Eraşululardaky şarlawuklar: döwükleriň we seresaplyklaryň howpy

Muğlanyň Bodrum etrabynda garry ilatyň köpelmegi, az energiýa düşmegi we ýönekeý öý hadysalary sebäpli ýüze çykýan geriatriki döwükler meselesini gün tertibine getirýär. Memorial Bodrum hassahanasynyň ortopediýa we trawmatologiýa bölüminiň hünärmeni Opr. Doktor Serkan Akçaý bu döwükleriň diňe ortopediki mesele bolman, eýsem garry adamlaryň durmuşynyň hiline düýpli täsir edýän jemgyýetçilik saglygy meselesidigini hem aýtdy.

Geriatriki döwükleriň ýaýramagy we sebäpleri

Süňk mineral dykyzlygynyň garrylyk döwründe tebigy peselmegi, esasanam osteoporoz aýallarda menopdan soňky döwürde çaltlaşýar. Doktor Akçaý, garry adamlaryň köpüsiniň osteoporozyň diňe döwük bolanda ýüze çykýandygyny, myşsa güýjüniň peselmeginiň, deňagramlylyk problemalarynyň we refleksleriň peselmeginiň ýykylmak howpuny ýokarlandyrýandygyny aýtdy. {{IMG_0}}

Kalbyň döwülmeginiň çynlakaý täsiri

Geriatriki ýaş toparynda iň köp ýaýran döwükleriň biri bolan hip döwükleri, ýönekeý ýykylmagyň netijesinde-de uzak wagtlap ýatmazlyga sebäp bolup biler. Akçaý, ölüm derejesiniň ep-esli ýokarlanandygyny, böwrek döwülenden soň ilkinji ýylda ýüze çykýandygyny we hereketsizlik, myşsalaryň ýitmegi we damar damarlary sebäpli ýokançlyklar ýaly ýagdaýlaryň hasam erbetleşip biljekdigini aýtdy. Doktor Akçaý, geriatriki döwükleriň iň möhüm sebäbiniň ýykylýandygyny, öýde süýşýän halylaryň, yşyklandyryşyň ýeterlik däldigini we ýerliksiz terlikleriň ulanylmagynyň bu töwekgelçilikleri ýokarlandyrýandygyny aýtdy. Şeýle hem, gan basyşy we uky dermanlary ýaly käbir bejergileriň baş aýlanmagyna we deňagramlylygyň ýitmegine sebäp bolup biljekdigini belläp geçdi. Akçaý myşsanyň güýjüniň peselmeginiň ýykylmak mümkinçiligini ýokarlandyrýandygyny we döwükden soň dikelmegi kynlaşdyrýandygyny aýtdy. Bu ýaş toparynda yzygiderli ýöremek, garşylyk maşklary we deňagramlylyk maşklary möhümdir.

hirurgiki we hirurgiki däl bejeriş usullary

Geriatriki döwükleri bejermek meýilnamalary döwükleriň görnüşine, näsagyň umumy saglyk ýagdaýyna we gündelik durmuş garaşyşlaryna baglylykda üýtgeýär. Doktor Akçaý häzirki wagtda köp halatlarda hirurgiki bejerginiň ileri tutulýandygyny, şonuň üçin hassalaryň has çalt turup, garaşsyz durmuşda ýaşap biljekdigini aýtdy. Bejergide nurbat plastinka ulgamlary, içerki dyrnaklar we protez goşundylary giňden ulanylýar.

Öňüni alyş çäreleri we durmuş durmuşynyň üýtgemegi

Geriatriki döwükleriň köpüsiniň ýönekeý çäreler bilen öňüni alyp bolýar. Doktor Akçaý süňkleriň dykyzlygyny yzygiderli ölçemegiň we kalsiniň we D witaminiň derejesini barlamagyň möhümdigini aýtdy. Jaýda yşyklandyryşyň güýçlendirilmelidigini, süýşmeýän halylaryň ulanylmalydygyny, barlary hammamda ýerleşdirmelidigini we aýakgaply aýakgaplary saýlamalydygyny aýtdy. {{IMG_1}}

Bedenterbiýe işjeňliginiň ähmiýeti

Akçaý hepdede azyndan 150 minut bedenterbiýe bilen meşgullanmagyň möhümdigini aýtdy we deňagramlylyk we garşylyk maşklarynyň ünsden düşürilmeli däldigini, şeýle hem yzygiderli ýöremek endikleriniň bardygyny aýtdy. Tai-chi we Pilates ýaly deňagramlylygy ýokarlandyrýan çäreleriň hem peýdaly bolup biljekdigini mälim etdi.

Adaty saglyk barlaglary

Saglyk barlaglarynyň ünsden düşürilmeli däldigini, Akçaý görüş we eşidiş synaglarynyň geçirilmelidigini, ulanylýan dermanlaryň gözden geçirilmelidigini we newrologiki we kardiologiki bahalandyrmalaryň ünsden düşürilmeli däldigini aýtdy. Şeýle çäreler garry adamlara has sagdyn we has işjeň durmuşda ýaşamaga kömek edip biler.

Psihologiki we sosial täsirler

Akçaý geriatriki döwükleriň diňe bir fiziki däl, eýsem psihologiki we sosial täsirleri hem döredip biljekdigini, hereketiň ýitirilenden soň ösýän ýalňyzlygyň we özüne bolan ynamyň ýitmeginiň durmuşyň hiline çynlakaý täsir edip biljekdigini aýtdy. Irki diagnoz, dogry bejergi we öňüni alyş çäreleri netijesinde garry adamlaryň işjeň we garaşsyz durmuşlaryny köp ýyllap dowam etdirip biljekdigini mälim etdi.

Netijede, garry adamlaryň düşmegi sebäpli dörän döwükler diňe bir beden saglygyna däl, eýsem umumy ýaşaýyş hiline hem täsir edýän möhüm saglyk meselesidir. Hünärmenler tarapyndan maslahat berilýän ätiýaçlyk çäreleri we yzygiderli saglyk barlaglary netijesinde şeýle döwükleriň öňüni alyp, garry adamlara has gowy durmuşda ýaşamaga mümkinçilik döredip biler.