Konstitusiýa kazyýetiniň ezilenleriň sosialistik partiýasy barada gazna we jenaýat şikaýatyny jogapkärçilige çekmek baradaky karary

2026-njy ýylyň 26-njy martynda kabul edilen karar bilen, Konstitusiýa Kazyýeti ezilenleriň Sosialistik partiýasynyň 2020-nji ýyldaky soňky hasaplaryny gözden geçirdi. Partiýa girdejisini we çykdajylaryny resminamalaşdyrmady we talap edilýän kitaplary Hasap kazyýetine tabşyrmadygy sebäpli, kazyýet hasaplarda görkezilen mukdarlaryň Gazna girdejisi hökmünde hasaba alynýandygyny we partiýanyň işgärlerine garşy jenaýat işiniň şikaýat ediljekdigini aýtdy.

Syýasy partiýalaryň maliýe barlagy Konstitusiýa kazyýeti tarapyndan 2820-nji belgili Syýasy partiýalar kanunynyň çäginde amala aşyrylýar. Taraplar kanuny möhletlerde baş edaranyň soňky hasaplarynyň esasyny düzýän girdeji çykdajylary resminamalaryny we kitap ýazgylaryny tabşyrmaga borçly. Bu resminamalar tabşyrylmasa ýa-da ýitirim bolsa, kazyýet tarapyndan berlen goşmaça döwürlerden soň kanuny sanksiýalar ulanylýar.

Ezilenleriň Sosialistik Partiýasy 2020-nji ýyl üçin maliýe resminamalaryny 2022-nji ýylyň 12-nji maýynda ilkinji gözden geçiriş kararyndan soň berlen möhletde Hasap kazyýetine ibermedi. Hasaplar kazyýetiniň 2023-nji ýylyň 19-njy dekabryndaky ýatlatma hatyna garamazdan resminamalar iberilmänsoň, Konstitusiýa kazyýeti esasy barlagy tamamlady we 2026-njy ýylyň 26-njy martyndaky mejlisinde karar berdi.

Syýasy partiýalaryň maliýe aç-açanlygy demokratik işlemegiň we jemgyýetçilik serişdelerine gözegçilik etmegiň esasyny düzýär. Konstitusiýa kazyýeti, bu gözegçilik prosesinde resminamalary tabşyrmazlygy diňe bir administratiw kemçilik däl, eýsem audite päsgel bermek synanyşygy hökmünde hem hasaplaýar. Bu ýagdaý, syýasy partiýalaryň maliýe düzgün-nyzamyny ýerine ýetirmek jogapkärçiliginiň kanuny borjydygyny görkezýär.

Näme üýtgedi?

• Tarapyň 2020-nji ýylyň soňky hasabynda jemi 30,546.04 TL, şol sanda 15273.02 TL girdejisi we 15,273.02 TL çykdajylary Gazna girdejisi hökmünde hasaba alynmagy karar edildi.
• 2820 belgili kanunyň 111-nji maddasynyň birinji bendiniň (c) kiçi bölümine laýyklykda partiýa işgärlerine garşy jenaýat şikaýatyny Ankara Baş prokuraturasyna bermek kararyna gelindi.
• Hasaplaryň galan bölegi, bar bolan maglumatlara we resminamalara laýyklykda kanuny we ekwiwalent diýlip kesgitlenildi.

Kime degişlidir?

Bu karar ezilenleriň Sosialistik partiýasynyň baş müdirlerine, maliýe işlerine jogapkär işgärlere we audit prosesine degişli ähli syýasy partiýa hukuk guramalaryna gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Netijeli senesi tekstde görkezilmedi.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, syýasy partiýalaryň maliýe barlag işlerinde aç-açanlygy we resminamalary bermek borjunyň eglişiksiz ýerine ýetirilýändigini görkezýär. Talap edilýän kitaplary we resminamalary tabşyrmazlyk diňe bir taraplar üçin maliýe ýitgilerine sebäp bolman, eýsem ýolbaşçylara garşy jenaýat işiniň açylmagyna hem sebäp bolýar.

Bu ýagdaý, syýasy partiýalaryň buhgalter hasabyny 2820 belgili kanuna laýyklykda alyp barmagynyň we gözegçilik edaralary bilen doly hyzmatdaşlygyň möhümdigini subut edýär. Maliýe barlagyndan gaça durmagyň ýa-da resminamalary tabşyrmazlygyň kanuny netijeleri tarapyň maddy barlygyna we kanuny ýagdaýyna zyýan ýetirip biler.

Mümkin täsirler

Bu karara, ezilenleriň Sosialistik partiýasyna maliýe sanksiýasyny döredip, partiýanyň içindäki administratiw prosesleriň gözden geçirilmegine sebäp bolup biler. Mundan başga-da, şeýle kararlar beýleki syýasy partiýalar üçin maliýe auditiniň berjaý edilmegi barada duýduryş bolup biler.

Ankara Baş prokuraturasyna berlen jenaýat şikaýaty, degişli partiýa işgärlerine garşy kazyýet işiniň başlanmagyna sebäp bolup biler. Bu amal, partiýa ýolbaşçylaryndan maliýe jogapkärçiligi barada has ünsli hereket etmegini talap edip biler.