Alymlar tapdylar: Burun bilen beýniniň arasyndaky syrly nerw aýlawy aladany nädip dolandyrýar?

ABŞ-da geçirilen düýpli neýro-ylmy gözleg, dem alyş endiklerimiziň akyl saglygymyza göni täsirini ýüze çykardy. Alymlar burnuň dem alşynyň aladalanma derejesini nädip köşeşdirýändigini düşündirýän "burun-beýni" atly ýörite nerw zynjyryny tapdylar. Bu açyş, psihologiki näsazlyklary, esasanam howsala hüjümlerini we aladalary bejermekde tebigy usullaryň ähmiýetini ýene bir gezek açýar.

Zawod öýjükleri diňe bir ysy däl, eýsem howa akymyny hem kesgitleýär

Syçanlarda geçirilen laboratoriýa synaglarynda burun boşlugynda ýerleşýän olfabriki neýronlaryň özboluşly aýratynlygy ýüze çykaryldy. Bu neýronlaryň diňe bir daşky gurşawdaky yslary ýüze çykarman, eýsem gelýän howa akymynyň fiziki güýjüni we tizligini hem duýýandygy kesgitlenildi. Alnan ylmy maglumatlara görä, burnuň üsti bilen çekilýän howanyň ýygylygy, olfabriki lampa arkaly beýniniň emosional we stres dolandyryş merkezi bolan amigdala sebitine signal iberýär.

Çalt dem almak aladalary döredýär, haýal dem alýar

Gözlegçiler bu açylan nerw ýolunyň iki taraplaýyn iş mehanizminiň bardygyny bellediler. Şoňa laýyklykda burnuň üsti bilen dem almagyň tizligi we ýygylygy adamyň dessine aladasyny kesgitleýär. Geçirilen synaglarda burnuň içinden alnan çalt we ýüzleý demleriň beýnide alada ýaly hereketlere sebäp bolýandygy ýüze çykaryldy. Beýleki tarapdan, haýal we çuňňur dem almagyň nerw geçirijisini optimizirlemek arkaly bedende çalt köşeşmegi we rahatlygy üpjün edýändigi anyklandy.

Aladany bejermekde tebigy alternatiwa bolup bilermi?

Hünärmenler, tapyndylaryň häzirki wagtda haýwan modellerine esaslanýandygyny we bu mehanizmiň adamlara täsirini tassyklamak üçin kliniki synaglar bilen goldanmalydygyny aýdýarlar. Şeýle-de bolsa, agzyňdan dem almagyň ýerine burnuňdan takmynan haýal dem almagyň, aladany we stresleri gözegçilikde saklamak üçin örän amaly, çykdajysyz we täsirli tebigy bejeriş usulyny hödürläp biljekdigi nygtalýar. Bu möhüm açyş, geljekde dem alyş bejergisini ylmy esasly psihiatrik bejergilere birleşdirmäge ýol açyp biler.