Ykdysadyýetçileriň Merkezi bankda gözleri bar: 2026-njy ýylyň sentýabr aýy göterim derejesi karary we ýylyň ahyryna garaşylýan zatlar aýdyňlaşdyryldy

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Bankynyň (CBRT) pul syýasaty ýoly bilen baglanyşykly bazar garaşmalary dowam edýär. “Matriks News” tarapyndan 2026-njy ýylyň sentýabr aýyndaky ýygnaga, şeýle hem 2026-njy we 2027-nji ýylyň ahyryna çenli gyzyklanma we inflýasiýa çaklamalaryny öz içine alýan giňişleýin gözleg tamamlandy. Maliýe dünýäsi bilen ýakyndan yzarlanylýan gözlegiň netijesine görä, ykdysatçylar Merkezi Bankyň sentýabr aýynda geçiriljek ýygnagynda syýasatyň derejesini üýtgetmän, häzirki derejesini saklajakdygy bilen ylalaşýarlar.

Sentýabr ýygnagynda göterim derejeleriniň yzygiderli saklanmagyna garaşylýar

Matriks Haberiň gözlegine jemi 26 dellalçylyk firmasy we bank, 7 daşary ýurtly we 19 içerki gatnaşdy. 2026-njy ýylyň sentýabr aýynda geçiriljek MPC ýygnagy üçin çaklamalary öňe süren 20 ykdysatçynyň köpüsi, häzirki ýagdaýyň saklanjakdygyny çaklaýar. Gatnaşanlaryň 18-si hepdelik repo nyrhynyň 37.00 göterimde hemişelik saklanjakdygyny çaklaýarlar, diňe 2 ykdysatçy syýasatyň 100 esse peselmegine we stawkanyň 36.00 göterime çenli azalmagyna garaşýarlar.

Bu çaklamalara laýyklykda sentýabr aýyndaky syýasatyň ortaça garaşylyşy 37.00 göterim, ortaça garaşyş 36,90 göterim hökmünde hasaplandy. Anketde iň köp garaşylýan zat 37.00 göterimde jemlenen bolsa, iň pes baha 36.00 göterim boldy. Beýleki tarapdan, karz almakda we karz bermekde hiç hili üýtgeşiklik bolmaz we koridor 35,50 göterim we 40.00 göterim aralygynda saklanar diýlip garaşylýar.

Interestylyň galan böleginde göterimleriň azalmagy

Anketada 2026-njy ýylyň galan döwrüne garaşylýan zatlar hem gözden geçirildi. Gatnaşanlaryň ýylyň soňky iki ýygnagyna ortaça garaşmagy göterim derejesini peseltmek prosesiniň başlanmagydy. "Restylyň galan böleginde näçe göterim arzanladyşyna garaşýarsyňyz?" Bu soraga jogap beren 12 ykdysatçynyň 10-sy iki ýygnakda-da arzanladyş ediljekdigini çaklasa-da, 2 gatnaşyjy bir ýygnakda göterim mukdaryny peseltmek üçin ädim ädiljekdigini çaklady. Anketde geçirilenleriň arasynda ýylyň ahyryna çenli göterim derejesi peselmez diýip pikir edýän ykdysatçy ýokdy.

2026-njy ýylyň ahyrynda ykdysatçylaryň esasy göterim derejesi 35.00 göterim -de galdy. Jemi 21 ykdysatçynyň gatnaşan bu bölüminde ozal 32.50-37.00 göterim aralygyndaky çaklama toparynyň 34.00-37.00 göterime çenli azalandygy syn edildi. Şeýle hem, "2026-njy ýylda garaşýan göterim derejesiniň ugrunda üýtgeşme boldumy?" Bu soraga jogap beren 10 ykdysatçynyň 6-sy "ýok", 4-si "hawa" diýip jogap berdi.

Uzak möhletleýin çaklamalarda 2027 ýyllyk göterim derejesiniň çaklamasy 27.00 göterim derejesinde hemişelik saklandy. Şeýle-de bolsa, indiki ýyl üçin çaklama aralygynyň 25.00-29.00 göterimden 20.00 göterime çenli 31.00 göterime çenli giňelendigi bellärliklidir. Geljekki 12 aýda ortaça göterim derejesi 30.00 göterim derejesinde kesgitlenildi.

CBRT-iň ýakyn wagtdaky ýol kartasy we öňki kararlar

Merkezi bank, MPC-iň soňky dört mejlisinde bazaryň garaşyşlaryna laýyklykda hereket etdi, göterim mukdaryny 37.00 göterim derejesinde saklady we bir gije karz bermek we karz göterimlerini üýtgetmedi. Januaryanwar aýynda bank bazaryň 150 bal azalmagyna garaşylýanyndan 100 esse peseldi we göterim mukdaryny 38.00 göterimden 37.00 göterime çenli peseltdi.

Geçen ýylyň aprel aýynda 350 göterim göterim mukdaryny ýokarlandyrmakdan başga-da, CBRT jemi 5 ýygnakda göterim mukdaryny azaltmak kararyna geldi we syýasat derejesini jemi 1050 bal azaltdy. Şeýlelik bilen, 2025-nji ýylyň başynda 45.00 göterim bolan hepdelik repo derejesi 38.00 göterime çenli azaldy.

10-njy sentýabrda geçirilen MPC ýygnagyndan soň, CBRT 2026-njy ýylyň galan böleginde, 2026-njy ýylyň 22-nji oktýabrynda we 2026-njy ýylyň 10-njy dekabrynda ýene 2 sany möhüm ýygnak geçirer. Bank tarapyndan 2027-nji ýylyň birinji ýarymynda kesgitlenen MPC senenamasy 2027-nji ýylyň 21-nji ýanwary, 2027-nji ýylyň 18-nji marty, 2027-nji ýylyň 22-nji apreli we 2027-nji ýylyň 10-njy iýuny hökmünde yglan edildi. Infllyň iň soňky inflýasiýa hasabaty 2026-njy ýylyň 12-nji noýabrynda geçiriler.

Inflýasiýa çaklamalarynda ýokary täzelenme

Gözlegiň netijesi, ykdysatçylaryň inflýasiýa frontundaky garaşyşlarynda ýokary derejede täzeden seredendiklerini görkezýär. Gatnaşanlaryň 2026-njy ýyl üçin CPI garaşmalary 29.00 göterimden 29.50 göterime çenli ýokarlandy. Endylyň ahyrky çaklamalarynda iň ýokary inflýasiýa çaklamasy 30,40 göterim, iň pes çaklama 28.00 göterim boldy.

Şonuň ýaly-da, 2027-nji ýylyň ahyrky inflýasiýa çaklamalary 22.00 göterimden 23.00 göterime çenli täzeden seredildi. Bu döwür üçin çaklama aralygy 15.00 göterimden 25.00 göterime çenli boldy. Ykdysadyýetçiler içerki islegiň peselmegi we hyzmatlaryň inflýasiýasynyň bölekleýin gowulaşmagy dezinflýasiýa prosesini goldaýandygyny aýdýarlar; geosyýasy töwekgelçiliklere we energiýa bahalarynyň üýtgemegine inflýasiýa üçin esasy howp hökmünde baha bermegini dowam etdirýär.