Türkiye gysga möhletli daşarky karz paýnamasy 2026-njy ýylyň iýun aýynda 170,7 milliard dollara çenli ýokarlandy

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) 2026-njy ýylyň iýun aýy üçin ykdysadyýeti yzarlaýanlar we bazarlar tarapyndan sabyrsyzlyk bilen garaşylýan gysga möhletli daşarky karz statistikasyny halk bilen paýlaşdy. Iň soňky yglan edilen maglumatlara görä, Türkiýeniň gysga möhletli daşarky karzy (SDB) paýnamasy geçen çärýek bilen deňeşdirilende 2,5 göterim ýokarlandy we iýun aýynyň ahyryna 170,7 milliard ABŞ dollaryna ýetdi. Bu ýokarlandyryş, global maliýe şertleriniň we içerki ykdysady dinamikanyň karz çykdajylaryna edýän täsirini ýene bir gezek ýüze çykardy.

Gysga möhletli daşarky karz aksiýasynda ýokarlanmak tendensiýasy

Merkezi bank tarapyndan neşir edilen hasabatda Türkiýanyň daşarky karz gurluşynda gysga möhletli borçnamalaryň gidişi aýdyň görkezilýär. Geçen çärýek bilen deňeşdirilende 2,5 göterim ýokarlamak, importy maliýeleşdirmek we gysga möhletli karz ulanylyşyny görkezýär. Hünärmenler, dünýä bazarlarynda likwidligiň we walýuta hümmetiniň hereketleriniň döwlet we hususy pudaklaryň gysga möhletli karz almak isleglerinde kesgitleýji rol oýnamagyny dowam etdirýändigini nygtaýarlar. 170,7 milliard dollarlyk bu aksiýa, Türkiýäniň gysga möhletli daşarky borçnamalaryny dolandyrmak nukdaýnazaryndan ýakyndan gözegçilik edilýän makroykdysady görkezijileriň biridir.

Kämillik ýaşyna ýetmek bilen möhüm çäk: 239,5 milliard dollar

Karz statistikasynda ünsi çeken iň möhüm parametrleriň biri, "möhleti dolulygyna görä gysga möhletli daşarky karz aksiýasy" bolup, bergileriniň asyl möhletine garamazdan 1 ýyl ýa-da ondan az möhleti bar. CBRT maglumatlaryna görä, bu kesgitlemäniň çägindäki karz aksiýasy 2026-njy ýylyň iýun aýyna çenli 239.5 milliard ABŞ dollary boldy. Uzyn asyl möhleti bolan karzlary öz içine alýan, ýöne töleg möhletlerine ýakynlaşýan bu görkeziji, ýurduň geljek 12 aýda daşarky karz hyzmatlarynyň umumy borçnamasyny görkezýändigi üçin möhüm ähmiýete eýe. Bu ýagdaý Merkezi Bankyň walýuta ätiýaçlyklarynyň we daşarky karz dolanyşygynyň ýeterlikliligine duýgurlygyny ýokarlandyrýar.

Bank pudagynyň daşarky karz borçnamalary ýokarlandy

Hasabatda pudaga esaslanýan derňewde banklaryň karz almak tendensiýasynyň ýokarlanmagy tapawutlanýar. Banklardan gelip çykýan gysga möhletli daşarky karz paýnamasy, öňki çärýek bilen deňeşdirilende ep-esli 5.0 göterim ýokarlandy we 74,9 milliard ABŞ dollaryna ýetdi. Bank pudagynyň daşary ýurt karzlaryndaky bu ýokary depgin sindik karzlar, habarçy bank amallary we rezident dälleriň goýum mukdarynyň üýtgemegi bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Maliýe pudagynyň maliýeleşdirmek zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin daşarky çeşmelere ýüz tutmagy banklaryň likwidligi dolandyrmak boýunça işjeň strategiýany ýerine ýetirýändigini görkezýär.