Maýyplary iş bilen üpjün etmekde gurluş üýtgemeleriniň ähmiýeti

Maýyplaryň iş durmuşyna gatnaşmagy Türkiýede-de, bütin dünýäde-de möhüm mesele. Sosiolog Mehmet Kızyltaş maýyplary işe almak bilen baglanyşykly täze syýasatlaryň zerurdygyny nygtaýar. Kızyltaş häzirki kwota ulgamlarynyň we iş dünýäsindäki çemeleşmäniň düýpgöter özgerdilmelidigini aýdýar.

Maýyp ilat we iş derejesi

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň maglumatlaryna görä dünýä ilatynyň takmynan 16 göterimi maýyplardan ybarat. Şeýle-de bolsa, döwlet we hususy pudaklarda häzirki iş derejesi bu görkezijileri görkezmeýär. Türkiýede 10 million maýypyň diňe 2 göteriminiň işleýändigi aýdylýar. Bu nyrh, maýyplaryň bilim we jemgyýetçilik giňişliginde ýeterlik derejede wekilçilik edilmeýändigini görkezýär.

Häzirki kwota ulgamynyň ýetmezçilikleri

Gyzyltaş hususy sektordaky 3 göterim, döwlet sektorynda 4 göterim ulanylýan kwota ulgamynyň adalatly netije bermeýändigini görkezýär. Pandemiýadan soň dowamly kesel sebäpli maýyplyk derejesini alan adamlaryň bar bolan wezipeleri doldurmagy, görmeýän, eşidýän we beýleki dürli maýyp toparlaryň iş durmuşyndan aýrylmagyna sebäp bolýar. Bu ýagdaý, häzirki ulgamyň maýyplaryň potensialyna baha berip bilmejekdigini görkezýär.

Dürlülik we goşma problemalary

Kiziltaş kompaniýalaryň, umuman alanyňda, iň az borçnamany ýerine ýetirmäge ünsi jemleýändigini we bu çemeleşmäniň hakyky dürlüligi döretmeginiň öňüni alýandygyny aýdýar. Dürli maýyplyk toparlarynyň dürli ukyplarynyň bardygyny, ýöne bu potensialyň ýeterlik derejede ulanylmaýandygyny aýtdy. Görüşi pes bolan adamlaryň, maýyplar üçin oturgyç ulanyjylarynyň, Down sindromly ýa-da Asperger sindromly adamlaryň dürli iş usullary bilen ýokary goşmaça gymmaty üpjün edip biljekdigine ünsi çekdi. Iş berijileriň köplenç 'ökde kandidatlary tapyp bilmeris' sebäbini öňe sürýändiklerini, ýöne bu meseläni diňe dalaşgärlerden gözlemek dogry däldigini aýdýar. Kızyltaş, diňe bir dalaşgär tapmak bilen çäklenmän, eýsem kompaniýalary özgertmäge hem üns berýändiklerini aýtdy. Diňe bir şahsyýetiň däl, eýsem maşgalanyň, iş berijiniň we jemgyýetiň hem maýyplaryň işe alynmagynda möhüm rol oýnaýandygyny bellän Kiziltaş, jemgyýetiň roly we 4D modeli

Kiziltaş, bu çemeleşmäni '4B modeli' hökmünde kesgitleýär. Üstünlige ýetmek üçin şahsyýetiň, maşgalanyň, iş berijiniň we jemgyýetiň bilelikde hereket etmelidigini aýdýar.

Düşünjäni azaltmak

Gyzyltaş maýyplara garşy garaýyşlaryň iş dünýäsinde dowam edýändigini we käbir iş berijileriň müşderileriň maýyp işgärleri görmek islemeýändigini aýdýar. Şeýle-de bolsa, aragatnaşygyň artmagy bilen öňden gelýän düşünjeleriň azalýandygyny we diskriminasiýanyň ýok bolýandygyny aýtdy. Bu işgärleriň müşderi gatnaşyklarynda üstünlikli çykyş edendiklerini we kompaniýanyň içinde möhüm özgerişlikleriň gazanylandygyny aýdýar.

Uzakdan işlemek arkaly getirilen mümkinçilikler

Pandemiýadan soň giňden ýaýran uzakdaky iş modeli maýyplar üçin möhüm mümkinçilikleri hödürleýär. Kızyltaş, uzakdan işlemek arkaly ozal iş durmuşyna gatnaşyp bilmedik köp adamyň gaýtadan işe alnandygyny aýtdy. Bu adamlardan alýan seslenmeleriniň olara itergi berýändigini aýdýar.

Dürli maýyplyk toparlarynyň potensialy

Kiziltaş, dürli maýyplyk toparlarynyň dogry ugurlarda baha berlende ýokary öndürijilik görkezip biljekdigini we logistika kompaniýasynda işleýän üç otistik işgäri mysal getirýär. Bu işgärleriň gaýtalanmagyny talap edýän işlerde aşa tertipli we ýalňyşsyz işläp biljekdigini aýdýar.

Kızyltaş, autizmli adamlaryň dizaýn, hyzmat pudagy, tekjäni tertipleşdirmek we guramaçylyk talap edýän ugurlarda ep-esli üstünlik gazanyp biljekdigini, dogry iş gurşawy üpjün edilende, has oňaýly we adalatly çemeleşmegiň has möhümdigini, işsizleriň has köp iş alyp barjakdygyny aýtdy. tutuş jemgyýet. Şonuň üçin maýyplaryň iş durmuşyna gatnaşygyny artdyrjak gurluş üýtgemelerini durmuşa geçirmek gaty möhümdir.