Izmirdäki talyplardan innowasion oba hojalygy pilotsyz uçary: Fewral

İzmiriň Torbaly etrabynda Ylym we sungat merkeziniň (BİLSEM) okuwçylary, oba hojalygyna sepmek pudagyny özgertjek taslama amala aşyryp, pilotsyz howa ulagyny tasladylar. Mugallymlary Ali Ulusoýyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylan bu taslama 2 ýyllap dowam eden zähmetiň önümi hökmünde tapawutlanýar. Talyplar oba hojalygynda ulanyljak bu pilotsyz uçary ösdürmek üçin 3D printerler bilen bölekleýin önümçilikden başlap, ösen programmirleme çenli köp tapgyry üstünlikli tamamladylar. Bu amalda mugallymy Ali Ulusoýyň ýolbaşçylygynda oba hojalygy ýarmarkalarynda gören tehnologiýalaryndan ylham alyp, oba hojalygyna sepmek üçin pilotsyz uçar gurmak kararyna geldiler.

Taslama Milli bilim ministrliginiň Educationörite bilim we ýolbaşçylyk gullugynyň Baş müdirliginiň garamagynda ýerine ýetirilen býudjet bilen ýerine ýetirilen taslama 9 okuwçy tarapyndan amala aşyryldy. Talyplar ösdüren oba hojalygy pilotsyz uçaryny suwuk integrasiýa ulgamy bilen enjamlaşdyryp, ekin meýdanlarynda pestisidleri netijeli sepip biljek derejä ýetirdiler.

Taslamanyň ady we manysy

Taslamanyň geňeşçisi Ali Ulusoý 2023-nji ýylyň 6-njy fewralynda Hataýda bolup geçen ýer titremelerinde tutuldy. Ulusoý bu taslamanyň ykbalyny üýtgedendigini aýtdy we "earthquakeer titremesinden soň Izmir şäherine geçirilmegini isledim. Earthquakeer titremesi köp erbet ýatlamalary galdyran hem bolsa, bu pilotsyz uçar bilen täze sahypa açdyk" -diýdi. Özleri öndürip bilýän bölekleri ýasasa-da, hereketlendiriji we dolandyryş ýaly bölekleri satyn alýandyklaryny düşündirdi. Elektrik bölekleri we kabel ýaly ähli zady öz eli bilen öndürendiklerine ünsi çekdi.

Pilotsyz uçaryň iň möhüm üstünliginiň programmirleme bölegidigini aýdyp, Ulusoý: "Bu pilotsyz uçýar, sebäbi biz ony programmalaşdyryp bileris we häzirki wagtda oba hojalygynda ulanyp bileris" -diýdi.

Tehniki kynçylyklar we çözgütler

Torbalı BİLSEM dolandyryjysy Muhittin Kanmaz, taslama prosesinde iň köp wagt talap edýän meseläniň uçuş gözegçisiniň özleşdirilmegi bolandygyny aýtdy. Oba hojalygynyň pilotsyz uçarlarynyň adaty enjamlar ýaly uçmaýandygyny we ýükleri we enjamlary sebäpli başga agyrlyk merkeziniň bardygyny mälim etdi.

Talyplaryň programma üpjünçiliginiň interfeýsine girendiklerini, enjamy öz gurluşlaryna görä sazlandyklaryny we pilotsyz uçaryň ýel ýaly daşarky faktorlara nähili täsir etjekdigini programmirländigini aýtdy. Şeýlelik bilen, talyplar daşarky taýýar sazlamalaryň ýerine öz sazlamalaryny düzüp biljek ygtybarly ulgam döreddiler.

Taslamanyň çäginde içerki we daşary ýurt kompaniýalary bilen okuw we pikir alyşmak okuwçylaryň bilimini artdyrdy. Şeýle taslamalaryň diňe bir okuwçylaryň tehniki başarnyklaryny ýokarlandyrman, eýsem innowasiýa pikirlenmegine goşant goşýandygy hem aýdylýar. Geljekde şeýle taslamalaryň köpelmegine we has köp talyplara ylham bermegine garaşylýar.