Qısaca
- ABŞ və İran arasında əldə olunan 14 maddədən ibarət razılaşma nüvə silahı və iqtisadi tənzimləmələr hazırlamamaq öhdəliyini ehtiva edir.
- ABŞlaİran arasında əldə edilən 14 maddəlik razılaşma ilk dəfə bir ABŞ rəsmisi tərəfindən ətraflı şəkildə ictimaiyyətə açıqlanıb.
- Bu kritik razılaşma iki ölkə arasında münasibətlərin gələcəyi üçün mühüm dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir.
Sazişin əsas elementləri
Razılaşmanın ən diqqət çəkən məqamlarından biri dəİranın nüvə silahı istehsal etməməyi öhdəsinə götürməsidir. ABŞ rəsmisi razılaşmanın bütün maddələrini mətbuatla bölüşüb və İranın nüvə proqramını yalnız dinc məqsədlərlə məhdudlaşdıracağını vurğulayıb.
Digər tərəfdən, Hörmüz boğazının yenidən açılması və İranın nüvə ehtiyatlarının məhv edilməsi kimi kritik proseslərin dərhal danışıqlara açılacağı bildirilib. Bu addımlar regionda gərginliyi azaltmaq potensialına malikdir.
İqtisadi və Hərbi Tənzimləmələr
Müqavilə hərbi əməliyyatlara sonat verilməsi və hər iki tərəfin güc tətbiq etməkdən çəkinməyi öhdəsinə götürməsi ilə başlayır. Bu, bütün cəbhələrdə, o cümlədən Livanda davamlı sülhün əldə edilməsi istiqamətində mühüm addımdır. Bundan əlavə, ABŞ-ın bölgədə yerləşdirdiyi qüvvələri çıxarmaq öhdəliyi və dəniz blokadasının aradan qaldırılması kimi hərbi tənzimləmələr də gündəmdədir.
İqtisadi baxımdan İranın dondurulmuş 300 milyard dollar vəsaitinin sərbəst buraxılması planlaşdırılır. Bu, İran iqtisadiyyatının dirçəlməsinə töhfə verəcək strateji addım hesab olunur.
Yekun Razılaşmanın Yol Xəritəsi
Saziş 60 gün ərzində yekun razılaşmanın müzakirəsini nəzərdə tutur. Bu müddət ərzində ABŞ və İran razılaşdırılmış bütün sanksiyaların aradan qaldırılmasında əməkdaşlıq edəcək. Bu, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrindən Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) qərarlarına qədər geniş spektri əhatə edir.
İranın nüvə fəaliyyətlərinin məhdudlaşdırılması və zənginləşdirilmiş material ehtiyatlarının məhv edilməsi MAQATE-nin nəzarəti altında həyata keçiriləcək. Bu, regionda nüvə silahının yayılması riskinin azaldılmasına yönəlmiş tədbir kimi görünür.
Nəticə və gələcək addımlar
ABŞ-İran memorandumu iki ölkə arasında illərdir davam edən gərginliyin azaldılması istiqamətində mühüm addımdır. Sazişin uğurla həyata keçirilməsi regionun sabitliyi və iqtisadi inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Gələcəkdə bu müqavilənin necə formalaşacağı və yekun müqavilənin imzalanıb-imzalanmayacağı maraq mövzusu olaraq qalacaq.
Şərhlər (0)
Şərh yaz
Hələ şərh yazılmayıb. İlk şərhi siz yazın!