Günbatar Ortaýer deňziniň täze miwe eksporty 9 aýda 53,5 göterim ýokarlandy

Günbatar Ortaýer deňzi eksportçylary birleşigi (BAIB) tarapyndan paýlaşylan maglumatlara görä, sebitden täze miwe eksporty 1-nji ýanwardan 30-njy sentýabr aralygynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 53,5 göterim ýokarlap, 242 million 988 müň dollara ýetdi. Geçen ýylyň degişli döwri 158 million 280 müň dollar bolan eksport görkezijileri, ýokary hasyllylygy we amatly howa şertleri sebäpli şu ýyl ep-esli ösüş gazandy.

Eksportda haýsy miwe görnüşleri öňe çykdy?

Eksport maglumatlaryna görä, ýylyň ilkinji dokuz aýynda iň ýokary girdeji 96 million 373 müň dollar bilen alça we turş alça toparyndan alyndy. Geçen ýyl howa şertleri sebäpli 22 million 377 müň dollar bolan bu önümleriň eksporty önümçiligiň mukdarynyň ýokarlanmagy bilen ep-esli ýokarlandy. Nar 24 million 277 müň dollar bilen ikinji ýerde bolsa, injir 21 million 213 müň dollar bilen üçünji ýerde durýar. Mundan başga-da, erik eksportynda 125 göterim, şetdaly eksportynda 115 göterim ösüş boldy.

Girdejiniň ýokarlanmagy eksport görkezijilerine nähili täsir etdi?

BAİB Dolandyryjylar geňeşiniň başlygy Mehmet Ali Can, geçen ýyl oba hojalygynyň aýaz betbagtçylygyndan tapawutlylykda şu ýyl ýokary hasyl möwsüminiň bardygyny aýtdy. Mehmet Ali Can: "Bu ýyl ýurdumyzda hasyl almak boýunça gaty köp ýyl geçirdik. Hasyl has ýokarydy, esasanam şetdaly, nektarin, erik we alça ýaly gaty daş önümlerinde." Çiliniň eksportynyň geçen ýyl 6 müň tonnadan şu ýyl 72 müň tonna çenli ýokarlanandygyny belläp, nar hasylynyň dowam edýändigini we bu önüm üçin rekord goýlandygyny aýdyp biler.

1-nji ýanwardan 30-njy sentýabr aralygynda Günbatar Ortaýer deňzinde täze miwe eksporty geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 84 million 708 müň dollar artyp, 242 million 988 müň dollara ýetdi. Çerwi, turş alça, nar we injir ýaly önümleriň ýolbaşçylygyndaky bu ösüş sebitdäki öndürijilere geçen ýyl aýaz betbagtçylygyndan soň çeken ýitgileriniň öwezini dolmaga mümkinçilik berdi.

Eksport amallary, Günbatar Ortaýer deňziniň eksportçylary birleşiginiň çäginde alnyp barylýan daşary söwda işlerine we gümrük kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar. Öndürijiler we eksportçylar önümleriň halkara ülňülerine we bazaryň dürlüligine laýyklygy barada birleşme tarapyndan berilýän görkezme hyzmatlaryndan peýdalanyp bilerler. Bu pudakdaky häzirki maglumatlar we daşary söwda goldawlary degişli eksportçy birleşikleriniň resmi kanallary arkaly yzarlanyp bilner.

Netije

Maglumatlar howa şertleriniň we ekin hasylynyň oba hojalygy önümçiligindäki eksport girdejilerine göni we aýgytly täsir edýändigini subut edýär. Geçen ýylky aýaz betbagtçylygy sebäpli dörän ykdysady gysyş, şu ýylky hasyl möwsümi bilen çalt ýeňilen ýaly.

Sebitde gazanylan bu üstünlik, Türkiýe täze miwe pudagynda bäsdeşlik ukybynyň ýokarydygyny we dogry howa şertlerinde dünýä bazarlarynda paýyny çalt artdyryp biljekdigini görkezýär. Growthokary ösüş depgini, esasanam alça we şetdaly ýaly önümlerde önümiň dürlüliginiň we öndürijiliginiň ykdysady durnuklylyk üçin möhümdigini görkezýär.

Mümkin täsirler

Täze miwe eksportynyň bu ýokarlanmagy sebitdäki öndürijileriň girdeji derejesine gönüden-göni oňyn täsir eder we oba hojalygyna maýa goýumlarynyň köpelmegine ýol açar diýlip garaşylýar. Alnan walýuta girdejisiniň ýerli ykdysadyýetiň janlylygyny ýokarlandyryp we pudakda iş mümkinçiligini goldap biljekdigi göz öňünde tutulýar.

Mundan başga-da, bu üstünlikli eksport öndürijiliginiň ýakyn wagtda täze daşary ýurt bazarlarynyň açylmagyna itergi berip biljekdigi we miweleri gaýtadan işleýän desgalara tehnologiki maýa goýumlaryny çaltlaşdyryp biljekdigi bahalandyryldy. Üstünlikli hasyl möwsümi öndürijiler üçin indiki ýyl meýilleşdirmekde itergi çeşmesi bolup biler.