Sosial mediýada 15 ýaşa ýetmedikler üçin täze döwür: ageaş barlagy we gözegçilik 1-nji noýabrda başlar

Prezidentiň kiberhowpsuzlyk müdirligi tarapyndan taýýarlanan we sosial ulgam üpjün edijileriniň 15 ýaşa ýetmedik çagalara hyzmat etmegini çäklendirýän "Çagalara mahsus hyzmatlary bermek we ýaş barlagy baradaky düzgünnama" 1-nji noýabrda güýje girýär. Düzgünnama çagalaryň sanly platformalarda ýüze çykýan töwekgelçiliklerini azaltmagy we platformalaryň jogapkärçiligini ýokarlandyrmagy maksat edinýär.

ageaş barlamak prosesinde şahsy maglumatlar nädip goralar?

CyberArts-yň baş direktory Erdem Eriş, ýaş barlag ulgamlarynyň gereksiz maglumatlary ýygnamagynyň öňüni almalydygyny aýtdy we platformalaryň diňe ýaş çäginiň ýerine ýetirilendigini tassyklaýan iň az maglumatlary işlemelidigini aýtdy. Eriş, geçiş döwründe "hasabyňyz ýapylar" ýaly sözler bilen ulanyjylary nyşana alýan galplyk synanyşyklaryndan duýduryş berdi we raýatlaryň resmi kanallardan başga baglanyşyklara bil baglamaly däldigini aýtdy.

Platformalar we maşgalalar üçin sanly howpsuzlyk jogapkärçiligi näme?

Sosial media hünärmeni Ümit Sanlaw we Greenaşyl ýarym aý ylmy geňeşiniň agzasy, professor Şaziye Senem Başgül diňe kanuny düzgünleşdirmegiň ýeterlik däldigini, platformalaryň howpsuz başlangyç sazlamalary hödürlemelidigini we maşgalalaryň sanly sowatlylykda goldanylmalydygyny aýtdy. Prof. Dr. Başgül, sanly dünýäde çagalaryň ýüzbe-ýüz bolýan "tükeniksiz aýlamak" we "şahsylaşdyrylan maslahat" ýaly töwekgelçilikleriň ýaş çäginden ýokary tehniki gözegçiligi talap edýändigini aýtdy.

Prezidentiň kiberhowpsuzlyk müdirligi tarapyndan taýýarlanan bu düzgün, 1-nji noýabrdan başlap, 15 ýaşa ýetmedik çagalara hyzmat etmekde sosial ulgam üpjün edijilerine täze çäklendirmeleri we ýaşy barlamak borçnamalaryny girizýär. Hünärmenler bu düzgüniň kiber-zorluk, maglumat ogurlanmagy we endik bolmak howplaryndan möhüm gorag galkanyny döredjekdigini we bu işiň üstünlikleriniň aç-açanlyk bilen amala aşyryljakdygyny aýdýarlar.

Degişli düzgünnamanyň çäginde sosial ulgam üpjün edijileriniň çagalar üçin hyzmatlarynda aýratyn bir gurluşy döretmegine we ýaşy barlamak işlerinde şahsy maglumatlary goramak kanunyna boýun bolmagyna garaşylýar. Raýatlar, Prezidentiň kiberhowpsuzlyk müdirliginiň resmi bildirişleri arkaly düzgünnama bilen baglanyşykly jikme-jik maglumatlary we täzelenmeleri yzarlap bilerler we diňe resmi platformalar arkaly galplyk synanyşyklaryna garşy çäre görüp bilerler.

Netije

Düzgünnama sanly platformalaryň täjirçilik gyzyklanmalarynyň çagalaryň howpsuzlygyndan agdyklyk edip bilmejek döwrüni başlaýar. Kanuny çäklendirmeler diňe bir tehniki päsgelçilik däl, platformalaryň dizaýn amallaryny "çagalara gönükdirilen" etmek borjy ýaly görünýär.

Hukuk düzgünleşdirmesiniň üstünligi, garaşsyz gözegçilik mehanizmleri bilen aç-açan hasabat berýän platformalara we maşgalalaryň tehnologiýa bilen ýola goýýan gatnaşyklaryny "gadagan" esasda däl-de, "ýol görkeziji" esaslandyrýar. Sanly dünýädäki çagalaryň howpsuzlygy, platformalaryň jogapkärçiliginiň jemgyýetiň sanly sowatlylyk derejesine laýyk gelýän ýerinde üpjün edilip bilner.

Mümkin täsirler

Programmanyň işe girizilmegi bilen, sosial ulgam üpjün edijileriniň ýaş barlamak algoritmlerini täzeläp, çagalaryň hasaplary üçin has çäklendiriji "deslapky sazlamalary" döredip bilerler. Bu, çagalaryň sanly platformalara sarp edýän wagtynyň azalmagyna we niýetlenen mahabat mazmunynyň azalmagyna kömek edip biler.

Beýleki tarapdan, ýaşy barlamak prosesi has kynlaşdygyça, çagalaryň galp şahsyýetleri bolan platformalara girmek synanyşyklary artyp biler. Bu ýagdaý maşgalalaryň sanly gözegçilik gurallaryna bolan islegini artdyryp biler we sanly howpsuzlyk okuwlarynyň mekdeplerde okuw meýilnamasyna has giňden girizilmegine sebäp bolup biler.