Türk Bilim İnsanlarından Çığır Açan Buluş: Siyah Havuç ve Şalgam Kansere Savaş Açıyor!

Türk bilim dünyası, kanser tedavisinde çığır açacak yerli ve doğal bir keşfe imza attı. Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mahmut Doğan'ın danışmanlığında, Dr. Duygu Aslan Türker tarafından hazırlanan doktora tezinde, siyah havuca mor ve kırmızı rengini veren, güçlü antioksidan özellikleriyle bilinen antosiyaninlerin kanserli hücreler üzerindeki baskılayıcı etkisi laboratuvar ortamında kanıtlandı. 2022 yılında prestijli Q1 sınıfı "Food and Bioproducts Processing" dergisinde yayımlanan bu çalışma, kanserle mücadelede yeni bir dönemin kapısını araladı.

Şalgam Suyundaki Mucize Bakteri: Kanser Hücrelerini Yüzde 95 Oranında Yok Ediyor

Bu öncü çalışmanın devamı niteliğinde, Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Yetiman yürütücülüğünde siyah havuçtan üretilen geleneksel içeceğimiz şalgam suyu üzerine derinlemesine bir araştırma gerçekleştirildi.

"Probiotics and Antimicrobial Proteins" adlı bilimsel dergide 2026 yılında yayımlanan bu yeni araştırmada, şalgam suyundan izole edilen bazı laktik asit bakterilerinin laboratuvar ortamında çok güçlü antioksidan aktivite sergilediği, kolesterolü temizlediği ve en önemlisi ince ile kalın bağırsak kanseri hücrelerinin çoğalmasını önemli ölçüde engellediği saptandı. Prof. Dr. Mahmut Doğan, gıda kimyası çerçevesinde yürüttükleri çalışmalarda, meyve ve sebze atıklarından katma değeri yüksek biyolojik bileşikler üretmeyi misyon edindiklerini belirtti. Bu kapsamda pektin, selüloz ve suda kolayca çözünebilen yarı sentetik bir polimer olan karboksimetil selüloz gibi değerli maddeleri geri kazandıklarını ifade eden Doğan, bu projelerin tamamını akademik literatüre yüksek lisans ve doktora tezleri olarak kazandırdıklarını vurguladı.

Siyah ve turuncu havuçtan doğal renk maddesi üretimi üzerine yoğunlaştıklarını aktaran Doğan, elde edilen bu doğal renklendiricilerin kalite parametrelerini detaylıca analiz ettiklerini belirtti.

Hacettepe Üniversitesi İş Birliğiyle Kanıtlanan Antikanser Etki

Siyah havuçtan elde edilen renk maddesinin biyoaktif özelliklerini mercek altına alan araştırma ekibi, çalışmalarını doğrudan kanser hücreleri üzerine yoğunlaştırdı.

Hacettepe Üniversitesi ile ortaklaşa yürütülen çalışmalarda, siyah havuçtaki antosiyanin bileşiklerinin kolon ve karaciğer kanseri hücre hatları üzerinde güçlü bir antikanser etkisi gösterdiği tespit edildi. Elde edilen bu kritik bulgular, uluslararası düzeyde saygın bilimsel dergilerde makale olarak yayımlanarak dünya literatürüne girdi. Bu başarının ardından araştırmalarını şalgam suyu üzerinde yoğunlaştıran Prof. Dr. Doğan ve Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Yetiman, şalgam fermentasyonu sırasında ortaya çıkan 50-55 farklı laktik asit bakterisi türünü izole etmeyi başardı. Bu bakterilerin fonksiyonel özelliklerini inceleyen uzmanlar, özellikle fermente gıdalarda ve insan mikrobiyotasında doğal olarak bulunan, çubuk şeklindeki gram-pozitif bakteri türü Lactobacillus brevis üzerinde durdu. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Tıp Fakültesi İmmünoloji Bölümü ile ortaklaşa yürütülen hücre kültürü testlerinde, bu bakterinin hem ince bağırsak hem de kalın bağırsak kanserli hücrelerini %90 ila %95 oranında tahrip ederek azalttığı gözlendi.

Gazlı İçecekler Yerine Şalgam ve Ayran Tüketimi Hayati Önem Taşıyor

Üniversitelerde üretilen bilimsel bilginin ya ülke ekonomisine ya da doğrudan insan sağlığına dokunması gerektiğini savunan Prof. Dr. Mahmut Doğan, özellikle genç neslin beslenme alışkanlıklarına dikkat çekti. Günümüzde gençlerin ve orta yaş grubunun gazlı ve yapay içeceklere yöneldiğini belirten Doğan, bunun yerine fonksiyonel değeri son derece yüksek, kansere karşı koruyucu kalkan görevi üstlenen şalgam ve ayran gibi geleneksel içeceklerin tüketilmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı. Araştırma sonuçlarının tıp ve eczacılık fakülteleri için de değerli birer veri kaynağı olduğunu ifade eden Doğan, bu çıktıların ilerleyen süreçte kanser hastalarında veya deneysel hayvan modellerinde klinik olarak test edilebileceğini sözlerine ekledi.

Kanser riskini artırıyor! En az 1 porsiyon içenleri tehlike bekliyor başlığı altında yapılan uyarılara da dikkat çeken uzmanlar, endüstriyel ve katkı maddeli içeceklerin düzenli tüketiminin kanser riskini ciddi oranda tetiklediğini, bu nedenle şalgam gibi doğal fermente ürünlerin günlük beslenme rutinine dahil edilmesi gerektiğini belirtiyor.