Uruş ykdysadyýeti hereket edýär: Global kompaniýalar günde 1 milliard dollar gazanýarlar

Iranakyn Gündogar geografiýasyndaky Eýran bilen Ysraýylyň arasyndaky barha artýan harby we syýasy dartgynlyk 165-nji gününi yzda galdyrýarka, dünýä bazarlarynda geosyýasy töwekgelçilikler sebäpli ägirt uly ykdysady işjeňlik ýüze çykýar. Çaknyşyk gurşawynyň global söwda balansyna we kompaniýanyň balansyna edýän täsirini öwrenýän giňişleýin pudaklaýyn derňewler haýran galdyryjy bir hakykaty ýüze çykardy. Tanker daşamak, çig nebit, goranyş senagaty, suwuklandyrylan gaz (LNG) we uruş töwekgelçiligini ätiýaçlandyryş ýaly möhüm pudaklarda takmynan 160 milliard dollarlyk täze ykdysady mukdar döredildi. Girdejileriň 300 göterime çenli ýokarlanmagy kompaniýalaryň maliýe hasabatynda hasaba alnanda, raketa öndürijilerinden başlap, energiýa ägirtlerine, logistika kompaniýalaryndan ätiýaçlandyryş kompaniýalaryna çenli bu täze söweş ykdysadyýetiniň gatnaşyjylary gaznalaryna günde takmynan 1 milliard dollar girdeji gazandylar.

Global deňiz söwdasynda ýük we ätiýaçlandyryş krizisi: tanker girdejileri köpeldi

Gözleg, 160 milliard dollarlyk bu ägirt uly mukdaryň, öňki sargytlara garamazdan, täze sargytlardan, satylan arassa girdejilerden we amal girdejilerinden ybaratdygyny görkezýär. Howpsuzlyk howplary, esasanam Hormuz bogazynda we onuň töwereginde global deňiz gatnawyny bozdy. Howpsuz ýol gözlemek üçin şol bir mukdarda nebit daşamak, gämileriň syýahat wagtyny ep-esli uzaltdy. Bu ýagdaý bazardaky tanker üpjünçiligini çäklendirip, ýük bahalarynyň taryhy ýokarlanmagyna getirdi.

Bu pudakda dünýä liderlerinden biri bolan DHT Holdings ikinji çärýekdäki arassa girdejisini geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 254 göterim ýokarlap, 56 million dollardan 198,3 million dollara çenli ýokarlandyrdy. Kompaniýanyň umumy girdejisi 127,9 million dollardan 284,8 million dollara ýeten bolsa, DHT flotundaky gämileriň ortaça gündelik girdejisi 46 müň 300 dollardan 126 müň 700 dollara çenli ýokarlandy. Pudagyň beýleki bir ägirtleri Frontline hem şuňa meňzeş girdeji girdejisine ýetendigini mälim etdi.

Logistika töwekgelçiliginiň ýokarlanmagy ätiýaçlandyryş pudagyna gönüden-göni täsir etdi. Uruşdan öň Aýlag sebtine girýän täjirçilik gämileri üçin gämi bahasynyň 0,15 bilen 0,25 göterim aralygyndaky uruş töwekgelçiligi, dartgynlylygyň ýokarlanmagy bilen 1,5 göterime çenli ýokarlandy. Bu ýokarlandyryş, 100 million dollarlyk bir tankeriň diňe bir geçiş üçin takmynan 1,5 million dollar ätiýaçlandyryş tölegini töleýändigini aňladýar.

Goranmak senagaty ägirtleriniň sargyt kitaplary rekord derejesine ýetdi

Goranmak pudagynda gapma-garşylyk gurşawy bilen döredilen ykdysady dinamika, ýakyn ýyllarda balansda görkeziljek ägirt uly sargyt aksiýalarynda özüni görkezýär. Howa goranyş ulgamlaryny we kruiz raketalaryny dünýä derejesinde gaýtadan dikeltmegiň zerurlygy harby tehnologiýa öndürijilerine taryhy sargytlary getirdi. ABŞ-da ýerleşýän gorag ägirdi Lockheed Martin diňe ýylyň ikinji çärýeginde 65 milliard dollarlyk täze sargytlary aldy we umumy sargyt aksiýalaryny 230 milliard dollardan geçdi. Kompaniýanyň "Roketalar we ýangyna gözegçilik" bölüminiň satuwy 3,43 milliard dollardan 4,10 milliard dollara çenli artan bolsa, amal girdejisinde 115 million dollar arassa ösüş hasaba alyndy.

Şuňa meňzeş tizlik RTX -iň içinde Reýton öň tarapynda boldy. Hususan-da, “Patriot” howa gorag ulgamlary, “Standard raketa” we “AMRAAM” ýaly ok-därilere bolan isleg kompaniýanyň satuwyny 7 milliard dollardan 8,27 milliard dollara, amal girdejisini 805 million dollardan 1,04 milliard dollara çenli ýokarlandyrdy. Beýleki bir gorag potratçysy, L3Harris , ikinji çärýekde 7,3 milliard dollarlyk täze sargyt bilen umumy iş mukdaryny 42 milliard dollara çenli ýokarlandyrdy. Harby analitikler konfliktiň başyndan bäri ABŞ-nyň goranyş sanawynda “Patriot” paýnamalarynyň 65 göterim, THAAD paýnamalarynyň 38 göterim azalandygyny we Pentagonyň bu boşlugy doldurmak üçin milliardlarça dollar täze býudjet bölüp berendigini bellediler.

Energetika bazaryndaky geosyýasy ýer titremesi: Nebit ägirtleri we LNG eksportçylary gaznalary doldurdylar

Hormuz bogazyndaky üstaşyr töwekgelçilikler, global energiýa üpjünçilik zynjyrynda alternatiw çeşmeleri gözlemegi çaltlaşdyrmak arkaly ABŞ-nyň suwuklandyrylan tebigy gazy (LNG) öndürijilerine peýdaly boldy. ABŞ-da iň uly LNG eksportçysy Cheniere Energy , ikinji çärýeginde düzedilen EBITDA (göterim, amortizasiýa we amortizasiýa girdejileri) 1,42 milliard dollardan 1,80 milliard dollara çenli ýokarlandyrandygyny habar berdi. Iberiş sanyny 154-den 184-e çenli artdyran bu kompaniýa, EBITDA-nyň 2026-njy ýyldaky ýyllyk garaşyşyny 7,9 milliarddan 8,4 milliard dollara çenli üýtgetdi.

Uruş ykdysadyýetinden iň uly paý alan aktýorlar, her döwürdäki ýaly dünýädäki nebit ägirtleri. Geosyýasy töwekgelçilik mukdary bilen goldanýan nebit bahalary, energiýa kartelleriniň balanslaryny ýokarsyna çykardy. Dünýädäki iň uly bäş nebit öndüriji “ExxonMobil”, “Chevron”, “Shell”, “BP” we “TotalEnergies” diňe ikinji çärýekde takmynan 48 milliard dollar girdeji gazandy. Şol bäş ägirt kompaniýanyň şol döwürde alyp barýan işlerinden alnan jemi pul akymynyň 90 milliard dollar çägine ýetendigi mälim edildi.