Stambul howa menzili Europeewropanyň ýokarsynda: Çep London Heathrow

ençeme ýyl bäri dowam edip gelýän airewropanyň howa transport pudagynda liderlik ugrundaky ýaryş ugruny üýtgetdi we sammitiň täze eýesi Türkiye boldy. Dünýä derejesinde iň uly transfer merkezi bolan London Hitrou howa menzili, uzak wagtlap saklan "Europeewropanyň iň işli howa menzili" adyny Stambul howa menziline geçirdi. Iýul aýynda yglan edilen resmi maglumatlara laýyklykda Stambul howa menzilini ileri tutýan ýolagçylaryň sany 8,15 milliona ýetdi, London Heathrow howa menzili şol döwürde 7,86 million ýolagçyda galdy.

London Heathrow howa menziliniň ýolagçy gatnawy iýul aýynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 1,5 göterim azaldy. Bu näsazlykdan soň, howa menziliniň ýolbaşçylary kuwwatlyk çäkleriniň gazanylandygyny we üçünji uçuş-gonuş zolagyna bolan islegi ýene bir gezek ýokarlandyrýandygyny aýtdy. Hitrou 2025-nji ýylda 84,46 million ýolagça hyzmat etmegine garaşýan bolsa-da, 19-njy iýulda 267 müň ýolagçy bilen 2026-njy ýylyň iň işli gününi yzda galdyrdy. Beýleki tarapdan, ýokary ösüşe eýe bolan Stambul howa menzili 9-njy awgustda 289 müň 732 ýolagçyny kabul etmek bilen taryhy gündelik rekordy täzeledi. Europeanewropanyň awiasiýa taryhy.

Eastakyn Gündogardaky geosyýasy dartgynlyk Heathrowa täsir etdi

Europeanewropa Aeroportlary Geňeşiniň (ACI) maglumatlaryna görä, London Heathrow howa menzili 1996-njy we 2019-njy ýyllar aralygynda Europeewropanyň başynda bolupdy. Covid-19 pandemiýasy wagtynda liderligini ýitiren howa menzili 2023-nji ýylda ýene-de birinji orna çykmagy başardy. Şeýle-de bolsa, soňky global wakalar bu deňagramlylygy üýtgetdi.

Heathrowyň ýolbaşçylary tarapyndan berlen beýanatda Eastakyn Gündogaryň uçuş liniýalarynyň gowşamagynyň ýolagçylaryň ýitmeginde aýgytly rol oýnandygy aýdyldy. ABŞ, Ysraýyl bilen Eýranyň arasynda barha güýçlenýän harby we syýasy dartgynlyk sebäpli howa menziliniň Eastakyn Gündogar gatnawlarynda ýolagçy gatnawy geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 20,2 göterim azaldy. Bu pese gaçmagyna garamazdan, howa menzili bar bolan iki uçuş-gonuş zolagyny doly kuwwatyna ýakyn ulanmagyny dowam etdirýär we kuwwat kynçylyklaryny ýeňip geçmek üçin üçünji uçuş-gonuş taslamasy üçin Iňlis hökümetiniň tassyklamagyna garaşýar. Taslama tassyklansa, Heathrowyň ýyllyk ýolagçy kuwwatyny 150 milliona çenli artdyrmak meýilleşdirilýär.

Infrastruktura maýa goýumlarynda uçuş-gonuş söweşleri

Soňky maglumatlardan soň beýanat beren Heathrowyň ýolbaşçylygy "giňeltmegiň zerurlygy hiç haçan aýdyň görünmedi" -diýdi. Iňlis ýaýlymçysy BBC-ä baha beren awiasiýa hünärmenleri, Stambul howa menziliniň Europeanewropa, Aziýa we Afrika yklymlarynyň arasynda döreden güýçli strategiki geçiriş köprüsi sebäpli dünýä awiasiýa pudagynyň iň çalt ösýän merkezleriniň birine öwrülendigini nygtaýarlar.

Türk awiasiýa pudagynyň işgärleri, beýleki tarapdan, Hitrounyň ýolbaşçylygyny ýitirmeginiň esasy sebäbiniň Aýlag krizisine däl-de, birnäçe ýyl yza süýşürilen üçünji uçuş-gonuş zolagydygyny aýdýarlar. Hünärmenler Hitrou dolandyryşynyň täze uçuş-gonuş zolagy üçin 10 ýyldan gowrak wagt bäri kanuny tassyklamaga garaşýandyklaryny we bu işiň diňe býurokratik päsgelçilikler, daşky gurşawa täsiri bahalandyrmak we maliýeleşdirmek meselesi çözülen halatynda 2029-njy ýyla çenli tamamlanjakdygyny çaklaýarlar. Beýleki tarapdan, bar bolan 3 uçuş-gonuş zolagyny örän işjeň ulanýan Stambul howa menzili 4-nji uçuş-gonuş zolagynyň gurluşygynyň ahyryna golaýlaýar. Täze uçuş-gonuş zolagynyň ornaşdyrylmagy bilen maksat uçaryň taksi wagtyny gysgaltmak we kuwwatyny gönüden-göni ýokarlandyrmak däl-de, gijikdirmeleri azaltmak.

Sabiha Gökçen we Antalýa howa menzillerinde goşa ýazgy

Täzelikler Türkiýanyň beýleki möhüm howa bazalaryndan yzly-yzyna gelýär. Stambul Sabiha Gökçen halkara howa menzili 9-njy awgustda 935 uçuş we 179 müň 789 ýolagçy bilen taryhynda iň ýokary gündelik uçuş we ýolagçy statistikasyna ýetdi. Howa menziliniň howa menziliniň dolandyryş gullugynyň (HEAŞ) maglumatlaryna görä, bu agyr gatnawyň 56 göterimi halkara ýolagçylary we 44 göterimi içerki ýolagçylardy. HEAŞ baş müdiri Faruk Kaır, bu taryhy üstünligiň howa menziliniň işleýiş güýjüni, hyzmatyň ajaýyp hilini we ýolagçylaryň ýokary ynamyny alamatlandyrýandygyny aýtdy.

Şuňa meňzeş çäre syýahatçylygyň paýtagty Antalýada-da başdan geçirilýär. Antalýa howa menzili ýylyň ilkinji 7 aýynda gelýän we gidýän ýolagçylaryň sanynda 19 milliondan geçmegi başardy. Transport we infrastruktura ministrliginiň Döwlet howa menziliniň baş müdirligi (DHMİ) tarapyndan yglan edilen maglumatlara görä, iýul aýynda howa menzili jemi 5 milliard 555 müň 485 ýolagça, içerki ugurlarda 733 müň 437 we halkara liniýalarynda 4 million 822 müň 48 hyzmat etdi. Firstylyň ilkinji 7 aýynda jemlenen jemi Antalýa howa menzilinde ýolagçylaryň sany 19 million 209 we 979-a ýetdi, uçar gatnawy bolsa 113 müň 664.