Söwda ministri Bolat: Täze ýaşyl şertnama meýilnamasyna gol çekildi

Söwda ministri Ömer Bolat, Antalýada COP31 çäginde geçirilen "Global durmuşa geçirmäge çagyryş: Howanyň hereketi üçin söwdany ösdürmek" atly sessiýada howanyň üýtgemegi we söwda syýasatlarynyň integrasiýasy barada möhüm çykyş etdi. Dekarbonizasiýa prosesiniň diňe bir daşky gurşaw meselesi bolman, eýsem önümçilik we maýa goýum pudagynda düýpgöter özgeriş bolandygyny aýdyp, Bolat Türkiýäniň bu ädimde kesgitli ädimlerini paýlaşdy.

Täze Greenaşyl şertnama hereket meýilnamasy nämäni öz içine alýar?

Türkiýanyň howa maksatlaryna laýyklykda taýýarlanan täze bäş ýyllyk hereket meýilnamasyna Prezident tarapyndan 2026-njy ýylyň 10-njy noýabrynda gol çekilendigini habar beren ministr Bolat, meýilnamanyň 11 sany ileri tutulýan ugurdan, 41 nyşandan we 142 hereketden ybaratdygyny aýtdy. 2021-2025-nji ýyllary öz içine alýan öňki meýilnamadan soň güýje giren bu täze strategiýa, Türkiýäniň pes uglerodly ykdysadyýete geçişini çaltlaşdyrmagy maksat edinýär.

Uglerod salgydy durmuşa geçirilip başlandymy?

Bolat Europeanewropa Bileleşiginiň Serhet uglerodyny kadalaşdyrmak mehanizmine (SKDM) doly laýyk gelýän ulgamyň işleýändigini aýtdy we Gümrük bileleşiginiň çäginde Europeanewropa Bileleşigine eksporta uglerod salgydynyň durmuşa geçirilişiniň hakykatdanam başlandygyny aýtdy. Türkiýäniň öz emissiýa söwda ulgamyny döredendigini belläp, daşky gurşaw kadalarynyň halkara söwdasynda emeli päsgelçiliklere öwrülmeli däldigini we bu meselede ähli söwda hyzmatdaşlary bilen hyzmatdaşlyga taýýardyklaryny aýtdy.

Söwda ministri Ömer Bolat Antalýada geçirilen COP31 sessiýasynda çykyş edip, howanyň üýtgemegine garşy göreşde söwda syýasatlarynyň roluna ünsi çekdi we Türkiýanyň täze Greenaşyl şertnama hereket meýilnamasynyň güýje girendigini habar berdi. Bütindünýä Söwda Guramasy, UNCTAD we beýleki halkara gyzyklanýan taraplar bilen hyzmatdaşlykda işleýändiklerini mälim eden Bolat, açyk we çydamly bazarlary dünýä söwdasyndaky proteksionistik meýillerden goramaga çagyrdy.

Söwda ministrlikleriniň howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly ykdysady çäreleri işläp düzmekde işjeň rol oýnamalydygyny öňe süren ministr Bolat, Türkiýanyň Europeanewropa Bileleşigi bilen sazlaşykly tagallalarynyň eksport edýän kompaniýalar üçin aç-açanlygy üpjün edýändigini aýtdy. Häzirki ösüşlere we pudaklaýyn laýyklyk gollanmalaryna eýermek isleýän kärhanalar, Söwda ministrliginiň resmi bildirişlerine we Greenaşyl şertnama hereket meýilnamasy bilen baglanyşykly häzirki kanunçylyk tekstlerine göz aýlap bilerler.

Eksportçy garaşýan täze döwür

Türkiýe täze Greenaşyl şertnama hereket meýilnamasynyň durmuşa geçirilmegi uglerod aýak yzlaryny hasabat bermek we zyňyndylary azaltmak ýaly borçnamalaryň, esasanam Europeanewropa Bileleşigine eksport edýän kompaniýalar üçin standart boljakdygyny görkezýär. Bu ýagdaý içerki pudagyň ýaşyl öwrülişiklere uýgunlaşmagyny talap edýän hem bolsa, ekologiýa taýdan arassa önümçilik bilen meşgullanýan kärhanalaryň global bäsdeşlikde amatly orny eýeläp biljek döwrüni alamatlandyrýar.

Söwda gatnaşyklarynda uglerodyň kadalaşdyrylmagy

Serhet uglerodyny kadalaşdyrmak mehanizminiň (SKDM) doly kuwwaty bilen işlemegi, eksport çykdajylarynyň uglerod salgytlary sebäpli üýtgemegine sebäp bolup biler. Şeýle-de bolsa, Türkiýe theB bilen döreden utgaşdyryş mehanizmi söwdanyň päsgelçiliksiz dowam etmegini üpjün edip biler; Şeýle-de bolsa, bu uýgunlaşma prosesi, esasanam energiýa sarp edýän pudaklarda işleýän öndürijiler üçin täze maýa goýumlarynyň we tehnologiki üýtgemeleriň zerurlygyny döredip biler.