Ysraýylyň Siriýadaky Abu Zuhur harby howa bazasyna howa zarbasy: Türkiýeden we ABŞ-dan gödek reaksiýa

Ysraýyl goşunyna degişli söweş uçarlary, Siriýanyň demirgazygynda ýerleşýän strategiki taýdan möhüm Idlib welaýatynyň gündogaryndaky Abu Zuhur harby howa menziline garşy giňişleýin howa operasiýasyny amala aşyrdy. Jemi 8 aýry howa zarbasy nyşana alnan harby bazada maddy zeper ýetendigi habar berildi. Siriýanyň döwlet telewideniýesi tarapyndan berlen beýanatda hüjüm netijesinde adam pidasynyň ýa-da ýaralanmanyň ýokdugy, emma howa menziliniň uçuş-gonuş zolagynyň gönüden-göni nyşana alnandygy we ýok edilendigi aýdylýar.

Strategiki bazanyň taryhy we Türkiýäniň infrastruktura işleri

Türkiýe serhedinden takmynan 70 km uzaklykda ýerleşýän Ebu Zuhur harby howa menzili 2013-nji ýyldan bäri işjeň ulanylmaýar. Ysraýyl tarapy bu aýyplamalary ret edip, hüjüm bilen baglanyşykly däldigini öňe sürdi. Şeýle-de bolsa, sebitdäki hereket soňky döwürde ajaýyp derejä ýetdi. Düýbi Londonda ýerleşýän Siriýanyň Adam Hukuklary Obserwatoriýasy ýakynda daşary ýurtly söweşijileriň ýerleşýän bu bazasynyň ýakynda ewakuasiýa edilendigini habar berdi. Fransiýanyň AFP habar gullugy bilen söhbetdeş bolan howpsuzlyk işgäri bu bazanyň häzirki wagtda Siriýanyň Goranmak ministrligi bilen baglanyşykly harby güýçler tarapyndan goralýandygyny tassyklady.

Siriýanyň Adam Hukuklary Obserwatoriýasynyň ünsüni özüne çeken başga bir möhüm jikme-jiklik, Abu Zuhur bazasynyň gaýtadan işlemegi üçin alnyp barylýan infrastruktura işleriniň Türkiýe tarapyndan amala aşyrylmagydy. Aýdylyşyna görä, Ysraýyl tarapyndan amala aşyrylan bu bomba hüjüm, türk harby wekiliýetiniň döwrebaplaşdyryş işleriniň çäginde bazasyna eden saparyndan soň bolup geçdi.

Siriýanyň howa güýçleriniň üýtgedip gurmak prosesi we Su-22 jikme-jigi

Sebitdäki harby hereketi ýakyndan yzarlaýan "Clash Report" web sahypasy tarapyndan berlen maglumata görä, Başar Assadyň administrasiýasy agdarylandan soň howa bazasynda üýtgedilen Siriýanyň howa güýçleriniň elementleri bar. Bazada iki sany Su-22 söweş uçary, birnäçe L-39 tälim uçary we köne görnüşli harby dikuçarlar bazada ýerleşdirilendigi mälim edildi. Howa zarbasynyň Demirgazyk Siriýanyň asmanynda täzelenen Su-22 söweş uçarlarynyň tälim uçuşlarynyň suratlarynyň sosial mediýada we metbugatda peýda bolanyndan soň edilendigi bellärliklidir.

Ankaradan we Waşingtondan birnäçe gödek reaksiýa

Bu gyzgyn ösüşden soň ilkinji reaksiýalar halkara arenasynda ýokarlandy. ABŞ-nyň Ankaradaky ilçisi, şeýle hem Yrak we Siriýa boýunça ýörite wekili Tom Barrack Ysraýyl tarapyndan amala aşyrylan howa zarbalarynyň sebitdäki durnuklylygy bozup, zerur däl dartgynlyga sebäp bolýandyklaryny aýtdy. Barak Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň sebitdäki dartgynlygy azaltmak üçin Türkiýe, Ysraýyl bilen Siriýanyň arasynda bolup biljek konfliktiň öňüni almak mehanizmini döretmek boýunça diplomatik tagallalaryny dowam etdirýändigini aýtdy.

Türkiye Respublikasynyň Daşary işler ministrligi resmi beýanatynda hüjümi iň berk ýazgardy. Ministrlik öz beýanynda "Şu gün irden Siriýanyň Idlib şäheriniň oba ýerinde ýerleşýän Abu Zuhur harby howa bazasyna Ysraýyl tarapyndan amala aşyrylan howa zarbalaryny berk ýazgarýarys" -diýdi. Ysraýylyň Siriýanyň infrastrukturasyny ýok etmek baradaky oýlanyşyksyz hereketleriniň ýurduň territorial bitewiligini aç-açan bozýandygy nygtalsa-da, halkara jemgyýetçiligi bu bikanun çozuşa garşy tutanýerli tutum alyp, jogapkärçiligi üpjün etmäge çagyryldy.

Prezidentiň aragatnaşyk müdiri Burhanettin Duran hem sosial media hasabynda eden çykyşynda hüjüme berk garşylyk görkezdi. Duran: "Siriýanyň özygtyýarlylygyny, territorial bitewiligini we infrastrukturasyny nyşana alýan bu hüjümler sebitdäki parahatçylyga we durnuklylyga howp salýan jogapkärçiliksiz agressiýa syýasatynyň dowamydyr. Prezidentimiz jenap Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygynda Türkiýe Siriýanyň özygtyýarlylygyny goldamagy dowam etdirer we sebitdäki parahatçylyk gurşawyny bozmak synanyşyklaryna garşy durar" -diýdi.