OECD-den Türkiye "Asyr köne" bilim reformasyna uly goldaw: PISA 2025 Jikme-jiklikler yglan edildi

OECD-nyň Stambulda geçirilen 6-njy başarnyk sammiti global bilim we işçi güýji syýasatynda täze eýýamyň gapysyny açdy. Sammitden soň Anadolu Agentligine (AA) ýörite beýanat beren Ykdysady Hyzmatdaşlyk we Ösüş Guramasynyň (OECD) Baş sekretary Matias Cormann, Türkiýeniň geljegiň başarnyklaryna esaslanýan täze bilim hereketlerine ýakyndan gözegçilik edýändiklerini aýtdy. Türkiýäniň bilim pudagynda iň ýokary derejede tutanýerliligini görkezýändigini mälim eden Cormann, dünýä zähmet bazaryndaky çalt özgerişleri dowam etdirmegiň möhümdigini aýtdy.

Emeli intellektde we sanlaşdyrma dünýäsinde başarnyklary üýtgetmek gutulgysyz

Dünýä ykdysadyýetindäki demografiki we tehnologiki üýtgeşmelere ünsi çekip, Matias Cormann emeli intellektiň, sanly tehnologiýalaryň we ýaşyl energiýanyň üýtgemeginiň telekeçilik usulyny düýpgöter üýtgedendigini aýtdy. OECD ýurtlarynda işleýän ýaş ilatynyň 2023-nji we 2060-njy ýyllar aralygynda 8 göterim azaljakdygyny çaklaýan Kormann, üznüksiz bilimiň has uzak iş döwründe zerurlyga öwrülendigini aýtdy.

Ömürboýy okuw derejesiniň häzirki ýagdaýda ýeterlik däldigini görkezip, 55-65 ýaş aralygyndaky işgärleriň diňe 24 göteriminiň iş bilen baglanyşykly okuwlara gatnaşýandygyny, bu görkezijiniň 35-54 ýaş toparynda 41 göterimde galýandygyny mälim etdi. OECD-nyň Baş sekretary, bu boşlugy ýapmak üçin maksatly maliýe goldawlarynyň, iş berijileriň hyzmatdaşlygynyň we çeýe okuw modelleriniň çalt güýje girmelidigini öňe sürdi.

OECD-den Milli bilim ministrliginiň iki täze taslamasyna doly goldaw

Cormann, Türkiýeniň bilimde geljegiň zerurlyklary babatynda ädilen ädimlerine ýokary baha berýändiklerini aýtdy we täze milli okuw meýilnamasyny "Türkiýe Asyr Bilim Modelini" başarnykly okatmaga we baha bermäge gönükdirilen möhüm ädim hökmünde häsiýetlendirdi. Cormann, OECD hökmünde Türkiýe Respublikasynyň Milli Bilim ministrligi bilen strategiki hyzmatdaşlygy amala aşyrýandyklaryny mälim etdi we iki täze taslamany goldaýandyklary barada hoş habar berdi. Bu taslamalaryň birinjisiniň "şägirtlik okuwyna", ikinjisine "emeli intellekt döwründe başarnyklary dolandyrmaga" gönükdirilendigini mälim etdi.

Bilim özgertmeleriniň üstünligini synp tejribesi bilen ölçäp boljakdygyny belläp, Cormann: "Okuw meýilnamasy diňe synpda bolup geçýän zatlary üýtgedeninde üýtgeýär. Türkiýäniň özgertmeleri diňe iki ýyl bäri güýje girýär. Şonuň üçin bir PISA sikliniň doly täsirini görmek entek ir bolsa-da, wagtyň geçmegi bilen esasy sorag okuwçylaryň bilýän zatlaryny hakyky durmuşda ulanmak derejesiniň näderejede ýokarlanjakdygy bolar".

Sanlaşdyrmak we daşary ýurt dili PISA 2025 ekzameninde möhüm tapgyr bolar

Cormann, Türkiýeniň bilim ulgamynyň okuwçylary geljege näderejede taýýarlaýandygyny görkezýän Halkara Talyplara Baha bermek Maksatnamasy (PISA) 2025 netijeleriniň 8-nji sentýabr -da yglan ediljekdigini we bu döwrüň esasy maksadynyň ylymdygyny mälim etdi. PISA-nyň 15 ýaşly okuwçylaryň teoretiki bilimlerini hakyky meseleleri çözmek üçin ulanyp biljekdigini ýa-da ýokdugyny ýada salýan Cormann, bu meselede Türk asyrynyň bilim modeli bilen PISA pelsepesiniň sazlaşyklydygyny aýtdy.

PISA 2025-iň çäginde ilkinji gezek durmuşa geçiriljek innowasiýa ugurlary barada durup geçen Baş sekretar Kormann, "Sanly dünýäde öwreniş" we "Daşary ýurt dilleri" bahalandyrmalarynyň okuwçylaryň geljege taýynlyk derejelerini has aýdyň görkezjekdigini aýtdy. Sanly dünýäde öwreniş pudagy bilen baglanyşykly ilkinji maglumatlaryň 8-nji sentýabrda yglan ediljekdigini we 2027-nji ýylyň maý aýynda jikme-jik seljermeleriň beriljekdigini mälim eden Cormann, 2027-nji ýylyň aprelinde Iňlis dilini okamak, diňlemek we gürlemek endiklerini ölçejek täze Daşary ýurt diline baha beriş ýörite hasabatynyň halk köpçüligi bilen paýlaşyljakdygyny mälim etdi.