CBRT 2026-njy ýylyň sentýabr aýyndaky bazara gatnaşyjylaryň anketasy yglan edildi

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) 2026-njy ýylyň sentýabr aýyndaky Bazara gatnaşyjylaryň gözleginiň netijelerini halk bilen paýlaşdy. Gözlegiň netijesine görä, gatnaşyjylaryň şu ýylyň ahyrynda sarp edijileriň inflýasiýasyna (CPI) garaşmagy öňki döwürdäki 29.43 göterimden bu döwürde 29,61 göterime çenli ýokarlandy. Şonuň ýaly-da, 12 aýdan soň CPI garaşyşy 23,69 göterimden 23,70 göterime çenli ýokarlandy, 24 aýdan soň garaşyş 18.03 göterimden 18.32 göterime çenli ýokarlandy.

inflýasiýa garaşmalarynda haýsy aralyklar tapawutlanýar?

Geljekki 12 aýyň dowamynda gatnaşyjylaryň inflýasiýa çaklamalarynda, CPI 47.05 göterim ähtimallygy bilen 23.00-25.99 göterim aralygynda bolar diýlip garaşylýar. Nokat bahalaryna esaslanan bahalandyrmalarda, gatnaşyjylaryň 55,74 göterimine garaşmak ýene 23.00-25.99 göterim aralygynda jemlenendir. 20.00-22.99 göterim aralygynda ýokarlanmagyna garaşýanlaryň derejesi 31,15 göterim, 26.00-28.99 göterim aralygynda ýokarlanmagyna garaşýanlaryň derejesi 6.56 göterimde galdy.

göterim, walýuta we ösüş çaklamalary nähili üýtgedi?

BIST Repo we Tersine-Repo bazaryndaky häzirki gijeki göterim mukdary 40 göterimden 37 göterime çenli azaldy. Sentýabr Pul syýasaty komitetiniň mejlisinde syýasatyň garaşylyşy 37 göterim boldy. Şu ýylyň ahyrynda dollaryň / TL garaşylyşy 51,66 TL-den 51.57 TL-e çenli azalsa-da, 12 aýlyk öň walýuta hümmeti 57.43 TL-den 58.60 TL-e çenli ýokarlandy. Mundan başga-da, 2026-njy ýylda jemi içerki önümiň ösüşine garaşmak 3,1 göterimden 3 göterime, 2027-nji ýyldaky garaşyş 4 göterimden 3,9 göterime çenli azaldy.

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky tarapyndan 2026-njy ýylyň sentýabr aýynda neşir edilen gözleg, maliýe bazaryna gatnaşyjylaryň ýylyň ahyrynda inflýasiýa, göterim, walýuta hümmeti we ösüş depgini baradaky häzirki çaklamalaryny ýüze çykardy. Maglumatlar inflýasiýa garaşmalarynyň çäkli ýokarlanandygyny görkezýän bolsa-da, ösüş çaklamalarynda peselişiň bardygyny görkezdi.

Bazara gatnaşyjylaryň gözlegleri, CBRT-iň pul syýasaty kararlaryna we bazar meýillerine gözegçilik etmek üçin möhüm görkeziji. Anketä gatnaşýan hünärmenleriň çaklamalary, bazar garaşmalaryna düşünmek üçin ykdysady dolandyryş we maýadarlar tarapyndan yzygiderli gözegçilik edilýär.

Netije

Gözlegiň netijeleri, bazar gatnaşyjylarynyň inflýasiýa garşy göreşde garaşýan zatlaryny saklamaga synanyşýandyklaryny, ýöne ösüş tarapynda has seresaply çemeleşendigini görkezýär. Hususan-da, 12 we 24 aýlyk inflýasiýa garaşmalarynda ownuk ýokary üýtgeşmeler dezinflýasiýa prosesiniň bazar tarapyndan ýakyndan gözegçilik edilýändigini we garaşylýanlaryň entek maksatly derejelere doly uýgunlaşmandygyny görkezýär.

Ösüş çaklamalarynyň peselmegi we walýuta hümmetiniň 12 aýlyk ýokarlanmagy bazarlaryň ýakyn döwürde ykdysady işjeňligiň peseljekdigini çaklaýandygyny görkezýär. Göterim derejesiniň peselmegine garaşmak, pul-karz syýasatynda gowşap boljak ädimler barada bazaryň garaşyşynyň beýany hökmünde kabul edilip bilner.

Mümkin täsirler

Inflýasiýa garaşmalarynyň ýokarlanmagy, sarp edijiniň we öndürijiniň kararlaryna täsir edip biljek bahalaryň özüni alyp barşyna basyş etmegi dowam etdirip biler. Ösüş depginleriniň peselmegi, orta möhletde kompaniýalaryň maýa goýum islegini we iş syýasatlaryny çäklendirip biler.

Walýuta hümmetiniň garaşylmagynyň üýtgemegi, import çykdajylaryna we daşary söwda balansyna täsir edip biler. Bazara gatnaşyjylaryň bu çaklamalary, esasanam karz göterim stawkalarynda we maýa goýum kararlarynda aýgytly rol oýnamak bilen maliýe bazarlarynda umumy kursy emele getirip biler.