Türkiye täze Ykdysadyýet ýol kartasy çyzylýar: Orta möhletli maksatnama (MTP) şu gün yglan edildi

Türk ykdysadyýetiniň indiki 3 ýyllyk döwrüni emele getirjek we bazarlaryň sabyrsyzlyk bilen garaşýan Orta möhletli maksatnamasy (MTP) şu gün resmi taýdan yglan edilýär. Geosyýasy töwekgelçilikleriň we global we sebit derejesinde ykdysady näbellilikleriň iň ýokary derejesine ýetjek wagtynda yglan ediljek bu maksatnama ýurduň täze strategiki ileri tutulýan ugurlaryny we makroykdysady maksatlaryny kesgitlär. Wise-prezident Cevdet ılmazmaz sosial media hasabynda eden çykyşynda täzelenen programmanyň Türkiýäniň institusional bilimlerini we umumy paýhasyny görkezýändigini belläp, täze döwrüň ykdysady ýoly barada möhüm habarlar berdi.

Cevdet ılmazdan "Durnuklylyk we öňünden aýdyp boljaklyk" -a ünsi

Wise-prezident Cevdet ılmylmaz, X (öňki Twitter) hasabynda ýazan ýazgysynda global we sebitleýin töwekgelçilikleriň güýçlenýän ýerinde durnukly we öňünden aýdyp boljak syýasatlaryň ähmiýetine ünsi çekdi. Yylmaz öz baha berişinde şu sözleri aýtdy: "Dünýäde we sebitimizde töwekgelçilikler we näbellilikler artýan döwürde; durnuklylykda öňünden aýdylýan syýasatlary alyp barmak bilen, täzelenen strategiýamyza täze strategiki ähmiýetleri goşarys. Countryurdumyzyň institusional bilimlerini we umumy paýhasyny görkezýän Maksatnamanyň öňünden peýdaly bolmagyny isleýärin we goşant goşanlara sag bolsun aýdýaryn."

MTP näme we ol nähili taýýarlanýar? Ykdysady syýasatlaryň täze ýol kartasy

Orta möhletli maksatnama, Türkiýanyň makroykdysady syýasatlaryny emele getirýän we esasy ykdysady mukdarlary, býudjet balanslaryny, girdeji çykdajylaryny çaklamak we karz strategiýalaryny açýan iň esasy syýasat resminamasydyr. Bu maksatnama, Prezidentiň strategiýasy we býudjet müdirligi we Gazna we maliýe ministrligi tarapyndan geçirilen utgaşdyrylan we intensiw gözlegleriň netijesinde taýýarlanýar. Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň goly bilen resmi gazetde çap edilenden soň güýje giren MTP, şeýle hem döwlet dolandyryş edaralarynyň paý bermek teklibini kesgitleýär.

Täze maksatnama döwründe maliýe we bahalaryň durnuklylygyny üpjün etmek, durnukly ösüş, iş üpjünçiligini ýokarlandyrmak we gurluş özgertmelerini durmuşa geçirmek ýaly möhüm ugurlar öňdäki hatarda bolar. MTP-de yglan ediljek reforma senenamasy Türkiýäniň maýa goýum ýagdaýyny güýçlendirmek we ykdysady durnuklylygy ýokarlandyrmagy maksat edinýär.

Häzirki MTP-de möhüm makroykdysady maksatlar näme?

Şu gün yglan edilmeli täze täzelenmelerden ozal, 2026-2028-nji ýyllary öz içine alýan häzirki MTP-de kesgitlenen esasy ykdysady maksatlar möhüm ähmiýete eýe. Häzirki programmada, türk ykdysadyýeti üçin kem-kemden ösüş we dezinflýasiýa prosesi göz öňünde tutulypdyr. Ine, häzirki programmadaky şol möhüm sanlar:

Ösüş we inflýasiýa maksatlary: Häzirki MTP-de 2026-njy ýylda türk ykdysadyýeti 3,8 göterim, 2027-nji ýylda 4,3 göterim we 2028-nji ýylda 5 göterim ösüş maksat edinildi. Inflýasiýanyň derejesiniň 2026-njy ýylda 16 göterime, 2027-nji ýylda 9 göterime we kesgitli söweş ädimleri bilen bir sanly derejedäki 2028-nji ýylda 8 göterime çenli peselmegi göz öňünde tutulypdyr.

Iş we býudjet balansy: Işsizlik derejesiniň kem-kemden peselmegini maksat edinmek; Işsizlik 2026-njy ýylda 8,4 göterime, 2027-nji ýylda 8,2 göterime we 2028-nji ýylda 7,8 göterime çenli azalmagy meýilleşdirildi. Döwlet maliýe pudagynda tertip-düzgüni alamatlandyrýan býudjet defisitiniň jemi içerki önüme (JIÖ) gatnaşygy 2026-njy ýylda 3,5 göterim we maksatnama ahyrynda (2028) 2,8 göterim bolar diýlip hasaplanyldy.

Daşary söwda garaşmalary: Türkiýanyň eksport maksatlary 2026-njy ýylyň ahyrynda 282 milliard dollar, 2027-nji ýylda 294 milliard dollar we meýilnamanyň soňky ýyly 2028-nji ýylda 308,5 milliard dollar hökmünde kesgitlenildi. Import tarapynda 2026-njy ýylda 378 milliard dollar, indiki ýyl 393 milliard dollar we 2028-nji ýylda 410,5 milliard dollar bolar diýlip çaklanylýar.