Sosial Howpsuzlyk Hepdeligi: Iş ýerindäki Howpsuzlyk we Geljek üçin Möhüm Habarlar

Samsunda 11-17-nji maý aralygynda geçirilen Sosial Howpsuzlyk Hepdeligi çäreleri "Ätiýaçlandyryş bilen iş howpsuz, işçi howpsuz; geljek howpsuz" şygary bilen başlady. Bu ýörite hepdeligiň çäginde Samsun welaýat Sosial Howpsuzlyk Guramasynyň (SGK) müdiri Ünal Kaýa we onuň topary Samsun häkimi Orhan Tawlyny zyýarat etdiler. Häkim Tawly sosial howpsuzlyk ulgamynyň ähmiýetini nygtap, şeýle diýdi: "Sosial Howpsuzlyk Hepdeligi mynasybetli ähli işgärlerimize, iş berijilerimize we pensionerlerimize sagdyn we asuda durmuş arzuw edýäris. Bellige alnan iş bilen üpjünçilik geljegimiz üçin iň uly maýa goýumdyr".

Sosial üpjünçiligiň we bellige alnan iş bilen üpjünçiligiň ähmiýeti

Sosial Howpsuzlyk Gullugy (SGK) tarapyndan çap edilen ýazmaça beýanatda sosial howpsuzlyk bilen işlemek konstitusion hukukdygy nygtaldy. Işgärler we iş berijiler üçin kanuny borç bolan ätiýaçlandyrylan iş bilen üpjünçilik iş berijiler tarapyndan gözardy edilmeli däldigi aýdyldy. Beýanatda sosial howpsuzlyk bilen üpjünçiliksiz işlemek bilen baglanyşykly hukuk we maliýe töwekgelçilikleri nygtaldy we kärhanalaryň bu meselede ylalaşyk gazanmaly däldigi nygtaldy. Pensiýa, dul aýal we ýetim pensiýalaryny ýa-da sosial kömek pullaryny alýanlaryň resmi däl ýagdaýda işlemäge has meýilli bolup biljekdigi bellenildi.

Resmi däl iş bilen üpjünçiligiň töwekgelçilikleri

Resmi däl iş bilen meşgullanmagyň şahslaryň sosial üpjünçilik ulgamyndan we esasy zähmet hukuklaryndan mahrum edilmegine getirýändigi aýdyldy. Bu ýagdaýda işgärleriň işden çykarylyş tölegi, duýduryş tölegi we ýyllyk tölegli rugsat ýaly hukuklardan mahrum edilýändigine üns çekildi. Mundan başga-da, resmi däl iş bilen meşgullanmagyň kärhanalara gysga möhletli ýalňyşdyryjy girdeji getirýändigi we öňüni almak kyn bolan uly uzak möhletli maliýe töwekgelçiliklerini döredýändigi bellenildi. Iş berijileriň bu töwekgelçilikleri öz üstüne almagyň ýerine döwlet tarapyndan hödürlenýän iş höweslendirmelerinden peýdalanmagynyň has gowy boljakdygy teklip edildi.

Makroykdysady we sosial täsirler

Resmi taýdan hasaba alynmadyk iş bilen üpjünçiligiň adalatsyz bäsdeşligi we bazar deňagramlylygyny döredýändigi, salgyt we töleg tölegleriniň ýitgilerine getirýändigi nygtaldy. Bu ýagdaýyň sosial üpjünçilik ulgamyna zyýan ýetirýändigi, işçiler bilen pensionerleriň arasyndaky deňagramlylygy bozýandygy we girdeji deňsizligine sebäp bolýandygy bellenildi. Işgärlere iş berijileriniň olary sosial üpjünçilik edarasynda (SGK) elektron hökümet ulgamy arkaly hasaba alandygyny ýa-da almadygyny barlap biljekdigi ýatladyldy.

Tölegleri bank geçirimi arkaly tölemek

Iş ýerinde açyklygy üpjün etmek üçin aýlyk tölegleriniň banklar arkaly amala aşyrylmalydygy nygtaldy. Türkiýede üç ýa-da ondan köp işçini işe alýan kärhanalaryň töleg amallaryny bank arkaly amala aşyrmagy kanuny talapdyr. Bu borjuň ýerine ýetirilmezligi kärhanalar üçin uly möçberde jerime salynmagyna sebäp bolup biler.

Bellige alnan iş orunlarynyň geljege goşýan goşandy

Resmi iş bilen üpjün etmegiň diňe bir kanuny talap däl, eýsem ýurduň ýagty geljegine möhüm maýa goýumdygy nygtaldy. Sosial üpjünçilik hepdeliginde ähli taraplaryň bu umumy jogapkärçiligi öz üstüne almalydygyny aýtdylar.