CMB-den özara gaznalara çenli täze düzgün: Geç gaznalary tarapyndan paý paýlaryny satyn almagyň çäkleri

Maýa bazarlary geňeşi (CMB) maliýe bazarlarynda aç-açanlygy ýokarlandyrmak, bazaryň çuňlugyny saklamak we kiçi maýadarlary goramak maksady bilen maýa goýum gaznalary üçin toplumlaýyn kadalaşdyryjy bukjany durmuşa geçirdi. Täzelenen "Maýa goýum gaznalary boýunça gollanma" birden köp gaznany, esasanam pes erkin ýüzýän aksiýalarda, ýagny pes aksiýalarda birleşdirip, emeli bahalaryň hereketiniň öňüni almagy maksat edinýär. Bu düýpli üýtgeşmeler bazardaky girdeji gaznalarynyň hereket meýdanyny kesgitleýär.

Mugt ýüzüş gatnaşygy

Täze düzgünnama bilen, girdeji gaznalarynyň maýa goýup biljek paýnamalarynyň mukdary degişli kompaniýanyň hakyky paýnamalaryna gönüden-göni indekslenýär. Düzgüne laýyklykda, girdeji gaznalary hakyky dolanyşygy 25 göterimden pes bolan kompaniýalarda dolanyşykdaky paýnamalaryň iň ýokary 8 göterimine çenli maýa goýup biler. Bu nyrh, hakyky ýüzüş nyrhy 25 göterimden 50 göterime çenli, erkin ýüzüş derejesi 50 göterimden 75 göterime çenli bolan kompaniýalar üçin 4 göterim , erkin ýüzüş derejesi 75 göterimden ýokary bolan kompaniýalar üçin iň ýokary 2 göterim hökmünde ulanylar.

Şol bir portfel dolandyryş kompaniýasy (PYŞ) astyndaky ähli girdeji gaznalarynyň umumy maýa goýumlaryny göz öňünde tutsak, bu çäkler iki esse artar (degişlilikde 16 göterim, 12 göterim, 8 göterim we 4 göterim). Şeýlelik bilen, ýeke-täk gurama tarapyndan dolandyrylýan serişdeler, köpçülikleýin ýüzýän kompaniýalaryň paýnamalarynda agdyklyk etmeginiň we emeli bahalaryň üýtgemeginiň öňüni alar.

shareeke paýda jemlenmegiň töwekgelçiligi taryh bolýar

CMB tarapyndan ýerine ýetirilen täze düzgünler portfel dürlüligini ýokarlandyrmak üçin girdeji gaznalaryny hem talap edýär. Öň girdeji gaznasynyň aktiwleriniň uly bölegini bir aksiýa gönükdirmeginiň öňüni alýan hiç hili proporsional çäk ýok bolsa-da, bu ýagdaý täze döwürde hem çözüldi. Mundan beýläk, girdeji gaznasynyň portfelindäki wezipeleriň umumy bahasy gaznanyň umumy bukjasynyň 20 göteriminden ýokary bolup bilmez. Şonuň ýaly-da, şol bir topara degişli bolan maýa bazary gurallaryna maýa goýumlary üçin 20 göterim çäk ulanylar. Bu ädim, serişdelere sezewar bolup biljek konsentrasiýa töwekgelçiligini azaltmagy maksat edinýär.

Portfolio dolandyryş kompaniýalary üçin maýa we gaznany dolandyrmak çäkleri

Täze düzgün diňe bir portfel gurluşlaryny däl, eýsem bu serişdeleri dolandyrýan Portfolio Dolandyryş Kompaniýalaryny (PMS) hem ýakyndan gyzyklandyrýar. PMC-ler tarapyndan dolandyrylýan aýlyk ortaça portfel göwrüminiň ýarysyndan gowragy (50 göterimden gowragy) mugt gaznalardan ybarat bolsa, kompaniýa çykarylan maýasyny nagt görnüşinde 10 göterim köpeltmek üçin CMB-e ýüz tutmalydyr. Mundan başga-da, PMC-leriň iň az başlangyç maýa mukdary, ygtyýarnama resminamalaryna we iş ugurlaryna baglylykda 250 million TL bilen 500 million TL aralygynda kesgitlenildi.

Gaznanyň dolandyryjylary üçin kem-kemden çäklendirme tertibi hem yglan edildi. Şoňa laýyklykda portfel dolandyryjysy, girdeji gaznalaryny goşmak bilen iň köp 7 serişdäni dolandyryp biler. Wençura maýa goýum gaznalary (GSYF) we gozgalmaýan emläk maýa goýum gaznalary (GYF) bu çäklendirmeden aýrylar. Geçiş etabyna görä; 2029-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan portfel dolandyryjysy iň köp 10 serişdäni dolandyryp biler we 2031-nji ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli iň köp 7 gaznany dolandyryp biler. Netijede, TEFAS-da satylmaýan girdeji gaznalary üçin iň az maýa goýujylaryň sany 50-e ýetirildi.