15-nji iýulda agdarlyşyk synanyşygynda Konstitusiýa kazyýetinden "esasly karar"

2026-njy ýylyň 5-nji martynda kabul edilen karar bilen, Konstitusiýa kazyýetiniň Baş Assambleýasy 15-nji iýuldaky döwlet agdarylyşygy synanyşygy wagtynda Denizli 11-nji serkerdelik brigadasynda nobatçy bolup işleýän we konstitusiýa tertibini ýatyrmak synanyşygynda 13 ýyl 4 aý azatlykdan mahrum edilen M.Y. Arza beriji, kazyýet işiniň barşynda ekspert hasabatlarynyň hasaba alynmaýandygyny we esaslandyrylan karara bolan hukugynyň bozulandygyny öňe sürüp, adalatly kazyýet hukugynyň bozulandygyny öňe sürdi.

Appokary Apellyasiýa kazyýeti, Denizli 2-nji Highokary Jenaýat Kazyýetiniň arza beriji üçin aklamak kararyny we gaýtadan kazyýetde çykarylmagyny ýatyrdy. Apokary kazyýetiň Jenaýat Baş Assambleýasy döwlet agdarylyşygy synanyşygy we derejesi sebäpli jogapkärçiligi baradaky habary öwrenendigine garamazdan, bölümde dowam etdirilmegini göz öňünde tutup, arza berijiniň işini dogry hasaplady. Gözden geçirişiň netijesinde, Konstitusiýa kazyýeti hiç hili düzgün bozmanyň ýokdugyna karar berdi we Courtokary Kazyýetiň arza berijiniň talaplaryna garşylyklaýyn gözden geçirilişinde hakykat ýüzünde baha berendigini we kararyň ýeterlik esaslara esaslanandygyny aýtdy.

Kazyýet işine, umuman alanyňda, konstitusiýa kazyýeti kazyýetleriň hödürlän delilleriniň adalatly kazyýet hukugynyň çäginde standartlara laýyk gelýändigini aýtdy. Arza berijiniň bitarap kazyýetde garalmak hukugy baradaky talaplary kanuny gözden geçirilişe gatnaşýan agzalaryň obýektiw bitaraplygy bozmaýandygy sebäpli aç-açan ret edildi.

Konstitusiýa kazyýetine aýry-aýry arzalar, soňky kazyýet kararlarynyň esasy hukuklar nukdaýnazaryndan gözden geçirilmegini üpjün edýän mehanizmdir. Şeýle arzalarda kazyýet diňe prosessual we düýpli hukuklaryň bozulmagyna ünsi jemleýär we faýldaky material subutnamalara gaýtadan baha bermeýär. Garşylyklar ýa-da düzediş haýyşlary degişli ýokary kazyýet edaralarynyň, Courtokary Kazyýetiň we Döwlet Geňeşiniň öňünde kanuny gorag serişdeleri bilen edilýär.

Näme üýtgedi?

• Konstitusiýa kazyýeti arza berijiniň esasly karara bolan hukugynyň bozulmandygyny aýtdy we häzirki iş kesileniň konstitusiýa laýykdygyny tassyklady.
• Appokary kazyýetiň Baş Jenaýat Assambleýasynyň garşylyklary gözden geçirmek wagtynda eden bahalandyrmalarynyň, ilkinji kazyýet tarapyndan kabul edilmedik aýyplamalary ýok etmek üçin ýeterlikdigi kabul edildi.
• Arza berijiniň kanuny gözden geçirmäge gatnaşýan agzalarynyň sanyny we biragyzdan kabul edilen karary göz öňünde tutup, obýektiw bitaraplyk baradaky arzasy ret edildi.

Kime degişlidir?

Bu, 15-nji iýuldaky döwlet agdarylyşygy synanyşygyndan soň gozgalan aýyplanýanlara, bu işlerde işleýän aklawçylara we adalatly kazyýet işine we esasly karara gelmek hukugyna esaslanýan alymlara degişlidir.

netijelilik

Karar Konstitusiýa kazyýeti tarapyndan 2026-njy ýylyň 5-nji martynda berildi.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, ýokary kazyýet edaralarynyň (Courtokary Kazyýetiň) garşy çykýan mahaly hödürlän giňişleýin delilleriniň ilkinji kazyýetiň kemçiliklerini dolduryp biljekdigini we bu ýagdaýyň "esasly karara gelmek hukugy" babatynda konstitusiýanyň bozulmaýandygyny görkezýär. Kazyýet, günäkärlenýänleriň döwlet derejesi we borjy sebäpli döwlet agdarylyşygy synanyşygynyň häsiýetine düşünmegine garaşylýan ýagdaýlarda "günäkär ýagdaý" goragynyň hemişe kabul edilmejekdigini aýtdy.

Bu karar, şuňa meňzeş işlerde garalýan günäkärlenýänler üçin kazyýet seljermesiniň çägini kesgitleýän bir mysal bolup biler. Esasanam agdarlyşyk synanyşygy ýaly agyr sosial we kanuny netijelere eýe bolan wakalarda günäkärlenýänleriň "dolandyryş zynjyry" ýa-da "bilim işjeňligi" goragy, wakanyň bolan döwri we köpçülige görkezilen maglumatlar bilen bilelikde baha berilmelidigi tassyklandy.

Mümkin täsirler

Bu karar, dowam edýän ýa-da şuňa meňzeş FETO / PDY ýagdaýlarynda esasly karara gelmek hukugyna esaslanýan garşylyklaryň üstünlik gazanmak mümkinçiligine täsir edip biler. Kazyýetleriň kararlaryny ýatyrmak ýa-da tassyklamak üçin ýokary kazyýet edaralarynyň beren sebäplerini has ünsli görkezmegine garaşylýar. Mundan başga-da, obýektiw bitaraplyk baradaky talaplar kazyýet seljermesine gatnaşýan kazylaryň sany we biragyzdan bolmagy ýaly faktorlara has berk gözegçilik edilip bilner.