gündogarda dartgynlylygyň ýokarlanmagy Nebit we benziniň bahasy

Dünýä bazarlarynda öwüsýän oňyn şemallar Eastakyn Gündogarda harby we syýasy dartgynlylygyň güýçlenmegi bilen ugruny üýtgetdi. Brent nebitiniň barrel bahasy geçen hepdäniň maý aýyndan bäri ilkinji gezek 100 dollardan geçse-de, ABŞ-da nasos bahalaryna gönüden-göni täsir edildi. Amerikan awtoulag birleşiginiň (AAA) maglumatlaryna görä, ABŞ-da benziniň ortaça gallon bahasy 25-nji iýulda 4,11 dollara çenli ýokarlandy we iýun aýyndan bäri ilkinji gezek 4 dollardan geçdi. Iýun aýynda ABŞ bilen Eýranyň arasynda baglaşylan wagtlaýyn ylalaşykdan soň arzanladylan bahalar, geosyýasy töwekgelçilikleriň ýene-de ýokarlanmagy sebäpli ýokarlandy.

Ykdysadyýetçileriň möhüm federasiýa çaklamalary: göterim derejesi hemişelik galarmy?

Bu wakalardan soň öňdebaryjy maliýe guramalarynyň analitikleri dürli ssenariýalary ara alyp maslahatlaşýarlar. Moody's Analytics-iň baş ykdysatçysy Mark Zandi Federal ätiýaçlyk ulgamynyň şu ýyl we indiki ýylyň başynda göterim mukdaryny durnukly saklamagyna garaşýandygyny aýtdy. Zandi ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump bilen Eýranyň administrasiýasynyň ýakyn hepdelerde ylalaşyk gazanjakdygyny we Hormuz bogazynyň kem-kemden açylmagy bilen nebitiň 80 dollar bilen ýapyljakdygyny çaklaýar. Şeýle-de bolsa, uruş dowam etse we sentýabr aýynda Zähmet gününe çenli nebit ýokary bolsa, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň sentýabrdaky ýygnagynda göterim mukdaryny ýokarlandyryp biljekdigini aýdýar. Zandi, şeýle hem, täze Prezident Warşyň bazar signallaryna we Gaznanyň inflýasiýa indekslenen obligasiýalaryna has köp üns berjekdigini aýtdy.

Fitch Ratings ABŞ-nyň Ykdysady gözleg bölüminiň başlygy Olu Sonola iň soňky CPI maglumatlarynyň göterim mukdaryny hemişelik saklamak üçin Fed otagyna berendigini, ýöne doly dynç almak üçin entek irdigini aýtdy. Sonola, Eastakyn Gündogardaky töwekgelçilikler dowam etse, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň ýylyň dowamynda göterim mukdaryny hemişelik saklajakdygyny, emma täze berkitme mümkinçiliginiň stolda galjakdygyny aýtdy.

Şonuň ýaly-da, Amerikan kärhana instituty (AEI) uly bilermen Stiwen Kamin iýun aýyndaky inflýasiýa maglumatlarynyň göterim derejeleriniň iýul aýynda hemişelik saklanmagyny üpjün etjekdigini öňe sürdi, ýöne nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy we Warşyň garaýyşly pozisiýasy sebäpli indiki ýygnaklarda göterim derejesiniň ýokarlanmagynyň ähtimallygy ýokary. Netijede, Oksford Ykdysadyýet ABŞ-nyň baş ykdysatçysy Nensi Wanden Houten iýul aýynda geçiriljek mejlisinde Federal ätiýaçlyk federasiýasynyň garaşylmadyk karara gelmegine garaşmaýandyklaryny we geljek ýyl sentýabr aýyna çenli syýasatyň häzirki derejesinde hemişelik saklanjakdygyny çaklaýandyklaryny aýtdy.