Synag stresini ýeňip geçmegiň usullary

Synag stresini ýeňip geçmegiň ýollary: Bilermenleriň maslahaty

Millionlarça okuwçy we maşgala ekzamen stresini başdan geçirýän wagtynda hünärmen Ebru Şen maşgalalara möhüm maslahatlar berýär.

Timur HAN 08 Haziran 2026, 10:20

2 0

Paýlaş:

Türkiýede millionlarça okuwçy Orta mekdebiň geçiş ulgamy (LGS) we Educationokary okuw jaýlarynyň synaglary (YKS) ýaly möhüm synaglara taýýarlanýarka, bu amal maşgalalar üçin çynlakaý stres çeşmesine öwrülýär. Bilim hünärmeni Ebru Şen maşgalalaryň synag döwründe we umumy aragatnaşyk ýalňyşlyklarynda çagalaryna has gowy goldaw berip biljekdigini düşündirdi. Garyn we kelle agyry, işdäňi ýitirmek, dyrnaklary dişlemek we duýdansyz gahar-gazap döreýär. Şen bu alamatlaryň bedeniň üsti bilen aladanyň beýany hökmünde ýüze çykýandygyny, sebäbi okuwçylaryň abstrakt pikirlenmek ukyplarynyň entek doly ösmändigini aýtdy.

YKS taýýarlanyşynda ýagdaý üýtgeşik

YKS dalaşgärleri üçin ýagdaý birneme üýtgeşik Şen bu okuwçylaryň dowamly ýadawlygy, emosional ýadawlygy we şahsyýeti ösdürmek we geljekdäki aladalary başdan geçirýändigini aýtdy. Käbir talyplar daşardan asuda görünse-de, içerde güýçli aladalary başdan geçirip bilerler.

Aladalylyk we ene-atalar bilen aragatnaşyk

Aladanyň diňe negatiw duýgy hökmünde görülmeli däldigini belläp, Şen orta aladanyň ünsi we öwrenmegi goldaýandygyny aýtdy. Maşgalalaryň iň köp ýaýran ýalňyşlyklaryndan biri çagalaryny beýlekiler bilen deňeşdirmekdir. "Goňşusynyň ogly şol mekdebe girdi" ýaly jümleler okuwçylarda özlerini ýeterlik däl duýup biler. Şen, ene-atalaryň ýerine ýetiriş işlerine sorag bermegiň ýerine çagalaryna emosional goldaw bermelidigini aýtdy.

Ekzamen aladalaryny ýeňip geçmegiň ýollary

Şen ekzameni düýbünden äsgermezlik etmegiň ýa-da hemişe gün tertibinde saklamagyň dogry däldigini aýtdy. Agşamlyk naharynda ekzamenlerden başga temalary goşmak, okuwça dürli taraplary duýmaga mümkinçilik berýär. Bu, "Siz diňe ekzamen däl" habaryny berýär we okuwçynyň edýän basyşyny ýeňilleşdirýär. Çagalar bilen gürleşmezden ozal "Şu wagt oňa kömek etmek isleýärinmi ýa-da öz aladamy azaltjak bolýarynmy?" Diýen soragy bermelidigini aýtdy. Çagalar ene-atalarynyň duýgularyny öz sözlerinden has köp duýýarlar.

Ekzamen säheri nähili bolmaly?

Şen hatda "Saňa ynanýarys, edip bilersiň" ýaly sözleriň hem okuwçyda garaşyş basyşyny döredip biljekdigini aýtdy. Muňa derek, "Näme bolsada sizi söýýäris" we "Diňe eliňizden gelenini ediň" ýaly şertsiz goldaw habarlary has sagdyn. Ekzameniň ertesi güni adaty ertirlik, asuda gurşaw we gysga gujaklamak okuwçylary özlerini rahat duýup biler.

Netijede, synag döwründe okuwçylara edilýän basyşy azaltmak üçin ene-atalaryň aňly we goldawly bolmagy möhümdir. Bu prosesiň dowamynda emosional goldaw we düşünişmek okuwçylara synag aladalaryny has netijeli çözmäge mümkinçilik berýär.