Грекия шекарасындағы этникалық дағдарыс: македондықтар Афинаға қарсы қарулы көтеріліске шақыруда

Грекияның Солтүстік Македония шекарасында орналасқан Флорина қаласында ондаған жылдар бойы басылуға тырысқан этникалық македониялық азшылық пен Афина әкімшілігі арасындағы шиеленіс қайта ушыға түсті. Шілде айында Мелити қаласында өткен дәстүрлі фестиваль аймақтағы этникалық динамика мен тарихи тартысты тағы бір мәрте паш етті. Македониялық азшылықтың мәдени құқықтары талаптары мен олардың айтқан әндері бойынша басталған сот процесі шекарада күрделі саяси дағдарысқа әкелді.

Ән және "Үлкен Македония" туралы шағымдар Грекияның сот жүйесіне жіберілді

Мелити қаласындағы фестивальде орындалған дәстүрлі ән екі грек азаматы Флорина прокуратурасына қылмыстық іс қозғаған кезде сотқа айналды. Афина баспасөзінде кеңінен орын алған тергеу файлында әндегі «Осында македониялықтар тұрады, шындық жеңеді, біздің анамыз Македония, Александр Македония патшасы» деген сөздердің халықты өшпенділік пен дұшпандыққа жетелегені айтылған. Сондай-ақ фестивальге қатысушылар ән кезінде қол белгілерімен «Үлкен Македония» картасын бейнелегені айтылды.

Прокуратураға жолданған шағымда мұндай әрекеттердің бірге өмір сүру мәдениетіне нұқсан келтіретіні және тарихи фактілерді бұрмалайтыны айтылған. Петициядағы көрші мемлекеттің ресми тілінде ән айтуға болмайды деген мәлімдемелер өңірдегі мәдени төзімсіздікті тағы бір рет әшкереледі.

Мәдени тыйымдар мен цензураға қатал реакциялар

Шешендік тек сот тергеуімен ғана шектелмеді. Мелити мәдени бірлестігінен жасалған мәлімдемеге қарағанда белгілі Скопьелік суретші Александр Сариевски жазған «Зажди Зажди Ясно Сонсе»нің аймақтағы македониялықтар үшін жоғары моральдық құндылығы бар туындының ұрлануына фестивальді қадағалаған грек лауазымды тұлғасы тосқауыл қойды. Македония қоғамы бұл цензура шешімін қатаң түрде қабылдап, Афина өзінің бар тіршілігі мен дәстүрін әлемдік қоғамдық пікірден жасыруға тырысып жатқанын мәлімдеді.

"Қарулы қарсыласу" және әлеуметтік медиадағы тарихи ескерту

Осы қысымдардан кейін «Egejski Glas» (Эгей дауысы) деп аталатын Facebook тобында ортақ мәлімдеме дағдарыстың өлшемін толығымен өзгертті. Декларацияда Скопье үкіметіне де үндеу жасалып, Грекияның саясаттарына үнсіз қалмау сұралды. Мәлімдемеде македониялықтардың ұйымдасып, қаруланып, Эгей Македониясындағы бауырларын Грекия әкімшілігінің қысымдарынан қорғаудан басқа амалы қалмайтыны баса айтылды.

Декларацияда 1946 жылғы азамат соғысы кезінде Афины қақпасына 20 мың қарулы македондық келгені және сол кезде АҚШ пен Англияның Грекияны құтқарғаны еске салынып, бүгінде дәл осындай жағдайда ешкім көмекке келмейтіні ескертілді.

Афины мойындамайтын азшылық: 200 мың этникалық македондықтар

Флорина мен оның төңірегінде тұратын этникалық македониялық халық саны 100 мыңнан 200 мыңға дейін деп есептеледі. Алайда Афинаның ресми әкімшілігі бұл қауымдастықты ұлттық азшылық деп танудың орнына, оны«Славян тілінде сөйлейтін гректер»немесе«қос тілді гректер»деп анықтайды. Аймақтағы құқықтар үшін күресіп келе жатқан Виножито(Радуга) партиясы ұзақ уақыт бойы азшылық құқықтарын мойындау үшін демократиялық күрес жүргізіп келеді.

Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот (АУЕС) Грекияны бұрын македониялық бірлестіктерді жауып, бұғаттағаны үшін бірнеше рет соттағанымен, Афина әкімшілігі бірігу бостандығын бұзатын бұл шешімдерді орындамауды талап етеді. Атау дағдарысынан кейін «Солтүстік Македония» атауын алған Грекия мен көрші мемлекет арасындағы бұл тарихи және мәдени дау шекарадағы қалаларда жарылуға дайын бомба іспетті жалғасуда.