Kars-Sarykamyş demir ýolunda 55 ýyllyk tokaý döretmek işi tokaýa öwrüldi

1969-njy we 1974-nji ýyllar aralygynda Kars-Sarykamyş demir ýol liniýasynda işlän pensiýa çykan demir ýol işgäri Turgut Ertop, şol wagt Benliahmet bekediniň töwereginde ekilen müňlerçe nahalyň häzirki wagtda uly tokaýa öwrülendigine buýsanýar. Demir ýoly gyşyň agyr şertlerinde demiriň täsirinden goramak üçin “gar galkany” hökmünde meýilleşdirilen tokaý döretmek işleri ýarym asyrdan gowrak wagt bäri sebitiň tebigatyna we jemgyýet durmuşyna goşant goşýar.

Gar galkany hökmünde tokaý döretmek prosesi nähili meýilleşdirildi?

Turgut Ertop, Benliahmet bekediniň töwereginde tokaý döretmek işleriniň demir ýollary uzak möhletleýin goramak üçin "medeni berkitme" çäginde meýilleşdirilendigini aýtdy. Ruslardan miras galan nasos binasyny sebitdäki suw baýlyklaryndan netijeli peýdalanmak üçin ulanandyklaryny mälim eden Ertop, topraga 16-17 müň töweregi Gyzyl sosna agaçlarynyň getirilendigini çaklady.

Pensiýa çykan demirýol işgäri Turgut Ertopyň tokaý döretmek baradaky ýatlamalary

Turgut Ertop, iş wagtynda daşky gurşawyň tankytlaryna garamazdan maksatlaryndan ýüz öwürmeýändiklerini aýtdy we häzirki wagtda şol bir agaçlaryň kölegesinde piknik alýandyklaryny görmek iň uly sylagdygyny aýtdy. Ministr Murat Kurumyň bu hekaýany COP31 howa sammitine mysal hökmünde ulanandygyna begenýändigini mälim eden Ertop, ýaşlary tebigaty goramaga çagyrdy.

1969-njy we 1974-nji ýyllar aralygynda Kars we Sarykamyş liniýasynda tokaý döretmek taslamasy, demir ýollary gar ýygnamagyndan goramak we sebiti ýaşyllaşdyrmak maksady bilen Turgut Ertop we kärdeşleri tarapyndan amala aşyryldy. Benliahmet bekedinde jemlenip, 17 müňe golaý nahal oturdylan bu iş häzirki wagtda ýerli ilat üçin dynç alyş meýdançasyna öwrülen uly tokaý meýdançasyny döretdi.

Demir ýollarynda tokaý döretmek işleri edaralaryň uzak möhletleýin infrastrukturany goramak strategiýasynyň bir bölegi hasaplanýar. Şuňa meňzeş daşky gurşaw taslamalary we tokaý döretmek boýunça işler barada jikme-jik maglumat almak ýa-da sebitdäki ýaşyl ýerleri goramak boýunça amallary yzarlamak isleýän raýatlar, degişli döwlet edaralarynyň daşky gurşawa we tokaý bölümlerine ýüz tutup bilerler.

Netije

Turgut Ertopyň 55 ýyllyk tejribesi, uzak möhletleýin meýilleşdirilen daşky gurşaw maýa goýumlarynyň başynda ýüze çykan tankytlara garamazdan wagtyň geçmegi bilen ekologiki we sosial taýdan uly gymmatlyk döredýändigini subut edýär. Tebigata maýa goýumlarynyň dogry tehnika we tutanýerlilik bilen saklananda nesiller üçin peýdany üpjün edýän mirasa öwrülýändigi görünýär.

Bu mysal, jemgyýetçilik taslamalarynda durnuklylyk ýörelgesiniň ähmiýetini açýar. Gysga möhletli çykdajylara gönükdirilen tankytlardan çykmak, tebigata laýyk gelýän infrastruktura işlerini höweslendirmek sebitiň ilatynyň durmuş derejesini ýokarlandyrmakda aýgytly rol oýnaýar.

Mümkin täsirler

Şeýle üstünlikli tokaý döretmek hekaýalaryny halk bilen paýlaşmak, şuňa meňzeş daşky gurşaw taslamalarynyň ýerli hökümetlerden we edaralardan has köp goldaw almagyny üpjün edip biler. Esasanam howanyň üýtgemegine garşy göreş döwründe beýleki transport liniýalarynda “gar çukury” ýaly tokaý döretmek modellerini durmuşa geçirmek gün tertibinde bolup biler.

Generationsaş nesilleriň tebigat düşünjesini ýokarlandyrmak, daşky gurşawy goramak çärelerine jemgyýetçilik gatnaşygyny güýçlendirip biler. Bu hekaýanyň ýaýramagy tokaý döretmek işleriniň sosial eýeçiligini artdyryp, şuňa meňzeş taslamalary goramak we ösdürmek barada habarlylygy artdyryp biler.