BBVA-nyň baş direktory Genç: Häzirki hasap defisitiniň çözgüdi durnuklylykda

Antalýada geçirilen COP31 sammitine gatnaşan BBVA-nyň baş direktory Onur Genç, durnuklylygyň Türkiýäniň ykdysady geljegi üçin zerurdygyny aýtdy. Genç 2026-njy ýylyň 13-nji noýabrynda geçirilen metbugat söhbetdeşliginde energiýa importyndan gelip çykýan häzirki hasap defisitiniň Türkiýäniň ençeme ýyl bäri başdan geçirýän ykdysady krizisleriniň özenidigini aýtdy we bu meseläniň diňe durnukly energiýa öwrülişigi bilen çözülip bilinjekdigini aýtdy.

Serhet uglerodynyň düzgünleşdirilmegi kompaniýalara nähili täsir eder?

Onur Genç, Europeanewropa Bileleşiginiň Serhet uglerodyny kadalaşdyrmak mehanizminiň türk kompaniýalary üçin çynlakaý synagdygyny görkezip, esasanam kiçi we orta kärhanalaryň bu täze etaba taýynlyksyz tutulmak howpunyň bardygyny aýtdy. Genç, Europeewropanyň Türkiýäniň esasy eksport bazarydygyny ýatladyp, bu bazara gireninde kompaniýalaryň goşmaça çykdajylara duçar bolup biljekdigini aýtdy we banklaryň şu wagt maslahat beriji rol oýnamalydygyny aýtdy.

Durnukly maliýeleşdirmekde Türkiýäniň paýy nähili bolar?

2018-2029-njy ýyllary öz içine alýan BBVA Toparynyň 1 trillion ýewro durnukly maliýeleşdirmek maksadyndaky Türkiýäniň paýynyň 10-15 göterim aralygynda bolmagyna garaşýandyklaryny düşündirip, Genç, toparyň girdejisine Türkiýäniň 8 göterim goşant goşýandygyny aýtdy. Garanti BBVA baş müdiri Mahmut Akten, bankyň 2029-njy ýylyň ahyryna çenli 3,5 trillion lira durnukly maliýeleşdirmegi maksat edinýändigini we şu wagta çenli diňe ýel we gün energiýasy taslamalaryna 8 milliard dollar maliýe kömegini berendigini aýtdy.

Antalýada geçirilen COP31 sammitiniň çäginde ýygnanan BBVA we Garanti BBVA ýolbaşçylary, 2035-nji ýyla çenli Türkiýäniň 35 göterim elektrikleşdiriş maksatnamasyny goldaýandyklaryny mälim etdiler. BBVA 2030-njy ýyla çenli uglerod köp talap edýän 10 pudakda zyňyndylary azaltmak maksatlaryny kesgitländigini mälim etdi.

Senagat öwrülişiginiň çykdajy artykmaçlyklary barada aýdyp, Garanti BBVA çörek öndürijisiniň döwrebaplaşdyryş maýa goýumlary bilen energiýa çykdajylaryny 37 göterim azaltmagyna mysal getirdi. Interestokary göterim derejeleriniň soňky 2-3 ýylda kompaniýalaryň özgeriş maýa goýumlaryny haýalladandygyny mälim eden işgärler, elýeterlilik üpjün edilende islegiň çalt artýandygyny bellediler.

Durnuklylyk maýa goýumlary häzirki hasap defisitine nähili täsir edýär?

Türkiýäniň energiýa importyna garaşly gurluşy, häzirki hasap defisitine basyş etmegini dowam etdirýär. BBVA we Garanti BBVA ýolbaşçylarynyň beýannamalarynda durnukly energiýa geçmegiň diňe bir daşky gurşaw jogapkärçiligi bolman, eýsem daşary söwda balansyny ýokarlandyrjak strategiki ykdysady ädimdigini hem görkezýär. Önümçiligiň ösüşi, esasanam senagatda, uzak möhletleýin eksport bäsdeşlik ukybyny saklamak üçin möhüm çäk bolup görünýär.

Eksport kompaniýalaryna we KOK-a näme garaşýar?

Unionewropa Bileleşiginiň bazary üçin öndürýän türk kompaniýalary, Serhet uglerodyny kadalaşdyrmak mehanizmi sebäpli ýakyn wagtda täze çykdajylara sezewar bolup biler. Bu ýagdaý KOK-laryň bäsdeşlik ukybyna garşy çykyp biler, esasanam özgertme proseslerine entek başlamadyklar. Beýleki tarapdan, durnukly maliýeleşdiriş çeşmelerine elýeterliligiň ýokarlanmagy, bu özgerişleri amala aşyrýan kompaniýalar üçin netijelilik we bazar paýy taýdan täze mümkinçilikler döredip biler.