Ispaniýada syýasy ýer titremesi: Sabat güni hökümete garşy ullakan protestlere şaýat boldy

Ispaniýanyň Demirgazyk Afrikadaky territoriýasy bolan Sabat gününe bolan garaşsyzlygyny alamatlandyrmak üçin her ýyl 2-nji sentýabrda bellenilýän "Sabat güni" şu ýyl tutuş ýurtda uly syýasy krizise we hökümete garşy gozgalaňlara şaýat boldy. Premýer-ministr Pedro Sançesiň ýolbaşçylygyndaky çepçi koalisiýa hökümeti, Palestina, Liwana, Yemenemene we Eýrana garşy harby agressiýasy sebäpli Ysraýyla garşy berk sanksiýa kararlaryny kabul etdi, bu gezek immigrasiýa krizisi we içerki syýasatda howpsuzlyk gowşaklygy baradaky aýyplamalar sarsdyryldy. Müňlerçe raýat ýurduň çar künjegindäki meýdançalary dolduryp, hökümeti işinden çekilmäge çagyrdy.

Migrant krizisi köçeleri herekete getirdi: Oppozisiýadan gitmäge çagyryş

Esasy oppozisiýa sagçy Halk partiýasy (PP) we sagçy Vox partiýasy hem häkimlikler federasiýasy tarapyndan gurnalan we ýurduň köp şäherlerinde, esasanam paýtagt Madridde bir wagtyň özünde geçirilen demonstrasiýalara gaty güýçli goldaw berdiler. Bir aý çemesi öň ýüze çykan tertipsiz migrant krizisinden soň gurnalan bu ilkinji köpçülikleýin çärede demonstrantlar Sebteň ispan şahsyýetine we özygtyýarlylygyna ygrarlydyklaryny bellediler, şol bir wagtyň özünde azlyk çepçi koalisiýa hökümetiniň serhet howpsuzlygyny gorap bilmejekdigini berk tankytladylar.

Meýdançalary ellerinde Ispaniýanyň baýdaklary bilen dolduran gaharly mähelle, "hökümetiň işinden aýrylmagy" şygarlaryny ýygy-ýygydan aýdyp, öz reaksiýalaryny bildirdi. Protestlere gatnaşan Halk partiýasynyň (PP) lideri Alberto Nunez Feijoo metbugata beren beýanatynda göni premýer-ministr Pedro Sançesi nyşana aldy. Feijoo premýer-ministri ýurduň serhet howpsuzlygyny gowşatmakda we Ispaniýanyň territorial bitewiligini doly goramakda günäkärledi.

Marokko serhedine aralaşmak synanyşygy we gizlin hasabat ara alyp maslahatlaşmagy

Oppozisiýa lideri Feijoo, Sebte serhedinde immigrantlaryň köpçülikleýin gelmeginiň arkasynda Marokko administrasiýasynyň utgaşdyrylan işiniň bardygyny öňe sürdi we: "indichli görkezijiler bu prosesiň Marokko tarapyndan aň-düşünje bilen dolandyrylýandygyny görkezýär." Içeri işler ministri Fernando Grande-Marlaskany premýer-ministriň garşysyna çykyş etmegini talap eden Feijoo saýlawlar.

Sagçy “Vox” partiýasynyň lideri Santýago Abaskal Madriddäki demonstrasiýa meýdançasynda eden çykyşynda has ýiti sözler ulandy. Premýer-ministr Sançesi "howply psihopat" hökmünde häsiýetlendiren Abaskal, hökümetiň Marokko re regimeimine hyzmatkär ýaly hyzmat edendigini öňe sürdi. Beýleki tarapdan, sagçy "El Espanol" gazetiniň Milli immigrasiýa we serhet merkezi (CENIF) tarapyndan Baş howpsuzlyk müdirligi üçin taýýarlanan gizlin hasabatynyň çap edilmegi diskussiýalara sebäp boldy. Hasabatda 30-njy iýulda on müňlerçe düzgünsiz immigrantyň Sebte köpçülikleýin göçmek howpunyň bardygy barada duýduryş berlendigi we bu guramanyň arkasynda Marokkanyň howpsuzlyk güýçleriniň bardygy aýdylýar.

Premýer-ministr Pedro Sançes Mejlis mejlisinde jogapkärçilik çeker

Premýer-ministr Sançes we koalisiýa hyzmatdaşy Sosialistik Işçiler Partiýasynyň (PSOE) ministrleri ozalky goranmaklarynda bu wakadan ozal habar alyş bölümlerinden resmi duýduryş almandygyny we Marokkanyň bu çäreleri gurnandygyny görkezýän anyk subutnamanyň ýokdugyny aýtdylar. Şeýle-de bolsa, çap edilen CENIF hasabaty we sosial ulgamlarda peýda bolan käbir suratlar hökümetiň goragyny gowşatdy. Reaksiýalary köşeşdirmek üçin beýanat beren polisiýa başlygy Fransisko Pardo 30-njy we 31-nji iýulda Sebte serhedinde bolup geçen wakalaryň Marokkanyň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan meýilleşdirilendigini görkezýän resmi polisiýa hasabatynyň ýokdugyny aýtdy, ýöne bu beýannama oppozisiýanyň gaharyny köşeşdirmek üçin ýeterlik däldi. Bu krizisden soň premýer-ministr Sançesiň ertir Mejlisiň Baş Assambleýasynda deputatlaryň öňünde çykyş edip, giňişleýin beýanat bermegine garaşylýar.

Sebta serhedinde näme boldy?

rememberadyňyzda bolsa, 30-31-nji iýulda takmynan 70 müň düzgünsiz immigrant Marokkanyň Fenidek şäheriniň kenaryndan Ispaniýanyň özygtyýarlylygy astyndaky Sebte şäherine deňizde ýüzüp serhetden geçmäge synanyşdy. Bu adatdan daşary krizisiň öňünde Ispaniýanyň hökümeti ähli ýerli we milli baýlyklary jemledi we serhet howpsuzlygyny dikeltmek üçin sebite harby bölümleri ibermek kararyna geldi. Serhetden geçmäge synanyşanda deňizde ölen immigrantlaryň sany resmi taýdan 88 diýlip hasaba alyndy.

Bu gyzgyn wakalar içerki syýasatda bolup geçýän mahaly, daşary syýasatda işjeň günleri bolan Sançes hökümeti, Ysraýylyň Gazadaky harby operasiýalaryna garşy iň berk tutum alyp barýan Europeanewropa ýurtlarynyň birine öwrüldi. Ispaniýa Tel Awiwiň administrasiýasy bilen diplomatik gatnaşyklaryny çäklendirdi, Ysraýyl bilen ýarag söwdasy baradaky ähli şertnamalary togtatdy we hemişelik harby embargo kararyny ýerine ýetirdi.