Millionlarça işgär üçin Courtokary kazyýetiň möhüm arakesme karary: möhletler uzaldyldy, gapyda jeza!

Türkiýede millionlarça işgäri we iş berijini ýakyndan gyzyklandyrýan gaty möhüm hukuk ösüşi boldy. Appokary kazyýetiň beren täze göreldeli karary bilen arakesme döwürleri, esasanam iş wagty köp bolan iş ýerlerinde tertipleşdirildi. Täze sistema laýyklykda, gündelik iş wagty 11 sagatdan ýokary bolan işçiler üçin 1 sagadyň ýerine azyndan 1,5 sagat arakesme berilmegi we iş wagty 13 sagatdan köp işleýänlere azyndan 2 sagat dynç almak hökmany boldy. Kanun bilen kepillendirilen bu hukuklary bozýan we işgärlerine galan möhletini bermeýän iş berijiler her bir düzgün bozulandygy üçin 26 müň 620 TL administratiw jerime tölemeli.

Courtokary Kazyýetiň ozalky karary: Iş wagtyna görä täze arakesme düzgüni

Iş döwrüniň iň esasy elementlerinden biri bolan arakesmeler, işgärleri ýadawlyk sebäpli iş hadysalaryndan goramak we beden we akyl saglygyny goramak üçin möhüm ähmiýete eýe. Şol bir wagtyň özünde, işiň netijeliligini we işden kanagatlanmagyny ýokarlandyrýan bu arakesmeler, işçiniň jemgyýetçilik durmuşyna uýgunlaşmagyny hem ýeňilleşdirýär. Hereket edýän Zähmet Kanunyna görä, gündelik iň köp iş wagty adaty şertlerde 11 sagat hökmünde kesgitlenýär. Şeýle-de bolsa, periodokary Kazyýet bu döwürde işden geçen ýagdaýlary anyklandan soň, arakesmelerde möhüm gözden geçirdi. Täze düzgünnamanyň çäginde; 11 bilen 13 sagat aralygynda işleýänlere 1,5 sagatlyk dynç alyş, 13 bilen 14 sagat aralygynda işleýänlere 2 sagatlyk arakesme bermek kanuny borç boldy.

Hususy pudakda we dürli iş modellerinde standartlary bozmak

Iş durmuşynda adaty arakesme wagtlary hem käbir düzgünlere tabyn edilýär. Günde 4 sagada çenli gysga möhletli iş üçin azyndan 15 minut arakesme, 4-7,5 sagat aralygynda 30 minut, adaty iş üçin bolsa 7,5 bilen 11 sagat aralygynda 1 sagat wagt gerek. Bu düzgünler öýde (öý ofisinde) işleýän işgärlere-de degişlidir; Şertnamada ters düzgün ýok bolsa, uzakdaky işçiler hem kanuny arakesmelerden peýdalanýarlar. Beýleki tarapdan, çaga we ýaş işçiler üçin has gorag düzgünleri bar. Çaga işçilerine 2-den 4 sagada çenli dowam edýän işler üçin 30 minutlyk, 4-7,5 sagat dowam edýän işlerde bolsa 1 sagatlyk dynç alyş berilýär. Mundan başga-da, çaga işçilerinden her sagat işden soň 15 minutlyk dynç almak talap edilýär. Zenan işgärler 1 ýaşa çenli çagalaryny emdirmek üçin her gün jemi 1,5 sagat ene süýdi bilen iýmitlenmäge haklydyrlar we zenan işgäri bu wagtyň haçan ulanyljakdygyny kesgitleýär. Transportationol gatnawyny amala aşyrýan sürüjiler 24 sagadyň dowamynda iň köp 9 sagat sürüp bilerler we 4,5 sagatdan soň azyndan 45 minut arakesmesiz dynç almaly. Bu döwürler bozulan halatynda işgäriň ýatyrylmaga hukugy bar.

Arakesme döwürlerini ulanmagyň ýörelgeleri we iş wagtyndan artyk hasaplamakdaky roly

Arakesmeleriň nähili ulanyljakdygy iş berijiniň dolandyrmak hukugynyň çäginde. Işiň häsiýetine baglylykda iş beriji ähli işgärlere belli bir meýilnamanyň çäginde köpçülikleýin ýa-da yzygiderli dynç almaga rugsat berip biler. Şeýle-de bolsa, işjeň iş wagtlarynda arakesmeler alynmalydyr; Işe giç başlamak ýa-da işden ir gitmek ýaly arakesme düýbünden gadagan. Düzgün bolşy ýaly, arakesme döwürleri bölünmezden berilýär, ýöne döwürleri işgäriň peýdasyna köpeltmek mümkindir. Dynç alyş wagtynda doly mugt işleýän işgäri, bu wagty iş ýeriniň içinde ýa-da daşynda geçirip biler. Işgär iş ýerinde galsa we dynç alyş wagtynda işlemegini dowam etdirse ýa-da iş berijiniň görkezmesine garaşsa, bu döwür arakesme hasaplanmaz. Hakyky hepdelik iş wagty ulanylmadyk arakesmeler sebäpli 45 sagatdan ýokary bolsa, işgäre her sagadyň 50 göterim ýokarlanmagy bilen iş wagtyndan artyk aýlyk tölenmeli.

Iş ýerinde boş wagt hukuklary: Arakesmelerde uklamak gadaganmy?

Zähmet kazyýet işlerinde, iş wagtyndan artyk bergileri hasaplanda, kazyýetler ilki bilen kanuny arakesme möhletlerini umumy iş wagtyndan aýyrýarlar we galan hakyky iş wagtyny esas hökmünde alýarlar. Şonuň üçin iş berijileriň arakesme döwürlerini hasaba almazdan iş wagtyndan artyk hasaplamalary etmegi kanuny däl. Arakesme döwründe işgäriň iş ýerinden çykmagyny gadagan etmek iş berijileriň başlangyjy bilen çözülip bilner. Gyzykly jikme-jiklikleriň biri, dynç alyş wagtynda uklamaga doly erkin işleýän işgärleriň uklap biljekdigi ýa-da däldigi. Esasan, işgäri dynç alyş döwründe isleýşi ýaly hereket edip biler, ýöne iş berijiniň iş ýerinde düzgün-nyzam düzgüni arkaly işde uklamagyny gadagan etmäge hukugy bar. Beýleki tarapdan, Japanaponiýa we Hytaý ýaly Uzak Gündogar ýurtlarynda iş netijeliligini ýokarlandyrýandygy sebäpli dynç alyş wagtynda işgärlere uklamaga rugsat bermek has adaty bir zat. Netijede, nahar we çaý ýaly gysga arakesmeler hem arakesme hasaplanýar. Mysal üçin, iş ýerinde 1 sagatlyk günortanlyk arakesmesi we 15 minutlyk çaý arakesmesi bar bolsa, umumy arakesme wagty 1 sagat 15 minut hasaplanýar we işçi bu döwürleriň ýerine pul tölemek bilen dynç almak hukugyndan mahrum edilip bilinmez.