Əmək müqaviləsinə xitam verilməsi və şəxsi həyata hörmət hüququ haqqında Konstitusiya Məhkəməsinin Qərarı

Konstitusiya Məhkəməsi 16 sentyabr 2026-cı il tarixli 2020/7753 saylı ərizə ilə verdiyi qərarda FETÖ/PDY ilə əlaqəsi olduğu üçün əmək müqaviləsinə xitam verilən Mehmet Dəmirin şəxsi həyatına hörmət hüququnun pozulmadığına qərar verib. Ərizəçi TGS Yer Hizmetleri A.Ş.-dəki işindən uzaqlaşdırılıb. 13 iyun 2017-ci ildə ByLock istifadəçisi olduğu iddiası ilə məsələni fərdi ərizə ilə Konstitusiya Məhkəməsinə təqdim etmişdir.

Mehmet Dəmir, 673 saylı Fərman Qanunu və 4857 saylı Əmək Qanununun 25-ci maddəsinə uyğun olaraq etimad münasibətlərinin pozulduğu səbəbi ilə 10 iyul 2012-ci il tarixindən hərəkət koordinasiya müdiri vəzifəsindən azad edildi. Regional Ədliyyə Məhkəməsi də 26 dekabr 2019-cu ildə apellyasiya şikayətini mahiyyəti üzrə rədd etdi. Sonradan cinayət işi üzrə məhkəmədə ərizəçi bəraət qazansa da, Konstitusiya Məhkəməsi əmək qanunvericiliyinə inam balansını və şəxsi həyata hörmət hüququnu nəzərə alaraq araşdırmasını başa çatdırdı.

Konstitusiya Məhkəməsi fərdi müraciətlərə baxarkən Konstitusiyanın 15-ci maddəsində göstərilən təminat rejimini və fövqəladə vəziyyətin şərtlərini əsas götürür. İşəgötürənlə işçi arasında etimad münasibətlərinin korlanmasına dair iddiaların özbaşına deyil, konkret faktlarla təsdiqlənməsi vacibdir. Bu prosesdə məhkəmə orqanları ərizəçiyə iddialarını təqdim etmək və müdafiə hüquqlarını həyata keçirmək üçün prosessual təminatlar verməyə borcludurlar. Fərdi müraciət proseduru məhkəmə prosesləri tükəndikdən sonra Konstitusiyada təmin edilmiş hüquqların pozulduğunu yoxlamaq üçün istifadə olunur.

Nə dəyişdi?

• Əmək müqaviləsinə xitam verilərkən FETÖ/PDY ilə əlaqə iddiası ciddi, güclü və obyektiv şübhəyə əsaslanarsa, etibar əlaqəsinin pozulmuş sayıla biləcəyi təsdiqlənib.
• Şəxsi həyata hörmət hüququna müdaxilə qanuni məqsəd güdürsə və ərizəçinin peşə fəaliyyətini tam məhdudlaşdırmırsa, mütənasib sayılır.
• İddiaçıya müdafiə hüququnun verilməsi və məhkəmə proseslərində sübutların təqdim edilməsi prosessual təminatların təmin edilməsinin göstəricisi kimi qəbul edilmişdir.

Bu kimə aiddir?

Bu qərar əmək qanunvericiliyi çərçivəsində əmək müqaviləsinə xitam verilmiş işçilərə, işəgötürənlərə və terror təşkilatları ilə əlaqə və ya mənsubiyyət iddialarına görə mübahisə edən tərəflərə yaxından aiddir.

Effektivlik

Mətndə qüvvəyə minmə tarixi göstərilməyib.

Nəticə

Konstitusiya Məhkəməsi müəyyən edib ki, işəgötürən tərəfindən milli təhlükəsizliyin və ictimai asayişin qorunması məqsədilə həyata keçirilən xitamların obyektiv əsaslara söykəndiyi və özbaşına olmadığı halda şəxsi həyata hörmət hüququnu pozmur. Belə qənaətə gəlinmişdir ki, cinayət prosesində bəraət hökmü həmişə əmək qanunvericiliyində etimad münasibətlərinin korlanması faktını aradan qaldıra bilməz.

Mümkün təsirlər

Bu qərar oxşar səbəblərə görə işdən çıxarılan insanlar üçün açılacaq məhkəmə iddialarında presedent yarada bilər. İşəgötürənlərin əmək müqaviləsinə xitam verərkən şübhələrini konkret və obyektiv sübutlarla dəstəkləmək öhdəliyi vurğulandığından, gələcək xitam proseslərində daha ətraflı əsaslandırma gözləmək olar.

Fikirləriniz

Sizcə, işgüzar münasibətlərdə inamın itirilməsi ilə əsas hüquq və azadlıqların qorunması arasında balans necə qurulmalıdır? İşəgötürənin milli təhlükəsizlik zəminində verdiyi xitamlarda işçinin müdafiə hüququ adekvat şəkildə qorunurmu? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.