Trump-dan Eýrana aç-açan gorkuzma: "Men harby gatyşmaga taýýar"

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik we harby dartgynlyk täze bir ugra geçdi. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump Tähran administrasiýasyna garşy aýdan sözlerini hasam berkitdi we zerur bolsa harby taýdan goşulyşmaga taýýardygyny aýtdy. Waşingtonyň bu soňky minutdaky beýany global syýasatda we Eastakyn Gündogaryň deňagramlylygynda uly tolgunyşyk döretdi.

Waşington-Tähran liniýasynda dartgynlyk iň ýokary derejesine ýetdi

Iki ýurduň arasynda köpden bäri dowam edip gelýän ýadro şertnamasyndaky düşünişmezlikler, embargolar we sebitdäki täsir göreşleri, Trumpyň soňky çykyşy bilen gyzgyn çaknyşyk töwekgelçiligini ýene-de ýokarlandyrdy. ABŞ-nyň prezidenti Trump, Eýranyň sebitdäki durnuksyzlaşdyryjy ädimlerine we Amerikanyň bähbitlerine abanýan howplara ýol bermejekdiklerini aýtdy. Ak tamyň çeşmeleri harby wariantlaryň elmydama stoluň üstünde durýandygyny we Pentagonyň mümkin bolan operasiýa üçin ähli meýilnamalary täzeläp durýandygyny aýdýarlar.

Trumpyň harby gatyşma signaly we bolup biläýjek ssenariýler

Trumpyň "Men harby gatyşmaga taýyn" diýen aýgytly sözüni harby hünärmenler strategiki gorkuzma hökmünde düşündirýärler. Mümkin bolan harby interwensiýanyň çäkleri we gerimi entek aýdyňlaşdyrylmasa-da, Pars aýlagynda deňiz hereketi we howa goranyş ulgamlarynyň duýduryşy harby taýýarlyklaryň çynlakaýdygyny görkezýär. Analitikler ABŞ-nyň göni howa zarbalaryna we göni gury ýer operasiýasynyň ýerine strategiki desgalary nyşana alyp biljekdigini çaklaýarlar.

Sebitdäki deňagramlyklar we global bazarlar bu dartgynlyga ünsi jemleýär

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky bu çaknyşyk diňe iki ýurdy däl, eýsem tutuş Eastakyn Gündogaryň geografiýasyny we global energiýa bazarlaryny hem gyzyklandyrýar. Nebit iberilmegi üçin möhüm tranzit nokady bolan Hormuz bogazynyň howpsuzlygy, şeýle harby howplardan soň halkara jemgyýetçiliginiň iň möhüm gün tertibine öwrüldi. Sähelçe harby çaknyşyk global nebit bahalarynyň duýdansyz üýtgemegine sebäp bolar öýdülýär.