Isturnalist Abed Abu Şehade 5 günden soň boşadyldy

Ysraýyl güýçleri tarapyndan "daşary ýurt agenti bilen aragatnaşyk saklamak" sebäpli 5 gün tussag edilen palestinaly journalisturnalist Abed Abu Şehade şu gün boşadyldy. Ysraýyl polisiýasy we içerki aňtaw gullugy Şin-Bet (Şabak) tussaglyk möhletini uzaltmagy haýyş etmänsoň boşadylan Abu Şehade başdan geçiren işini syýasy basyş diýip häsiýetlendirdi.

Näme üçin tussag etmek prosesi syýasy basyş hökmünde görülýär?

Abed Abu Şehade Anadolu gullugyna beren beýanatynda özüne garşy tussag edilmegiň kanuny esaslarynyň ýokdugyny aýtdy. Isturnalist Abu Şehade: "Maňa edilen hüjüm kontekstinden aýrylmaýar. Bu hüjüm aktiwistlere, journalistsurnalistlere, ýagny aşa sag akymlara laýyk gelmeýänlere garşy edilýän syýasy basyşyň bir bölegidir" -diýdi. Göz öňünde tutulýan tussaglygyň Ysraýylda geçiriljek saýlawlardan öň Katarda Balad partiýasynyň esaslandyryjysy Azmi Bişara bilen Katarda geçirilen söhbetdeşligi bilen baglanyşyklydygy mälim edildi.

Saýlawyň netijeleri we aýyplamalar prosese nähili täsir etdi?

27-nji oktýabrda Ysraýylda geçirilen parlament saýlawlarynda palestinalylary görkezýän iki sanaw parlament arifmetikasynda möhüm orny eýeledi we 19 orna ýetdi. Bu üstünlikden soň sagçy toparlar, esasanam “Likud” partiýasy, Kataryň arap saýlawçylarynyň gatnaşygyny artdyrmak üçin maliýeleşdirýändigini öňe sürdi. Kataryň administrasiýasy bu aýyplamalary düýbünden ret etse-de, Ysraýylyň Merkezi saýlaw komitetiniň başlygy Noam Sohlberg daşary ýurtlaryň saýlawlara gatyşmagy baradaky aýyplamalar boýunça geçirilen derňewiň netijelere täsir etmejekdigini aýtdy.

Abed Abu Şehade 5 gün ozal öýüne edilen reýdde tussag edilipdi we saýlawdan öňki söhbetdeşligine salgylanyp, "daşary ýurt agenti bilen aragatnaşyk saklamakda" aýyplanypdy. Şu gün Şin-Bet we Ysraýyl polisiýasy tussaglyk möhletini uzaltmandan soň boşadylan journalisturnalist adalat gözlemegiň möhümdigini we Ysraýylda deň syýasy ulgamyň arzuwyny görkezdi we uruş gepleşikleriniň ýerine jemgyýetde ýaraşyk medeniýetiniň gurulmalydygyny öňe sürdi.

Ysraýylyň hukuk ulgamynda tussaglyk möhletleri we sorag ediş işleri degişli hukuk goraýjy güýçleriň ýa-da aňtaw bölümleriniň haýyşy boýunça kazyýetler tarapyndan kesgitlenýär. Şin-Bet ýaly aňtaw bölümleri tarapyndan geçirilen derňewlerde şahsy hukuklar we azatlyklar baradaky garşylyklar, Ysraýylyň kazyýet mehanizminiň çäginde ulanylýan adaty usullar we aklawçylar arkaly amala aşyrylýar.

Netije

Bu waka Ysraýylda syýasy atmosferanyň we saýlaw prosesleriniň isticurnalistika işjeňligine edýän täsirini açýar. Esasanam sagçy gepleşikleriň köpelýän döwürlerinde oppozisiýa ýa-da esasy däl pikirleri beýan edýän journalistsurnalistleriň "daşary ýurt içalylary" ýaly çynlakaý aýyplamalara sezewar edilip bilinjekdigi görünýär.

Abu Şehadäniň boşadylmagy bu aýyplamalaryň kanuny esas däl-de, syýasy basyş guraly hökmünde ulanylýandygy baradaky tankydy güýçlendirýär. Professionalurnalistleriň hünärlerini ýerine ýetirenlerinde edilýän şeýle çäreler söz azatlygyna we metbugat azatlygyna çynlakaý howp döredýär.

Mümkin täsirler

Bu ösüş, Ysraýyl palestinalylary bilen sebitdäki aktiwistleriň arasynda raýdaşlyk çagyryşlarynyň artmagyna sebäp bolup biler. Journalistsurnalistlere garşy şuňa meňzeş tussag ediş çäreleri halkara jemgyýetçiliginiň reaksiýasyny özüne çekip biler, bu bolsa Ysraýyla diplomatik basyşyň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler.

Beýleki tarapdan, saýlawlaryň netijesinde döredilen syýasy dartgynlygyň ýakyn döwürde metbugat guramalaryna has berk gözegçilik ýa-da basyş mehanizminiň döredilmegine ýol açyp biljekdigini çaklamak mümkin. Bu sebitdäki journalistsurnalistleriň öz-özüni senzura etmegine ýa-da hünär işjeňligini çäklendirmegine sebäp bolup biler.