Эмгек келишимин бузуу жана жеке жашоону сыйлоо укугу жөнүндө Конституциялык соттун чечими

Конституциялык сот 2026-жылдын 16-сентябрында кабыл алган 2020/7753 номерлүү арызы менен ФЕТО/ПДЙ менен байланышы үчүн эмгек келишими токтотулган Мехмет Демирдин жеке жашоосун урматтоо укугунун бузулбаганына өкүм чыгарды. Арыз ээси TGS Yer Hizmetleri A.Ş. 2017-жылдын 13-июнунда ByLock колдонуучусу деп шектелип, жеке арыз аркылуу маселени Конституциялык сотко берген.

Мехмет Демир 2012-жылдын 10-июлунан баштап кыймылды координациялоо боюнча менеджер кызматынан № 673 токтомуна жана № 4857 Эмгек мыйзамынын 25-беренесине ылайык ишеним мамилелери бузулган деген жүйө менен бошотулган. Калыбына келтирүү иши 6-Стамбул соту тарабынан четке кагылган. Облустук сот да 2019-жылдын 26-декабрында апелляциялык арызды негизи боюнча канааттандырган эмес. Кийинчерээк кылмыш ишинде арыз ээси акталганы менен Конституциялык сот эмгек мыйзамдарына болгон ишенимдин тең салмактуулугун жана жеке жашоону сыйлоо укугун эске алуу менен текшерүүнү аяктады.

Конституциялык сот жеке арыздарды кароодо Конституциянын 15-беренесинин камсыз кылуу режимине жана өзгөчө абалдын шарттарына негизденет. Иш берүүчү менен кызматкердин ортосундагы ишеним мамилелери бузулду деген дооматтар өзүм билемдик эмес, конкреттүү фактылар менен бекемделиши керек. Бул процессте сот органдары арыз берүүчүгө өз талаптарын билдирүү жана анын коргоо укуктарын жүзөгө ашыруу үчүн процесстик кепилдиктерди берүүгө милдеттүү. Жеке арыз берүү процедурасы сот процесстери аяктагандан кийин Конституцияда кепилденген укуктар бузулганын текшерүү үчүн колдонулат.

Эмне өзгөрдү?

• Эмгек келишиминин токтотулушунда ФЕТО/ПДЙ менен байланышта болгон деген айыптоо олуттуу, күчтүү жана объективдүү шектенүү менен негизделсе, ишеним карым-катнашынын бузулган деп эсептеле турганы тастыкталды.
• Жеке жашоону сыйлоо укугуна кийлигишүү, эгерде ал мыйзамдуу максатты көздөсө жана арыз ээсинин кесиптик ишмердигин толук чектебесе, пропорционалдуу деп эсептелет.
• Арыз ээсине коргоого жана соттук териштирүүлөрдө далилдерди көрсөтүүгө укук берүү процесстик кепилдиктердин берилгендигинин белгиси катары кабыл алынды.

Бул кимге тиешелүү?

Бул чечим эмгек келишими токтотулган кызматкерлерге, иш берүүчүлөргө жана эмгек мыйзамдарынын чегинде террористтик уюмдар менен байланышта же тиешелүү деген дооматтардан улам талаш-тартыштарга дуушар болгон тараптарга тиешелүү.

Натыйжалуулук

Текстте күчүнө кирген күн көрсөтүлгөн эмес.

Корутунду

Конституциялык сот иш берүүчү тарабынан улуттук коопсуздукту жана коомдук тартипти коргоо максатында жасаган токтотуулар объективдүү негиздерине негизделип, өзүм билемдик болбосо, жеке жашоону сыйлоо укугун бузбай турганын аныктады. Жазык сот өндүрүшүндөгү актоо чечими ар дайым эле эмгек мыйзамдарындагы ишеним мамилелеринин бузулушу фактысын жокко чыгара албайт деген тыянак чыгарылды.

Мүмкүн болгон эффекттер

Бул чечим ушул сыяктуу себептер менен иштен бошотулган адамдар үчүн бериле турган соттук териштирүүлөрдө прецедент болушу мүмкүн. Иш берүүчүлөрдүн эмгек келишимин бузууда өз шектенүүлөрүн конкреттүү жана объективдүү далилдер менен ырастоо милдети баса белгиленгендиктен, келечектеги бузуу процесстеринде дагы деталдуу негиздемелерди күтүүгө болот.