Türkmen gelinleriniň sessiz gykylygy: Dokalan ýüňüň 120 ýyllyk taryhy, aýlaw

Medeni mirasy gorap saklamak we geljek nesillere geçirmek üçin möhüm işleri amala aşyran Eskişehir ýetişmek instituty, adaty türk senetlerini dowam etdirmek üçin taryhy köpri bolup hyzmat edýär. Ençeme ýyl bäri institutyň içinde köp zähmet we yhlas bilen işleýän ussat mugallym Mewlüş Özkum , asyl nusgalaryna wepaly bolup, Eskişehiriň we onuň töweregindäki welaýatlaryň medeni baýlygyny görkezýän ýerli halylary şu güne çenli alyp barýar. Geçmişde aýallaryň öz sözleri bilen aýdyp bilmeýän söýgüsini, höwesini we agyrysyny özünde jemleýän bu seýrek halylar institutyň ussahanalarynda täzeden janlanýar.

Asyr köne mirasy: 120 ýaşyndaky ýüň sapaklar bilen wagta syýahat

Adaty dokma sungatynyň iň arassa görnüşini gorap saklamak üçin işleýän Mewlüş Özkum, dokma işlerinde adaty sapaklaryň ýerine taryhyň ysyny alýan materiallary ulanýar. Özkum eserlerinde ulanylan ýüňüň çuňňur taryhynyň bardygyny belläp, "Bular 120 ýyl ömri bolan ýüňler" diýmek bilen ulanylýan materialyň taryhy gymmatyna ünsi çekýär. Ussat mugallym, Eskişehirdäki we onuň töweregindäki ýerli sebäpleri bu köp asyrlyk sapaklar bilen birleşdirendiklerini we geçmişiň yzlaryny her tikişde göterýändigini aýtdy. Ussahanada uly sabyr bilen dokalan we örän ýokary ruhy gymmaty bolan "Rosebudak" nagşy, nepisligi, ruhy söýgini we Pygamberimize bolan çuňňur söýgini alamatlandyrýar. Bir Gülbudak halysyny tamamlamak takmynan 2,5 aýdan 3 aýa çenli uzyn we kyn prosesi talap edýär.

"Istar" dokma zolagynda reňkleriň we nagyşlaryň tansy

Adaty dokma prosesiniň tehniki jikme-jikliklerini paýlaşýan Mewlüş Özkum bu sungaty "nagyşlar bilen reňk tansy" diýip kesgitleýär. Dokma işinde "ıstar" diýilýän adaty dokma usulyny ulanýandyklaryny mälim eden Özkum, etap etaplaryny şeýle düşündirýär: "Ilki bilen, dokamak isleýän nagşymyzy fotokopiýa hökmünde alýarys we sanlary kwadrat edýäris. Soňra dokalýan ýerimizi açýarys we diňe adaty tarak bilen işleýäris". Taslamanyň çäginde asyl nusgasyna laýyklykda işlemekden başga-da, wagtal-wagtal improwizasiýa edilen dizaýnlary ýasaýandyklaryny mälim eden baş mugallym, bu önümçilik işiniň özi üçin diýseň rahatlandyryjy we hezil bejergidigini aýtdy.

Seleseriň gynançly hekaýasy we gizlin duýgular

Ozkum, Anadoly halylaryndaky her bir sebäbiň aslynda sessiz gykylyk, gizlin hatdygyny aýdýar we el guşagy, goç şahy we möjegiň agzy ýaly nagyşlaryň hersiniň çuňňur manysynyň bardygyny aýdýar. Bu sebäpleriň arasynda iň täsir galdyryjy we gynandyryjy zatlaryň biri, şübhesiz, "Seleser" nagşy. Bu nagşyň aňyrsyndaky pajygaly wakany gürrüň berýän Mewlüş Özkum, geçmişiň sessiz gykylygyny şu sözler bilen jemleýär: "Seleseriň hekaýasy gaty gynandyryjy. Turkmaş türkmen gelin adamsy harby gulluga gideninde duýýan çuňňur söýgüsini, höwürtgesini dokaýar. Birnäçe wagt geçensoň, adamsynyň şehit bolandygy baradaky habary alýar. şol döwürde güýçli suw joşupdy. " Dilden-dile ýaýran bu hekaýa Seleser ady bilen şu güne çenli saklanyp galypdyr. Geçmişde aýallarymyz duýgularyny dilleri bilen beýan edip bilmeýärdiler, dokalan halylary bilen gygyrýardylar. Şonuň üçin institutymyzda janlandyrýan her bir haly aslynda duýgydan doly taryhy resminama. "