Folklend Argentinanyň göçmegi: Prezident Milei nebit ägirtlerini gorkuzýar

Malwinas (Folkland) adalarynda suwlar ýene-de gyzýar, bu köp ýyl bäri Argentina bilen Angliýanyň arasynda diplomatik krizislere sebäp boldy. Argentinanyň prezidenti Javier Milei halka telewideniýede eden ýüzlenmesinde adalaryň töwereginde rugsatsyz deňizde gözleg we gazyp almak işleriniň düýbünden bes edilmegine gönükdirilen gaty berk administratiw we kanunçylyk çärelerini halka mälim etdi. Milei sebitdäki tebigy baýlyklaryň gözegçiliksiz ulanylmagynyň ýurduň özygtyýarlylygyna gönüden-göni howp salýandygyny aýtdy.

Mileýiň milli howpsuzlyga ünsi we berk sanksiýalar karary

Argentinanyň lideri Milei ýurduň kontinental tekjesinde bikanun uglewodorod işlerini alyp barýan global aktýorlara garşy söweş diýen ýaly yglan etdi. Gol çeken täze prezident karary bilen sanksiýalar prosesini ep-esli çaltlaşdyran Milei, bu çeşmelerden peýdalanmagy göni milli howpsuzlyga howp hökmünde häsiýetlendirdi. Täze düzgüne laýyklykda, adalaryň töwereginde rugsatsyz işleýän kompaniýalara, olaryň paýdarlaryna, ýokary derejeli ýolbaşçylaryna we täjirçilik üpjün edijilerine Argentinanyň materiginde haýsydyr bir söwda işi bilen meşgullanmak düýbünden gadagan ediler.

"Hereket etmesek, ätiýaçlyklarymyzy ele alarlar"

Çykyşynda Milei iki sany uly energiýa ägirtini nyşana aldy we Demirgazyk Malwinas basseýninde Iňlis kompaniýasy “Rockhopper Exploration” we Ysraýylda ýerleşýän “Navitas Petroleum” kompaniýasy bilen hyzmatdaşlykda amala aşyrylýan “Deňiz arslan nebit taslamasy” gyssagly howp diýip yglan etdi. Argentinanyň prezidenti howpuň derejesine ünsi çekdi we "Eger şu gün aýgytly, çalt we batyrgaý ädim ätmesek, birnäçe aýyň içinde deňzimiziň aşagynda ýatan milliardlarça dollarlyk nebit gorlaryny doly ele almak mümkinçiligine ýeter" -diýdi. Adalaryň taryhy we kanuny taýdan Argentinanyň territoriýasydygyny gaýtalap, Milei adada ýaşaýan ilatyň öz ykballaryny kesgitlemek hukugynyň ýokdugyny öňe sürdi.

Folklend adalarynyň hroniki özygtyýarlylygy we taryhy taryhy

Günorta Atlantik ummanynda ýerleşýän we takmynan 12 müň inedördül kilometr meýdany bolan Folklend adalary 1833-nji ýyldan bäri Angliýanyň özygtyýarlylygyndadyr. Argentina Ispaniýadan garaşsyzlyk alany bäri we adalary "Malwinas" diýip atlandyrýan gününden bäri goranyş we daşary gatnaşyklar boýunça Londona doly bagly bolan bu daşary ýurtlarda hukuk talap edýär. 1982-nji ýylyň 2-nji aprelinde iki ýurduň arasyndaky diplomatik dartgynlyk iň ýokary derejä ýeten we 6 hepde dowam eden ganly Folklend söweşi Angliýanyň harby ýeňşine sebäp boldy. Netijede, takmynan 2500 adamyň ýaşaýan adalarynda 2013-nji ýylda geçirilen referendumda halkyň 99,8 göterimi “Biz Angliýanyň daşary ýurtlary hökmünde galmak isleýäris” diýip ses berdi.