Merkezi bankyň inflýasiýa täzeden seredilmegi we göterim garaşmalary: Dos. Dr. üüksel Okşakdan haýran galdyryjy derňew

Uludağ uniwersitetiniň fakultet agzasy Dos. Doktor üüksel Okşak Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Bankynyň (CBRT) gubernatory Fatih Karahan tarapyndan açylan inflýasiýa hasabatynyň tanyşdyrylyş dabarasyny we bu möhüm wakalaryň maliýe bazarlarynda şöhlelenmesini çuňňur seljerdi.

Inflýasiýa nyşanyndaky täzelenme bazarlarda nähili kabul edildi?

Dos. Prof. Merkezi Bankyň ýylyň ahyrynda inflýasiýa nyşanyna 26 göterimden 28 göterime çenli täzeden seredişine baha berdi. Doktor üüksel Okşak bu kararyň ilki bilen bazar aktýorlary tarapyndan negatiw kabul edilendigini aýtdy. Okşak, bu ýokarlanan täzelenmäniň, esasanam bir marketada we bank pudagynyň paýnamalarynda uly satuw basyşyny döredendigini we aşakdaky bahalary berdi:

"Maliýe bazarlary bu ädimi inflýasiýa basyşynyň täsirli bolmagyny we garaşylýandan has ýokary inflýasiýa ýolunyň bolup biljekdigini görkezmek bilen düşündirdi. Elbetde, bu ýagdaý ýakyn wagtda göterim derejesiniň peselmegine garaşylýanlary birneme gowşatdy."

Karahanyň çykyşyndan aýratyn bellenen üç sany möhüm parametr

Dos. Prof., CBRT-iň başlygy Fatih Karahanyň aýdan sözleriniň üns bilen gözden geçirilmelidigini aýtdy. Doktor üüksel Okşak hasabatda görkezilen üç esasy makroykdysady parametrleri şeýle jemledi:

Disinflýasiýa prosesi: Içerki islegiň deňagramlylygynyň indi inflýasiýany iýmitlendirýän faktor bolman, dezinflýasiýa prosesini goldaýan gurluşy kabul edendigi resmi taýdan yglan edildi.

Nebitiň bahasyndaky töwekgelçilikler: Dünýä energiýa bazarlaryndaky näbellilikler we nebitiň bahasynyň üýtgemegi sebäpli döreýän töwekgelçilikler häzirki wagtda galýar.

Iýmit inflýasiýasynyň berkligi: Azyk bahalarynda görülýän gurluş berkligi dowam edýärkä, inflýasiýa üçin iň ýokary ýokarlanýan töwekgelçilik faktorlarynyň biri bolmagyny dowam etdirýär.

ounder işleri irki göterim derejesini peseltmek üçin taýynmy?

Pul syýasaty tekstinde gönüden-göni göterim derejesini peseltmek signaly berilmese-de, Okşak häzirki maglumatlaryň gaty möhüm prosesi görkezýändigini we global merkezi banklaryň hereketlerine esaslanýan ajaýyp proýeksiýany hödürländigini aýtdy:

"Geçmişde ABŞ-nyň Merkezi Banky (FED) tarapyndan durmuşa geçirilen strategiki ädimleri ýatda saklamak peýdalydyr. Türkiýedäki bu maglumatlaryň täzeden gözden geçirilmegi şu soragy ýada salýar: Sentýabr-Oktýabr toparynda göterim mukdaryny peseltmezden ozal bazarda giňişlik açmak niýeti barmy? Maýa goýumçylar we bazar hünärmenleri hökman bu güýçli mümkinçiligi göz öňünde tutmalydyrlar."