Asyrlarboýy golýazmalara durmuş berýän täsir: Kitaplar ARSAR kitap dükanynda şypa tapýar

Abdul Tiwnikli gaznasynyň çäginde işleýän Stambul gözleg we bilim merkezi (ARSAR), takmynan 50 müň eserli ägirt uly kitaphanasy bilen medeni mirasy goramakda möhüm rol oýnaýar. Wagtyň zyýanly täsirlerine sezewar bolan we dikeldilmegine mätäç bolan kitaphanada taryhy taýdan gymmatly eserler döredilen ýörite kitap dükanynda göni manyda janlanýar. TurkishSAR kitap ýazyjysy Muharrem Kalenci , türk kitap baglaýyş sungatynyň meşhur atlaryndan biri bolan merhum kitapçy lamslam Seçeniň okuwçysy we onuň topary şu güne çenli müňden gowrak seýrek eseriň dikeldilmegini üstünlikli tamamlady.

"Kitaba wepalylyk" Tophane-i Amire

"Eksim Holding" -iň döredilmeginiň 40 ýyllygy mynasybetli taýýarlanan "Kitaba wepalylyk: Kitap baglamak sungaty we dikeldiş sergisi" bu zähmetiň miwelerini sungat söýüjileri bilen birleşdirdi. Tophane-i Amire şäherinde geçirilen sergide dikeldiş işleri tamamlanan we henizem goşulmadyk we sözüň doly manysynda "bejergä garaşýan" taryhy kitaplar bilelikde görkezilýär. Kitaplaryň diňe bir gury maglumatlaryň çeşmesi bolman, eýsem geljege ýazylan döwrüň estetiki düşünjesini, jemgyýetçilik ýadyny we sungatyny öz içine alýan ynamdygyna ünsi çekip, sergi adaty kitap baglaýyş sungaty we dikeldiş işleri barada möhüm düşünje döredýär.

Bu ýere gelýänleri haýran galdyrýan sergide; Muhyiddin İbnü'l-Arabiniň 500 ýyllyk gadymy golýazmasy "Fususü'l-Hikem" , Şeýh Galibiň "Divan" , iki asyr töweregi köne "Marifetname" , ıazykyogly Muhammet Efendiniň "Muhammediýe" we 200 ýyllyk golýazmasy. Muşaf-ı Şerif hem bar. Mundan başga-da, Ibn Haldunyň dünýä belli "Mukaddime" eseri, daş ýazylan Mushaf-Şerif we Ali Ufki Beýiň takmynan 150 ýyl ozal terjime edilen taryhy Injili terjimesi sergide görkezilen beýleki meşhur eserleriň biridir.

Alty aý dowam eden iňňe dantelli ýaly dikeldiş prosesi

ARSAR kitap ýazyjysy Muharrem Kalenci, ömrüni kitaplara we adaty kitap sungatyna bagyş eden eseriň, Osman döwründe harby mekdeplerde okuw kitaby hökmünde okadylýan hukuk kitabynyň bardygyny aýdýar. Eseriň bir tarapynyň düýbünden weýran bolandygyny we tozana öwrülendigini mälim eden Kalenci, bu kitabyň gaýtadan dikeldilmeginiň takmynan 6 aý dowam edendigini aýtdy. Kalençiniň pikiriçe, dikeldiş işleri işiň häzirki zyýanyny kesgitlemek, zerurlyklaryny kesgitlemek we degişli materiallary almak bilen başlaýar.

Duýgur dikeldiş tapgyrlaryny suratlandyryp, baş kitap ýazyjy amalyň işini şu sözler bilen jemleýär: "Kitabyň gurluşy talap edilýän bolsa, iş doly sökülýär, görnüşleri birin-birin arassalanýar we kagyzy dikeltmek amala aşyrylýar. Arassalanan kagyzlar gaýtadan tikilýär we tekst bloklaryna öwrülýär. Dikeldiş dünýäsindäki pelsepe jedellerine salgylanyp, Kalenci interwensiýanyň görünmelidigi ýa-da görünmejekdigi barada dürli pikir mekdepleriniň bardygyny we iki usulyň hem kitabyň ýagdaýyna baglylykda garyşdyrylmagyny ulanýandygyny aýtdy.

Adaty "Derini syrmak" usuly bilen 500 ýyllyk çydamlylyk

ARSAR Kitap baglaýyş öýüniň düýbüniň 2017-nji ýylda gurlandygyny mälim eden Muharrem Kalenci, munuň diňe bir dikeldiş merkezi bolman, eýsem geljege çuňňur kök uran bilim merkezidigini hem nygtaýar. Häzirki wagtda üç dürli toparda okuwçylara sapak berýändigini aýdan Kalenci, iň uly maksadynyň bu sungaty täze nesillere geçirmekdigini aýtdy. Kitaphanadaky eserleriň esasan haýyr-sahawatlar arkaly ýygnalandygyny mälim eden Kalenci, professor Dr.Haýrettin Karamanyň şahsy kolleksiýasyny esasda berendigini we bu eserleriň klassifikasiýasynyň dowam edýändigini aýtdy.

Kalenci, dikeldilen kitaplaryň ömrüni uzaltmak üçin mugallymy Yslam Seçenden öwrenen adaty usullaryny ulanandyklaryny we "derini syrmak" usulynyň ähmiýetine ünsi çekdi. Günbatar görnüşli baglanyşyklarda ulanylýan deriniň wagtyň geçmegi bilen gurap we döwülip biljekdigini, adaty usulda bolsa deriniň çygly we mermerde "pyçak" diýilýän ýörite gural bilen syrylandygyny aýdýar. Bu amalyň netijesinde deriniň düýp manysy galýar, zyýanly mör-möjekleriň ýaşamagynyň öňüni alýar we şeýlelik bilen dikeldilen işiň ömri azyndan 500 ýyl uzalýar. Kalenci halas edilen her bir eseri hassanyň bejergisi hökmünde görýändiklerini we betbagtçylyk ýüze çykan halatynda adamzadyň umumy mirasyny dowam etdirmek jogapkärçiligini ýerine ýetirýändiklerini aýtdy.