Jeýms Webbiň rewolýusiýa açyşy: syrly "Gara deşik ýyldyzy" MoM-BH * -1 tapyldy

Astronomiýa dünýäsini özgertjek täze açyş edildi. Amerikan Awiasiýa we Kosmos Dolandyryşynyň (NASA) gözüniň almasy Jeýms Webb kosmos teleskopy tarapyndan düşürilen suratlar, älemiň çuňlugynda hiç haçan görülmedik syrly asman jisimini ýüze çykardy. Halkara gözleg topary, teleskop tarapyndan ýazylan suratlarda açyk gyzyl reňk berýän MoM-BH * -1 atly bu adatdan daşary kosmiki gurluşy gözden geçirdi. Jikme-jik gözlegler kosmos edebiýatyna "gara deşik ýyldyzy" düşünjesini hödürledi.

Gün ulgamynyň ululygyndaky energiýa haýwany

Alymlar ösen kompýuter simulýasiýalaryny ulanyp, bu syrly jisimiň tebigatyny açmagy başardylar. Ilki bilen ullakan ýyldyz hasaplanylýan bu gurluşyň aslynda ýadro birleşmesi arkaly energiýa öndürýän nusgawy ýyldyz däldigi ýüze çykdy. Gün ulgamymyzyň takmynan ululygy diýlip çak edilýän bu obýektiň hakykatdanam aşa dykyz gaz gatlagy bilen gurşalan gara deşikdigi kesgitlenildi. Daşarky bölegini gurşap alýan bu dykyz gaz buludynyň täsiri sebäpli daşardan seredeniňde ýagty ýyldyz ýaly şöhle saçýan kosmiki beden, astrofizikleri haýran galdyrýan energiýa çykarýar.

Belli ýyldyzlardan 100 milliard esse güýçli

Gözlegçiler daşky äpet ýyldyzlara meňzeýän bu kosmiki gurluşyň, hatda iň parlak we iň işjeň ýyldyzlaryň hem öndürip biljeklerinden takmynan 100 milliard esse köp energiýa çykarýandygyny kesgitlediler. Eartherden milliardlarça ýagtylyk ýyl uzaklykda ýerleşýän bu ägirt uly energiýa çeşmesiniň, älemiň başlangyç döwürlerine ýagtylyk berýändigi aýdylýar. Hasaplamalara görä, MoM-BH * -1 diýlip atlandyrylýan bu haýran galdyryjy gurluş, älemiň başlangyjy hasaplanýan Uly partlamadan bary-ýogy 660 million ýyl soň emele geldi. Bu, irki älemdäki galaktika we gara deşik emele getiriş prosesleri baradaky häzirki teoriýalaryň täzeden gözden geçirilmegine sebäp bolup biler.

Astrofizikada täze synp: Gara deşik ýyldyzlary

Abraýly ylym magazineurnalynda çap edilen gözlegiň esasy awtory Tebigat , Massaçusets Tehnologiýa Institutynyň (MIT) çägindäki Kawli Astrofizika we Kosmos Barlaglary Institutynyň doktory. Rohan Naidu açyşyň ähmiýetini tolgundyryjy sözler bilen jemledi. Naidu: "Astrofizika pudagynda düýbünden täze bir görnüş bolan" gara deşik ýyldyzy "tapdyk we bu açyşyň taryhy häsiýete eýedigini aýtdy. Doktor Naidu, bir tarapdan kesgitlän bu täze kosmiki synpyň, bir tarapdan, aşa gara deşiklere deň derejede ägirt energiýa çykarýandygyny, beýleki tarapdan adaty ýyldyzlara mahsus aýratynlyklary görkezýändigini aýtdy. Bu täsin gibrid gurluş, älemiň garaňky burçlarynda syrlary açmak üçin täze gapy açýar.