Ysraýylda gizlin diplomatiýa ýer titremesi: Netanýahu 2014-nji ýyldaky Gaza söweşinde Hamas bilen açyk diplomatiýany alyp bardy diýlip çaklanylýar

Ysraýyl syýasaty, premýer-ministr Benýamin Netanýahunyň geçen harby operasiýalarynda gizlin diplomatiýa hereketi diýlip çaklanylýar. Öňdebaryjy howpsuzlyk işgärine esaslanýan ýurduň esasy neşirlerinden biri bolan “Maariw” gazetiniň habary Netanýahunyň iň agyr döwürde resmi döwlet mehanizmlerinden geçendigini we Hamas bilen göni aragatnaşyk gurandygyny öňe sürýär. Bu aýyplamalar ýurtda täze syýasy krizisiň gapysyny açdy.

Kairdäki resmi wekilçilikden gizlenen parallel çyzyk

Aýyplamalara görä, 2014-nji ýylda Gaza söweşinde (Operasiýa Gorag liniýasy) söweşi bes etmek üçin Müsüriň paýtagty Kairde resmi ýaraşyk gepleşikleri geçirildi. Şeýle-de bolsa, bu aralykda, premýer-ministr Netanýahu ýakyn işewür hyzmatdaşy we telekeçi Şlomi Fogeliň üsti bilen şol wagt Gaza hökümetiniň ministriniň orunbasary bolup işleýän we häzirki wagtda Hamas Syýasy Býurosynyň agzasy Gazi Hamed bilen gizlin aragatnaşyk kanalyny döretdi. Iň täsir galdyryjy jikme-jiklik, Kairde resmi taýdan Ysraýyl döwletine wekilçilik edýän gepleşik toparynyň fonda bolup geçýän bu gizlin aragatnaşyklardan düýbünden bihabarlygydy.

“Shin-Bet” -iň öňki müdiri amoram Koeniň ajaýyp ylhamy

Bu dawa barada ýene bir möhüm jikme-jiklik Ysraýyl goşun radiosy tarapyndan halka mälim edildi. Ysraýylyň içerki aňtaw gullugynyň şol wagtky müdiri Şin-Bet (Şabak) amoram Koeniň şol wagt ýagdaýa reaksiýa bildirendigi aýan edildi. Koeniň araçy Şlomi Fogeli görkezip, şeýle diýdi: "Müsürde premýer-ministriň we Goranmak ministriniň adyndan ot açyşlygy bes etmek üçin gepleşik geçirýän birnäçe ýokary derejeli wezipeli adam topary bar we birden olaryň biri, ýewreý-ysraýylly premýer-ministriň wekili bolup durýar."

Netanýahunyň terrorçylyk guramasy hasaplanýan bir gurluş bilen gönüden-göni aragatnaşygyny tankyt edip, institusional gurluşlary äsgermezlik edip, Kohen bu meseläniň Netanýahu tarapyndan gönüden-göni gozgalandygy ýa-da ýokdugy baradaky soraglara jogapsyz galdy. Bu wakalardan soň Ysraýylyň premýer-ministri gyssagly beýanat berdi we metbugatda bildirilýän aýyplamalary düýbünden inkär etdi we habarlaryň hakykaty görkezmeýändigini öňe sürdi.

Oppozisiýa liderlerinden Netanýahunyň gödek reaksiýalary

Premýer-ministriň inkär edilmegine garamazdan, bu aýyplamalar Ysraýyl oppozisiýasynyň gaharyny getirdi. Oppozisiýa liderleri Netanýahunyň şahsy bähbitleri üçin ýurduň milli howpsuzlygyna howp salýandygyny öňe sürüp, berk çykyş etdiler.

Netanýahunyň iň güýçli syýasy bäsdeşlerinden biri bolan ashaşar partiýasynyň lideri Gadi Eisenkot bu meselä baha bereninde: "Şeýle aýanlyklar bilen Benýamin Netanýahunyň döwlet derňew komissiýasynyň döredilmeginiň öňüni almak üçin ähli güýji bilen söweşýändigi her gün aýdyň bolýar" -diýdi. Ol hökümeti günäkärledi.

"Ysraýyl biziň öýümiz" partiýasynyň lideri Awigdor Liberman Netanýahunyň Ysraýyl döwletiniň howpsuzlygyna gönüden-göni howp salýandygyny öňe sürdi. Liberman premýer-ministri nyşana aldy we "Netanýahunyň yaahýa Sinvar bilen hem şahsy habarlaşmasy bardy" diýdi. Ol bu aýyplamany öňe sürdi.

Öňki premýer-ministr we bilelikde sanawyň lideri Naftali Bennet hem çekişmä gatnaşdy we gaty gödek sözler ulandy. Bennet "Hamasyň strategiki tunellerini ýok etmek üçin ministrler kabinetiniň mejlislerinde harby söweşip ýörkäm, Netanýahu eglişik etmek we terror guramasynyň ýolbaşçylaryna boýun egmek üçin gizlin ýollary gözleýärdi" -diýdi. Ol öz reaksiýasyny aýtdy.