Türkiye şemaly PISA 2025: Taryhy üstünlik we üç ugurda rekordyň artmagy

Ykdysady Hyzmatdaşlyk we Ösüş Guramasy (OECD) tarapyndan üç ýyllyk döwürde amala aşyrylýan we global bilimiň iň abraýly görkezijilerinden biri hasaplanýan Halkara Talyplara Baha bermek Maksatnamasynyň (PISA) 2025-nji ýylyň netijeleri bütin dünýäde uly täsir galdyrdy. Jemi 91 ýurduň gatnaşmagynda geçirilen gözlegleriň netijelerine görä Türkiye; Ylym, matematika we okamak endiklerinde iň köp bal gazanan OECD-e agza ýurt bolmak bilen taryhy ösüş gazandy.

Global ölçegde ajaýyp synag: Türkiýäniň PISA başdan geçirmesi we 2025 jikme-jiklikleri

Türkiye, 15 ýaşly topardaky okuwçylaryň bilimlerini we başarnyklaryny ölçemegi maksat edinýän bu giňişleýin gözleglere ilkinji gezek gatnaşan 2003-nji ýyldan bäri üznüksiz gatnaşýar. Öňki ýyllara seredeniňde, gatnaşyjy ýurtlaryň sanynyň 2003-nji ýylda 41, 2006-njy ýylda 57, 2009-njy ýylda 65, 2015-nji ýylda 72, 2018-nji ýylda 79 we 2022-nji ýylda 81 bolandygyny görmek bolýar. Netijede, 91 ýurdy öz içine alýan PISA 2025 arzasy 2025-nji ýylyň 14-nji aprelinden 16-njy maý aralygynda Türkiýede üstünlikli tamamlandy.

Synag netijeleri yglan edilenden soň baha bermek üçin halka iki sany möhüm hasabat hödürlendi. Bu hasabatlaryň birinjisi, Milli bilim ministrliginiň Ölçeg, baha bermek we synag hyzmatlary müdirligi tarapyndan taýýarlanan milli hasabat, ikinjisi OECD-iň resmi web sahypasynda paýlaşan global derňew hasabaty boldy. Iki hasabat hem Türkiye 2022-nji ýyl bilen deňeşdirilende üç ugur boýunça ballaryny ep-esli ýokarlandyrandygyny we dünýä reýtinginde ägirt ädim ätdi. Öňki döwür bilen deňeşdirilende, Türkiýe dünýä sanawynda uly böküş etdi, ylymda 15, okamak endiklerinde 18, matematika boýunça 11 ýer ýokarlandy.

Ballaryň köpelmegi: Türkiýäniň global pese gaçmagyna garşy çykyşy

Bilim derejesiniň dünýä derejesinde pese gaçýan we OECD-den ortaça döwürde Türkiýäniň görkezijileri düýpli tapawut döretdi. 2003-nji ýyldaky maglumatlar bilen deňeşdirilende, Türkiye ilkinji gezek gatnaşanda, ballary üç ugurda-da iň ýokary derejä çykdy. 2003-nji ýylda 434 bolan ylymda ortaça bal 494-e ýetdi we 60 bal köpeldi. Şonuň ýaly-da, okamak endiklerinde 441 bal 31 bal artyp 472-e, matematikadaky bal 39 bal artyp 462-e ýetdi.

ýyllar boýy gatnaşýan ýurtlaryň sanynyň köpelmegi sebäpli, reýting göterimlerine esaslanyp uzak möhletleýin öndürijilik bahalandyryldy. Bu derňewde Türkiye üstünlik gazandy. 2003-nji ýylda ylym boýunça 41 ýurduň arasynda 35-nji orny eýelän Türkiye, 2025-nji ýylda 91 ýurduň arasynda 19-njy orna çykyp, 64 göterim ýokarlandy. Matematikada 34-nji orundan 28-nji orna çykdy we pozisiýasyny 52 göterim güýçlendirdi.

OECD ligasynda iň ýokary: Soňky 10 ýylda ýeke-täk öňdebaryjy ýurt

Üstünligiň bu tolkuny bilen Türkiye, 38 agzaly OECD ligasynda öz ornuny ýokary derejä çykarmagy başardy. Netijelere görä Türkiye; Ylymda 14-nji, okamak endiklerinde 13-nji we matematika boýunça 23-nji orny eýeledi. Şeýlelik bilen, uzak möhletleýin ösüş prosesinde ähli ylymda, matematikada we okamak endiklerinde 50 göterimden gowrak ýokarlanan seýrek ýurtlaryň birine öwrüldi.

PISA 2025 netijeleriniň iň täsir galdyryjy jikme-jikliklerinden biri Türkiýanyň yzygiderli ýokarlanmagydy. Soňky 10 ýylda bal üýtgemeleri gözden geçirilende, Türkiye OECD-e agza ýurtlaryň arasynda ylym, okamak endikleri we matematika ugurlarynda ballaryny artdyrmagy başaran ýeke-täk ýurt hökmünde taryh döretdi. Türkiye, şeýle hem 2022-nji ýyldaky maglumatlar bilen deňeşdirilende üç ugur boýunça iň ýokary derejäni ýokarlandyran OECD ýurt diýen ada eýe.