Confakyn gündogardaky konfliktiň ykdysady täsiri barada global duýduryş

Halkara pul we maliýe dünýäsiniň öňdebaryjy guramalary bolan IMF , IEA , Bütindünýä banky we WTO , Eastakyn Gündogarda dowam edýän konfliktiň dünýä ykdysadyýetine edýän täsirlerine baha bermek üçin ýygnandy. Bu dört edara, 28-nji maýda geçirilen ýygnakda urşuň energiýa üpjünçiligi, azyk howpsuzlygy we ykdysady işjeňlige çynlakaý we deňagramsyz netijeleriň bardygyny duýdurdy.

Global ykdysadyýete assimetrik täsirler

Duşuşykdan soň çap edilen bilelikdäki beýannamada urşuň asimmetrik täsiri, esasanam energiýa üpjünçiligi we azyk howpsuzlygy nygtaldy. Dünýä ykdysadyýetiniň çydamlylygyny görkezmegini dowam etdirýändigine garamazdan, ýangyjyň we dökünleriň bahasynyň ýokarlanmagy ýaly faktorlaryň, näbelliligiň ýokarlanmagy bilen iň gowşak ýurtlara degişlilikde täsir etmeýändigi bellendi. Esasanam köp ýurt ekiş möwsümine ýakynlaşýan döwürde dökünleriň bahasynyň ýokarlanmagy aladalary ýokarlandyrýar.

Nebit ätiýaçlyklary we energiýa howpsuzlygy

Beýanatda Hormuz bogazynyň üsti bilen üpjünçiligiň ýitmegi sebäpli dünýädäki nebit gorlarynyň çalt azalýandygy habar berildi. Gämi gatnawy kadaly ýagdaýa gelmese, tomus aýlarynda nebite bolan isleg ýokarlanmazdan ozal aksiýalaryň azalmagy we munuň ýangyç howpsuzlygyna we bazar şertlerine howp salmagy mümkin diýilýär. Bu töwekgelçilikler giň ykdysady durnuklylyga ýaramaz täsir edip biler.

Goldaw we utgaşdyrmak tagallalary

Iň köp zyýan çeken ýurtlaryň ýagdaýyna baha bermek we mätäçlere goldaw bermek maksady bilen geçirilen köptaraplaýyn we ikitaraplaýyn hereketler arkaly köpçülikleýin goldawy ara alyp maslahatlaşmak. Dökünler bilen üpjünçilik zynjyrlaryndaky we energiýa ykdysadyýetindäki ösüşlere ýakyndan gözegçilik edilmelidigi nygtaldy.

Aç-açanlyk we maglumatlary paýlaşmak

Guramalar aç-açanlygy ýokarlandyrmak we ýüze çykýan töwekgelçilikleri kesgitlemek maksady bilen hökümetleriň konfliktiň ykdysady täsirlerine garşy görýän çärelerine gözegçilik etjekdiklerini mälim etdiler. Bu prosesiň dowamynda alnan sapaklaryň paýlaşylmalydygy we ýagdaýy gowulaşdyrmak üçin ýakyn aragatnaşyk saklanmalydygy aýdyldy. Şol bir wagtyň özünde, iň köp zyýan çeken ýurtlary we global ykdysady durnuklylygy goldamak üçin tagallalaryň utgaşdyrylan görnüşde dowam etdiriljekdigi mälim edildi.

HPG, IEA, Bütindünýä banky we BSG-nyň bilelikdäki tagallalary bu kyn işde ykdysady durnuklylygy ýokarlandyrmak üçin çözgütleri tapmakda möhüm ädim hasaplanýar. Geljekdäki wakalara taýyn bolmak üçin şeýle ýygnaklaryň dowam etmegine garaşylýar.