Türkiye-iň PISA üstünligi: Bilimde uly ösüş

Türkiye halkara bilimindäki üstünlikleri bilen ünsi çekýär. Halkara talyplara baha bermek maksatnamasynyň (PISA) maglumatlaryna görä, Türkiye soňky ýyllarda ep-esli ösüş gazandy. Ykdysady hyzmatdaşlyk we ösüş guramasynyň (OECD) baş sekretary Matias Cormann Stambulda geçirilen başarnyklar sammitinde Türkiýanyň bu ugurdaky ösüşine ünsi çekdi. Dos. Doktor Tanrykulu bu mesele baradaky pikirini AA habarçysy bilen paýlaşdy.

Bilime uzak möhletleýin maýa goýumlarynyň ähmiýeti

Türkiýanyň infrastruktura, ulag we saglyk ýaly ugurlarda gysga wagtyň içinde netijeli netijelere ýetendigi mälim bolsa-da, bilimde durnukly üstünlik gazanmak üçin uzak möhletleýin strategiýalaryň ähmiýeti nygtalýar. Dos. Doktor Tanrykulu, bir nesliň terbiýe prosesine ünsli gözegçilik edilmelidigini aýtdy. Türkiýedäki beýleki ösen ýurtlarda bolşy ýaly bilim syýasatlarynyň netijeleriniň ençeme ýyl bäri görülýändigini görkezýär.

Halkara deňeşdirmeler we PISA

PISA ýaly global baha beriş ulgamlary ýurtlaryň bilim syýasatlaryny deňeşdirmek üçin möhüm salgylanma hasaplanýar. Dos. Doktor Tanrykulu, ylmy maglumatlaryň Türkiýanyň bilimde gazananlaryny aýdyň görkezýändigini aýtdy. PISA diňe bir Türkiýäniň däl, eýsem OECD-iň 81 ýurdunyň hem bilim syýasatlaryna baha berýär we Türkiýeniň şu pursatda çynlakaý öňe gidişligi kesgitlenendir. Türkiye soňky ýyllarda bu görkezijilerde ep-esli gowulaşdy. OECD-nyň Baş sekretary Matias Cormann Türkiye henizem ösýän döwürde we okamak endikleri, matematika we ylym ýaly ugurlardaky boşlugy ýapmagyň ýolunda.

Durmuş-ykdysady şertler we bilim

Dos. Doktor Tanıkulu, bilim derejelerine baha berlende diňe bir reýtingi däl, eýsem ýurtlaryň başlangyç nokatlaryny, olaryň sosial-ykdysady ýagdaýlaryny we wagtyň geçmegi bilen ösüşini hem göz öňünde tutmalydygyny aýtdy. Türkiýeniň halkara bilim görkezijilerinde bäsdeşlige ukyplydygyny we okamak endikleriniň kämilleşmeginiň dowam edýändigini görkezýär. Indi, okaýan zatlaryna düşünýän we düşündirýän we bilim bilen işewürlik pudagynyň arasynda gabat gelýän şahsyýetler hökmünde çagalar bagyndan uniwersitetlere talyplary ýetişdirmek maksat edinilýär. Tanrykulu, bu üýtgeşmeleriň PISA netijelerinde şöhlelenmeginiň gutulgysyzdygyny aýdýar. EBA ýaly platformalaryň goşandy bilen sanly programmalar bilimde möhüm rol oýnady. Aýry-aýry okuw modelleriniň geljekde has möhüm ähmiýete eýe boljakdygy aýdylýar.

Täze Türkiýe Asyry Bilim Model

Türkiýe okamak endiklerini ýokarlandyran hem bolsa, Täze Türkiýe Asyry Bilim Modelleri bilen giňişleýin bilim modelini döretdi. Bu model okuwçylara has köp kitap okamak endigini bermegi maksat edinýär. OECD, Türkiye bilimde şeýle ösüş gazanan seýrek ýurtlaryň biridigini mälim etdi.

Bilim syýasatlarynda ösüş

Dos. Doktor Tanrykulu, Türkiýede bilim syýasatynda öňegidişlikleriň bardygyny, ýöne bu kemçilikleriň hasaba alynmaly däldigini aňlatmaýar. Türk jemgyýetçiliginde käbir negatiw düşünjeler bar bolsa-da, maglumatlar Türkiye bilimde çynlakaý öňe gidişlik edendigini görkezýär.

Geljek we emeli intellekt

Emeli intellektiň geljekde bilimde möhüm rol oýnajakdygy çaklanylýar. Tanrykulu, tehnologiki üýtgemeleriň bilim modellerini hem üýtgetjekdigini aýtdy. Emeli intellekt, okuwçylaryň kärlerine we şahsyýetlerine laýyklykda ýöriteleşdirilen okuw, ölçeg we baha beriş ulgamlaryny ösdürmekde möhüm gural bolar.

Netijede, Türkiýanyň halkara bilimindäki üstünligi geljekde yglan ediljek PISA netijelerinde öz beýanyny tapana meňzeýär. Bilimdäki bu öňegidişligiň durnukly bolmagy üçin innowasiýa syýasatlaryna we tehnologiki üýtgeşmelere ünsi jemlemeli.