Hünärmenler menopauza we osteoporoz döwründe saglyga gözegçilik etmegiň ähmiýetine ünsi çekdiler

Medipol Mega uniwersitet hassahanasynyň ginekologiýa we akuşerçilik hünärmeni Prof. Dr. Dilek Benk Şilfeler we bedenterbiýe we dikeldiş hünärmeni Prof. Dr. Sena Tolu 18-nji oktýabr Bütindünýä menopauza güni we 20-nji oktýabr Bütindünýä osteoporoz güni mynasybetli ýygnandy we aýallaryň saglygy üçin möhüm bolan bu proseslere baha berdi. Hünärmenler menopauzanyň tebigy fiziologiki prosesdigini we bu döwürde bolup biläýjek süňkleriň ýitmegini we gormonal üýtgemeleri dolandyrmakda irki diagnozyň we ýaşaýyş durmuşynyň düzedişleriniň möhümdigini mälim etdiler.

Menopauza wagtynda bedende bolup geçýän üýtgeşmeler näme?

Prof. Doktor Dilek Benk Şilfeler, menopauzanyň köpeliş döwri gutarandan soň, aýbaşydan gan akmagyň hemişelik togtadylmagydygyny aýtdy. Türkiýede menopauzanyň ortaça ýaşynyň 46-48 aralygyndadygyny mälim eden professor Şilfeler genetiki çökgünligiň bu prosesi kesgitleýän iň möhüm faktordygyny aýtdy. Şeýle hem, dowamly keselleriň, uzak möhletli stresiň, çilim çekmegiň, himiýa bejergisiniň we hirurgiki çäreleriň menopauzanyň ýaşyna täsir edip biljekdigini belläp geçdi.

Menopauzadan soň nädip osteoporozyň öňüni alyp bolar?

Prof. Doktor Sena Tolu, menopauzadan soň estrogen gormonynyň peselmeginiň süňkleriň ýitmegini çaltlaşdyrýandygyny we osteoporozyň köp ýyllap simptomlarsyz ösüp biljekdigini düşündirdi. Prof., yzygiderli ýöremek, myşsalary güýçlendirmek maşklary we döwük töwekgelçiligini azaltmak üçin deňagramly iýmit ýaly aerob maşklarynyň ähmiýetini nygtady. Doktor Tolu, kalsiý, belok we D witamini goşundylarynyň lukman gözegçiligi astynda ulanylmalydygyny aýtdy.

Prof. Doktor Dilek Benk Şilfeler, menopauza wagtynda gijeki yssy şöhleleriň, keýpiň bozulmagy we "beýni dumanlary" diýilýän üns problemalarynyň ýygy-ýygydan ýüze çykýandygyny aýtdy. Hünärmenler, durmuşyň hilini peseldýän alamatlar üçin gormon bejergisi ýaly wariantlaryň göz öňünde tutulyp bilinjekdigini mälim etdiler we osteoporozyň simptomlarsyz ösüp biljekdigi sebäpli yzygiderli saglyk barlaglarynyň ünsden düşürilmeli däldigini aýtdylar.

Menopauza prosesi we osteoporoz töwekgelçiligi, aýallaryň durmuş derejesine gönüden-göni täsir edýän fiziologiki üýtgeşiklikdir. Bu amalda hünärmenler iýmitleniş we maşk endiklerini, genetiki faktorlary gowulandyrmagy we süňkleriň dykyzlygyny ölçemek üçin hünärmen lukmanlar bilen maslahatlaşmagy we haýsydyr bir döwükler ýa-da saglyk problemalary ýüze çykmazdan ozal zerur barlaglary geçirmegi maslahat berýärler.

Netije

Menopauza diňe bir köpeliş saglygynyň gutarýan döwri däl, eýsem ýürek-damar saglygy we süňk dykyzlygy babatynda seresaplylyk bilen gözegçilik edilmeli döwürdir. Hünärmenleriň aýdanlary, bu döwrüň tebigy bir prosesdigini, ýöne alamatlar durmuşyň hilini çäklendirýän bolsa, lukmançylyk kömegini almak prosesi has amatlylaşdyrar.

Esasanam osteoporozyň sessiz-üýnsüz ösmegi, irki diagnozyň ähmiýetini ýokarlandyrýar. Döwükler ýüze çykmazdan ozal süňk saglygyny goramak, adamyň soňky ýaşlarda hereketini saklamak ukybynyň kesgitleýji faktorydyr.

Mümkin täsirler

Yzygiderli maşklary we deňagramly iýmitleniş endiklerini alan aýallaryň, menopauza wagtynda süňküň ýitip gitmek howpuny azaldyp, sagdyn garramagy mümkin diýlip çaklanylýar. Irki diagnoz usullarynyň giňden ulanylmagy osteoporoz bilen baglanyşykly döwükleriň azalmagyna we şonuň üçin saglygy goraýyş ulgamynda bejeriş çykdajylarynyň azalmagyna kömek edip biler.

Gormon bejergisi we goşmaça ulanmak ýaly lukmançylyk çäreleriniň aýratyn meýilleşdirilen halatynda durmuş derejesini ep-esli ýokarlandyryp biljekdigi bahalandyrylýar. Bu çemeleşme, menopauzanyň fiziki we psihologiki kynçylyklaryny has aňsat ýeňip geçmäge kömek edip biler.