TİHEK-den 200 müň TL jerime tölemeli

2025-nji ýylyň aprelinde Aksaraýda 90 göterim görüş ukyby bolan akademik Dr. Fakultet agzasy Önder İşlek ynanç hatyny almak üçin giden notarius edarasynda garaşylmadyk bir päsgelçilik bilen ýüzbe-ýüz boldy. Notarius işgärleri, doktor İşlekiň görüş ukyby sebäpli iki şaýat bolmasa, hiç hili kazyýet işiniň görülmejekdigini habar berdi. Bu tejribäniň kanuny esaslaryny sorag edýän Işlek üçin; 1512 belgili notarius kanunynyň 89-njy maddasy we Türkiye notariuslar bileleşiginiň 5-nji belgili birleşiginiň düzgünleri delil hökmünde görkezildi. Häkimiýetler, ýer bellige alyş amallaryny talap edýän ynanç hatynyň şertnama görnüşinde edilmelidigini we görüş taýdan kemçilikli adamlaryň şeýle amallarda iki şaýat bolmagynyň kanuny borjydygyny öňe sürdi.

Hukuk göreşi TİHEK

Dr. özüne girizilen bu amalyň güýje girmeýändigini we geçmişdäki nädogry düşündirişden gelip çykýandygyny öňe sürýär. Notarius çäre görmezligi talap edenden soň Önder lekşlek yza çekilmedi. Wakany polisiýa çagyran we şikaýat eden akademik soňra Baş prokuratura jenaýat işi açdy. Şeýle-de bolsa, prokuratura bu faýl bilen baglanyşykly kazyýet işiniň zerurlygynyň ýokdugyny aýtdy. Bu karara garşy kazyýete ýüz tutmagyndan ýüz öwüren İşlek, ýüz öwürmedi we meseläni Türkiýäniň Adam hukuklary we deňlik institutyna (TİHEK) getirdi.

Arza bilen içgin gözden geçiren TİHEK, 2014-nji ýylda Türkiýäniň Notariuslar Bileleşiginiň görmeýänler üçin şaýatlaryň borçlaryny göz öňünde tutýan 2-nji aýlawynyň 2024-nji ýylyň 13-nji martyndaky Döwlet Geňeşiniň 8-nji palatasynyň karary bilen ýatyrylandygyny we 2019/4831 Esasy, 2024/1405 belgili karara gelendigini kesgitledi. Bu edara, görmeýän raýatlaryň ähli amallaryny hökmany düzgünleşdirmek praktikasynyň ýatyrylandygyny we tassyklamak proseduralarynda şaýat gözlemek talabynyň kanuny däldigini aç-açan aýtdy.

"Maýyplyk esasynda edilen göni diskriminasiýa"

Türk Adam Hukuklary we Deňlik Instituty göreldeli kararynda şu sözleri aýtdy: "Söhbetdeş Notariusyň iki şaýatyň barlygy sebäpli ynanç hatyny bermek baradaky karary obýektiw we esasly esaslara esaslanmaýar we bu amal diňe maýyplyk baradaky stereotiplere we çaklamalara esaslanýar we maýyplyk baradaky kazyýet işine garaýar. maýyplaryň öz saýlamaga hukugy, özbaşdak hereket etmek ukyby we özbaşdak özbaşdaklygy, şonuň üçin arza berijiniň maýyplyk esasynda deň hukukly hukuklaryny bozmak bilen gönüden-göni diskriminasiýa hasaplanýar. "

Şeýle hem kararda Türkiye notariuslar bileleşiginiň maýyplaryň hyzmatlara girmegini aňsatlaşdyrmak üçin zerur administratiw we tehniki çäreleri görendigi, şonuň üçin kärdeşler arkalaşygyndan hiç hili kemçilik ýokdugy aýdylýar. Bu iş üçin jogapkär bolmak isleýän notarius H.Ö., ykdysady ýagdaýyny we düzgüniň agyrlygyny göz öňünde tutup, diskriminasiýanyň gadagan edilmegini bozandygy sebäpli 200 müň TL jerime tölemeli edildi.

Demirören habar gullugyna (DHA) hukuklar ugrundaky göreşine baha beren doktor Önder lekşlek notarius edarasynda öňüni almaga synanyşan ofiserlere kanunyň hakykatyny düşündirmäge synanyşandygyny aýtdy we: "Aksaraýdaky notariusyň ýanyna baranymda, olar şaýat bolmazdan geleşikleriň ýalňyş düşündirilendigini bilýärdim. Döwlet, ýöne çäre görmekden saklandylar, şikaýat etdim, prokuratura kazyýet işini açmazlyk kararyna geldi we kazyýet işine garşylygym ret edildi. Iň soňunda TİHEK-e ýüz tutdum. TİHEK tarapyndan kabul edilen 200 müň lira jerime karary, beýleki guramalar üçin görelde bolany üçin möhüm ähmiýete eýe. Bu kararyň netijesinde döwlet we hususy pudaklaryň işgärleri zerur duýgurlygy görkezer we kynlaşdyrmagyň ýerine maýyplaryň durmuşyny ýeňilleşdirer diýip umyt edýärin. "