CMB-den özara gaznalara täze düzediş: Manipulýasiýa we konsentrasiýa töwekgelçiligi taryh bolýar

Maýa bazarlary geňeşi (CMB) geçen hepde anna güni çap edilen täze gollanma täzelenmesi bilen maýa goýum gaznalary bazaryndaky zatlary sarsdyrjak üýtgeşmeler girizdi. Maliýe bazarlarynda konsentrasiýa töwekgelçiligini azaltmagy, institusional gözegçilik mehanizmlerini berkitmegi we girew üpjünçiligini ýokarlandyrmagy maksat edinýän bu ädim gaznany dolandyrmak prosesinde täze döwre gapy açýar. Esasanam girdeji gaznalaryna gönükdirilen täze düzgünler, manipulýasiýa hereketleriniň we bazardaky toslama bahalaryň döremeginiň öňüni almagy maksat edinýär.

Portfolio Dolandyryjynyň çäkleri we girdeji gaznalaryna maýa talaplary

Täze düzgünnamanyň çäginde, portfel dolandyryş kompaniýasy tarapyndan döredilen girdeji gaznasy bilen baglanyşykly hususy gaznalary goşmak bilen, girdeji gaznalarynyň sany kompaniýada işleýän portfel dolandyryjylarynyň sanyndan köp bolup bilmez. Bar bolan portfel dolandyryş kompaniýalaryna bu täze düzgüni berjaý etmek üçin 2029-njy ýylyň 30-njy iýunyna çenli geçiş döwri berildi. Mundan başga-da, dolandyrýan portfellerinde girdeji gaznasynyň paýy 50 göterimden geçýän kompaniýalara goşmaça maýa artdyrmak borçnamalary ýüklendi. Pul bazaryndaky gaznalarda bukjanyň azyndan 10 göteriminiň döwlet içerki karz kagyzlaryna (GDS) ýa-da Gazna we Alyhezret ministrligi tarapyndan berlen kärende şahadatnamalaryna maýa goýulmagy talap edilýärdi. Portfolio dolandyryjysynyň dolandyryp biljek iň köp mukdary, girdeji gaznalaryny goşmak bilen 7 bilen çäklenýär.

Maýa goýum çäkleri Mugt ýüzüş gatnaşygy

CMB, girdeji serişdeleriniň kompaniýanyň paýnamalaryna jemlenmeginiň öňüni almak üçin erkin ýüzüş gatnaşygy esasynda kem-kemden çäklendirme girizdi. Şoňa laýyklykda; Gazna portfeliniň bahasynyň 5 göteriminden gowragyny emele getirýän girdeji gaznasynyň maýa bazar gurallarynyň umumy bahasy gaznanyň bukjasynyň 20 göteriminden ýokary bolup bilmez. Mundan başga-da, dolandyryjynyň dolandyryş gözegçiligi bolan şäriklikler tarapyndan berlen gurallara goýlan maýa goýum mukdary gaznanyň bukjasynyň 20 göterimi bilen çäklenýär. Paýnamalaryň hakyky dolanyşyk nyrhlaryna esaslanýan täze maýa goýum çäkleri aşakdaky ýaly kesgitlenildi:

Hakyky dolanyşykda paýy 25 göterimden az bolan kompaniýalarda, dolanyşykdaky paýnamalaryň iň köp 8 göterimi

Hakyky dolanyşygy 25-50 göterim aralygynda, iň azyndan 6 göterimde

Hakyky dolanyşygy 50-75 göterim aralygynda, iň köp 4 göterimde

Hakyky dolanyşygy 75 göterimden ýokary bolanlar üçin iň köp 2 göterim maýa goýup bolýar.

Hünärmenler näme diýýärler? Bazarlarda likwidlige we konsolidasiýa garaşma

Düzgünnamanyň bazara edýän täsirine baha bermek bilen, A1 Capital atatyrym Menkul Değerler AŞ Baş müdiriniň orunbasary Üzeýir Doğan , girdeji gaznalarynda pozisiýanyň konsentrasiýasy we likwidligi meselesiniň öňe çykjakdygyny aýtdy. Doğan: "Konsentrirlenen portfellerden has dargadylan portfel gurluşlaryna geçmegi sebäpli ýokary likwidligi bolan aksiýalara, esasanam BIST 30 aksiýasyna akym bolup biler" -diýdi. Wagtyň geçmegi bilen uzaldylmagy bazardaky duýdansyz basyşlary azaldar diýip, Doğan bu pudakda jebisleşmegiň we ýönekeýleşdirmegiň mümkindigini aýtdy.

Ata atatyrym Baş müdiriň orunbasary Jemal Demirtaş bu düzgüniň köpden bäri garaşylýandygyny belläp, "Köpük esasanam käbir aksiýalarda emele gelendigini görýärdik. Bu düzgünler bazaryň kadalaşmagyna peýdaly bolar" -diýdi. Demirtaş, şeýle hem düzgünleriň aşa berkidilmegi bazaryň işlemegine zyýan ýetirmezligi üçin seresaply çemeleşdi.

Fon Türkiýäni esaslandyryjy Onur Duýgu erkin pul bazaryndaky hökmany obligasiýa / kärende şahadatnamasynyň gatnaşygynyň tapawudyny azaldyp biljekdigini aýtdy. Duýgu, şeýle hem, TEFAS-da satylýan girdeji gaznalarynyň hepdelik portfel paýlaýyş hasabatlaryny KAP-da çap etjekdigini aýtdy we "Şu wagta çenli her aý gözegçilik edýäris, bu üýtgeşiklik maýadarlar üçin iň oňyn ädimleriň biridir" -diýdi. Duýgu, bir aksiýa ünsi jemläp ýokary girdeji gazanmak strategiýasynyň indi kynlaşjakdygyny we öňki çykyşlaryň seljermesinde girdejileriň nädip alynjakdygyna ünsi çekmelidigini aýtdy.