Çanakkale söweş gämi heläkçiligi goralýar

Dardanel taryhynyň tozanly tekjelerinde gizlenen Dardanel deňiz söweşlerinden gämi heläkçiligi häzirki zaman gorap saklamak usullary bilen täzeden açylýar. "Çuň miras taslamasy" ady bilen amala aşyrylan bu başlangyç, Eceabat etrabynda geçirilen metbugat ýygnagynda hödürlendi. Taslamanyň maksady, gämi heläkçiligini katodiki gorag ulgamy bilen goramak we suwa çümmek syýahatçylygyna getirmek. Tehniki suwa çümmek boýunça tälimçi Murathan ıldyz tarapyndan berlen esasy okuwdan soň, gatnaşyjylar 5-7 metr çuňlukda Anzak kowasyndaky "SS Milo" gämi heläkçiligine çümdi. Bu, 1865-nji ýylda gurlan we Birinji Jahan Urşy döwründe Iňlis deňiz flotunyň gullugyna giren bug ýolagçy gämisini görmäge mümkinçilik berdi

{IM IMG_1} p

Taryhy gämi heläkçiliginiň we gorap saklamagyň gözlegleriniň ähmiýeti

Çanakkale söweşleri Gallipoli taryhy sebitiniň prezidenti İsmail Kaşd. merkezi. Ol diňe bir suwuň aşagynda taryhy we medeni mirasy öz içine alýan hazyna däldigini aýtdy. Kaşdemir "Dünýäniň iň gowy suwa çümmek merkezlerinden biri bar we bu mirasy gorap saklamak üçin işleýäris" -diýdi. Bu taryhy ýadygärlikleriň ömrüni uzaltmagy we geljekde taslama bilen durmuşa geçirmegi maksat edinýändiklerini mälim etdi.

1915 Çanakkale köprüsi we awtoulag ýoly CFO Murat Sarykaya bu taslama gatnaşmakdan hoşaldyklaryny mälim etdi. Çanakkale üçin ozal 321 sosial we daşky gurşaw taslamasyny amala aşyran topar bu taslama bilen taryhy we daşky gurşawa goşant goşmagy maksat edinýär. Sarykaýa: "Katodiki gorag bilen köpriniň ömrüni uzaltmagy meýilleşdirýäris. Taslama ykdysadyýete, tebigata we taryhda goşant goşýar." "Geçmişi goramak we geljegi meýilleşdirmek" mowzugy bilen başlanan taslama Gallipoli ýarym adasyndaky 29 çümmek nokadyny öz içine alýar. Çanakkale şäherindäki 100-den gowrak söweş gämisinden 29-sy suwa çümmek üçin açyldy we olaryň birinjisi Iňlis heläkçisi HMS Louis.

Demir gurluşlary suwa elektron berýändigi sebäpli galyndylar poslaýar. Katodiki gorag ulgamy, sink, mis ýa-da alýumin ýaly metal anodlary galyndylaryň gapdalynda goýup, bu prosesi duruzmagy maksat edinýär. Şeýlelik bilen, gämi heläkçiligindäki poslama we bakteriýa ýükleri azalýar. Taslama, biodürlüligi gorap, balyk we beýleki deňiz jandarlary üçin ýaşaýyş ýerlerini döretmäge goşant goşýar.

Geljekki meýilnamalar we ýaşlaryň gatnaşmagy

Taslamanyň çäginde katodiki gorag amallary galyndylaryň häzirki şertlerine laýyklykda kem-kemden dowam eder. Her bir programma bilen gämi heläkçiliginiň ömri ýene 30-35 ýyl uzaldar. Şeýle hem bu çärede milli azat ediji sportçy Bilge Çingigiraý HMS Louis gämi heläkçiligine uçran Ginnesiň rekordlar kitabyny ýerine ýetirdi.

Duşuşyk taslamanyň diňe Çanakkale üçin däl, eýsem dünýä taryhy we medeni mirasy üçinem möhümdigi baradaky habar bilen tamamlandy. Geljekde şeýle taslamalaryň barha dowam etmegine garaşylýar.