CBRT maý aýy üçin tölegleriň balansyny yglan etdi: Hasap ýetmezçiligi we ätiýaçlyk ösüşi

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) ykdysady dünýä sabyrsyzlyk bilen garaşýan maý aýy üçin töleg balansyny halk bilen paýlaşdy. Resmi maglumatlara görä, Türkiýanyň häzirki hasabynda maý aýynda 1 milliard 459 million dollar defisit bardy. Beýleki tarapdan, esasy balans hasaplanýan altyn we energiýany hasaba almaýan häzirki hasap, şol döwürde 3 milliard 626 million dollar güýçli profisit hasaba alyndy. Töleg balansy bilen kesgitlenen daşary söwda defisiti maý aýynda 4 milliard 340 million dollar derejesinde boldy.

ualyllyk hasaplaşyk defisiti 37 milliard dollar çäginden geçdi

Maý aýyna çenli 12 aýlyk jemlenen maglumatlara seretseň, ýyllyk hasap defisiti 37,3 milliard dollar hökmünde hasaba alyndy. Bu döwürde tölegler bilen kesgitlenen daşary söwda defisiti 74,4 milliard dollar derejesinde boldy, Türkiýäniň iň güýçli walýuta çeşmelerinden biri bolan hyzmatlar balansy 62,5 milliard dollar arassa profisit öndürdi. Beýleki tarapdan, esasy girdeji balansynda 24.1 milliard dollar defisit, ikinji girdeji balans elementinde defisit 1,3 milliard dollar boldy. Hyzmat pudagynyň kiçi bölümleriniň arasynda transport we syýahatçylyk girdejileri birinji orunda durýar. Maý aýynda hyzmatlar balansyndan arassa akym 5 milliard 207 million dollar, transport hyzmatlary bolsa 2 milliard 243 million dollar, syýahatçylyk (syýahatçylyk) girdejisi bolsa 3 milliard 815 million dollar girdeji gazandy.

Häzirki hasap defisitini maliýeleşdirmekde karzlaryň agramy ünsi çekýär

annualyllyk hasap hasabynyň defisitiniň maliýeleşdiriş gurluşy gözden geçirilende, karzdan peýdalanmagyň esasy roly ünsden düşmedi. Maý aýyna çenli ýyllyk maliýeleşdiriş tablisasynda; sap göni maýa goýumlary 1,8 milliard dollar, arassa portfel maýa goýumlary 5,3 milliard dollar, karzlar 46,7 milliard dollar we täjirçilik karzlary 200 million dollar oňyn goşant goşdy. Beýleki tarapdan, arassa nagt we goýum hereketleri, häzirki hasap balansyna 18,8 milliard dollar ýaramaz täsir etdi. Şol döwürde Merkezi Bankyň daşary ýurt walýutasyndaky arassa ätiýaçlyklarynda 32,3 milliard dollar pese gaçdy.

Göni we portfel maýa goýumlarynda çykyş tendensiýasy

Maý aýynda göni maýa goýum frontunda 455 million dollar arassa akym boldy. Bu döwürde Türkiýede daşary ýurtly ýaşaýjylaryň göni maýa goýumlary 296 million dollar, içerki ýaşaýjylar tarapyndan daşary ýurda gönükdirilen göni maýa goýumlary 751 million dollar artdy. Gozgalmaýan emläk pudagynda, içerki ýaşaýjylar daşary ýurtdan 143 million dollarlyk gozgalmaýan emläk satyn alsalar, daşary ýurtlularyň Türkiýede gozgalmaýan emläk goýumlary 184 million dollar boldy. Maý aýynda portfel maýa goýumlarynda 3 milliard 69 million dollar arassa akym hasaba alyndy. Daşary ýurt maýadarlary aksiýa we maýa goýum gaznasy bazarlarynda 2 milliard 786 million dollar, Döwlet içerki karz kagyzlary (GDBS) bazarynda 287 million dollar arassa satuw gazandy. Obligasiýa meselesi boýunça banklar we beýleki pudaklarda 562 million dollar we 860 million dollar arassa satyn alyşlar edildi, umumy hökümet meselelerinde 169 million dollar arassa satuw edildi.

Karz ulanylyşy artýan mahaly resmi ätiýaçlyklar azaldy

Maliýe tarapynda karz ulanylyşy maý aýynda dowam etdi. Banklar daşary ýurtlardan 2 milliard 653 million dollar arassa karz berdi, beýleki pudaklar bolsa 755 million dollar arassa karz berdi. Umumy hökümet tarapynda 180 million dollar arassa öwezini dolmak amala aşyryldy. Beýleki maýa goýum kategoriýasynda daşary ýurt banklarynyň içerki goýumlary türk lirasynda 1 milliard 775 million dollar we daşary ýurt walýutasynda 1 milliard 754 million dollar artdy, bu bolsa 3 milliard 529 million dollar artandygyny görkezýär. Bu ösüşleriň hemmesi netijesinde maý aýynda Merkezi Bankyň resmi ätiýaçlyklarynda 3,3 milliard dollar arassa azalma boldy.