Türkiýäniň Liwiýadaky taryhy roly: Tripoli we Bengazi ministri Hakan Fidanyň beýany

Daşary işler ministri Hakan Fidan Liwiýanyň gündogar we günbatar sebitleriniň arasynda geçirilen taryhy gepleşiklere täsirleriniň diýseň oňyn bolandygyny aýtdy. Liwiýanyň territorial bitewiligi we syýasy jebisligi üçin iki tarapda-da güýçli erkiň bardygyny bellän ministr Fidan, "Bu ýerde konstruktiw rolumyzy we araçy rolumyzy dowam etdireris" -diýip, Türkiýäniň tutanýerliligini açyk görkezdi.

Liwiýa saparynyň çäginde paýtagt Tripolide we gündogar Bengazi şäherlerinde geçirilen ýokary derejeli aragatnaşyklardan soň ministr Fidan ýurtdan çykmazdan ozal metbugat işgärlerine giňişleýin baha berdi. Liwiýanyň taryhy prosesiniň soňky 15 ýylyny jemläp, Fidan ýurduň 2011-nji ýyldaky ynkylapdan bäri dartgynly döwürleri başdan geçirendigini, ýöne 2019-njy ýyldan bäri uruşsyz we asuda döwrüň agdyklyk edendigini ýatlatdy. Fidan Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygynda alnyp barylýan konstruktiw türk daşary syýasatynyň bu durnuklylyk gurşawyny döretmekde möhüm rol oýnandygyny aýtdy.

Gündogar bilen Günbataryň arasyndaky gatnaw diplomatiýasy: Fidanyň möhüm aragatnaşyklary

Daşary işler ministri Fidan, Liwiýa gatnaşyklarynyň ilkinji aýagynda Tripolide günbatar administrasiýasynyň esasy aktýorlary bilen duşuşdy. Liwiýanyň Milli Agzybirlik Hökümetiniň premýer-ministri Abdulhamid Dibeybe , Liwiýanyň Prezident Geňeşiniň prezidenti Muhammet al-Menfi we Liwiýanyň Supremeokary Döwlet Geňeşiniň (Senat) prezidenti Muhammet Miftah Takala bilen duşuşan Fidan, günbatar tarapynda ýurduň birleşmegine gaty güýçli goldawyň we islegiň bardygyny aýtdy. Gepleşikleriň belli bir şertlerde dowam edýändigini belläp, Fidan bu ýerdäki oňyn atmosferanyň geljegi uludygyny aýtdy.

Saparynyň ikinji gününde ministr Fidan Bengazä gitdi we gündogar sebitdäki aktýorlar bilen habarlaşdy; Liwiýanyň milli goşunynyň baş serkerdesi Halifa Haftar, baş serkerdäniň orunbasary Saddam Haftar, Liwiýanyň Wekiller palatasynyň prezidenti Akile Salih we Dikeldiş gaznasynyň prezidenti Bilkasım Haftar bilen örän netijeli duşuşyklar geçirdi. Bengazide esasy rol oýnaýanlaryň Liwiýanyň birleşmegini doly goldaýandygyny mälim eden Fidan, Türkiýäniň gündogardan we günbatardan deň aralyk bilen çyn ýürekden we hakyky gatnaşyklarynyň sebitde ýokary baha berilýändigini aýtdy.

Türkiýäniň deňagramly daşary syýasaty we halkara hyzmatdaşlygy

Türkiýanyň Liwiýanyň bitewiligini we bitewiligini hiç hili gyzyklanma bildirmeýän ýeke-täk ýurtdygyny aýdyp, Fidan Prezident Erdogan ýaly güýçli lider we Türkiýe ýaly sebit aktýory tarapyndan alnyp barylýan bu deňagramly syýasatyň bu ugurda möhüm ähmiýete eýe bolandygyny aýtdy. Liwiýa birleşse ýüze çykjak ägirt uly gülläp ösüş we güýç potensialynyň gündogarda we günbatarda liderler tarapyndan aýdyň düşünilýändigini mälim eden Fidan, bu ýagdaýyň diňe bir Liwiýa däl, eýsem tutuş Afrika yklymyna, Yslam dünýäsine we Ortaýer deňzine-de uly goşant goşjakdygyny aýtdy.

Bu etapda henizem käbir tehniki we syýasy päsgelçilikleriň bardygyny belläp, ministr Fidan Türkiýedäki degişli guramalar bilen utgaşyp işlejekdiklerini we bu päsgelçilikleri ýeňip geçmek üçin halkara geňeşmelerini dowam etdirjekdigini aýtdy. Fidan: "Amerika tarapyndan öňe sürlen bir kagyz bar. Şol kagyzda käbir meseleler bar. Olar biziň bilen maslahatlaşýarlar" -diýdi. Bu duýgur prosesi ABŞ, Müsür we beýleki sebit ýurtlary bilen ýakyn aragatnaşykda dolandyrýandyklaryny mälim etdi.

Türk kompaniýalaryna ykdysady hyzmatdaşlyga we senagat maýa goýumlaryna çagyryş

Liwiýanyň iki sebitinde-de türk potratçy kompaniýalary tarapyndan amala aşyrylan abraýly taslamalaryň we ösýän binalaryň buýsanç döredýändigini aýdan Fidan, Tripoli we Bengazi şäherlerinde hem türk kompaniýalarynyň hiline we ussatlygyna ýokary baha berilýändigini aýtdy. Bu ugurdaky ynamyň täjirçilik gatnaşyklarynda has köp görkezilmelidigini aýdyp, Fidan türk işewür dünýäsine möhüm çagyryş berdi.

Fidan Liwiýada diňe bir gurluşyk we potratçylyk pudagynda däl, eýsem senagat pudagynda-da uly mümkinçilikleriň bardygyny mälim etdi we türk kompaniýalarynyň ýurtda zawodlar gurmalydygyny aýtdy. Liwiýanyň baý energiýa çeşmeleriniň, elýeterli iş çykdajylarynyň we strategiki ýerleşişi sebäpli käbir bazarlara aňsat girmegiň artykmaçlygynyň bardygyny ýatladýan Fidan, iki ýurduň arasyndaky strategiki, harby, syýasy we söwda gatnaşyklarynyň iň ýokary derejededigini aýtdy.

Daşary işler ministri Hakan Fidan sözleriniň ahyrynda sebitdäki diplomatiýa hereketiniň üznüksiz dowam etjekdigini aýtdy we indiki duralganyň Müsür boljakdygy barada hoş habar berdi. Müsüri "dostlukly we ýaran" ýurt hökmünde häsiýetlendiren Fidan, sebitdäki ähli meseleleri, esasanam Aýlag sebtindäki wakalary we Palestindäki gumanitar pajygany çözmek üçin Kairiň administrasiýasy bilen ýakyn hyzmatdaşlykda işlejekdiklerini aýtdy.