Hytaýyň nebit islegindäki taryhy pese gaçma: Üçünji ýyl garaşylýan azalma

Dünýäniň iň uly energiýa sarp edijilerinden biri bolan Hytaýda nebite bolan isleg, ýaşyl energiýanyň üýtgemeginiň we makroykdysady dinamikanyň täsiri sebäpli taryhy pese gaçdy. Sinopec Ykdysadyýet we Ösüş Barlag Instituty tarapyndan neşir edilen iň soňky hasabatda ýurduň nebit sarp edilişiniň ýakyn döwürde peselmegini dowam etdirjekdigi mälim edildi. Hasabata görä, 2026-njy ýylda Hytaýyň nebite bolan islegi günde 600 müň barrele, öňki ýyl bilen deňeşdirilende 8,9 göterim azalmagyna garaşylýar. Bu çaklama amala aşsa, ägirt ykdysadyýetiň nebit sarp etmegi yzly-yzyna üçünji ýyl ýitgi bilen gutarar.

Elektrik ulaglary rewolýusiýasy we ýokary bahalar islegi pese gaçyrýar

Bu ýiti pese gaçmagyň aňyrsynda iki esasy faktor bar: dünýä bazarlarynda nebitiň ýokary bahasy we elektrik ulaglarynyň (EV) Hytaýda adatdan daşary çalt ýaýramagy. Adaty içerki ýangyç hereketlendiriji ulaglaryny çalt çalyşýan täze nesil ekologiýa taýdan arassa ulaglar, gazylyp alynýan ýangyjyň sarp edilişini gönüden-göni azaldýar. Sinopec-iň çaklamalaryna görä, şu ýyl ýurtda benzine bolan isleg 8,7 göterim, dizel (dizel) islegi 11,4 göterim azalmagyna garaşylýar. Beýleki tarapdan, awiasiýa pudagynyň galkynyşy sebäpli uçar ýangyjyna bolan islegiň 1,3 göterim çäklendirilen ýokarlanmagy bilen 41,55 million tonna ýetjekdigi çak edilýär.

Global nebit bazarlarynda Hytaýyň tormozy

Dünýädäki iň uly çig nebit importçysy Hytaýda islegiň bu azalmagy dünýä energiýa bazarlaryndaky deňagramlylyga hem ýakyndan gyzyklanýar. Esasanam Eastakyn Gündogarda geosyýasy dartgynlygyň güýçlenýän döwründe Brent nebitiniň barrel bahasyny 100 dollara ýakynlaşdyran bir döwürde, Hytaýdan gelýän gowşak isleg duýduryşlary bahalaryň üpjünçiliginiň kesilmeginiň ýokary basyşyny ep-esli çäklendirýär. Resmi gümrük maglumatlary hem bu ýagdaýy goldaýar; Sebäbi Hytaýyň çig nebit importy awgust aýynda her ýyl 23,4 göterim düýpgöter azaldy.

Uglerod zyňyndylarynda taryhy pese gaçma

Energiýa sarp edilişindäki bu gurluş üýtgemesi Hytaýyň daşky gurşaw syýasatynda öz miwesini berip başlady. Nebitiň sarp edilişiniň ýylyň ikinji çärýeginde takmynan 9 göterim azalmagy ýurduň zyňyndy hasabatyna oňyn täsir etdi. Hytaýda uglerod zyňyndylary çärýekde ilkinji gezek her ýyl ilkinji gezek pese gaçdy, sebäbi elektrik ulaglary nebiti ulanýan adaty ulag serişdeleriniň ornuny tutýar. Bu ýagdaý Pekin administrasiýasynyň uzak möhletli ýaşyl öwrülişigi we uglerodyň bitarap maksatlary üçin möhüm öwrülişik hasaplanýar.