Maliýe däl kompaniýalaryň walýuta defisiti iýun aýynda ýokarlandy

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) tarapyndan çap edilen maglumatlara görä, iýun aýynda maliýe pudagyndan başga kompaniýalaryň sap walýuta pozisiýasy defisiti geçen aý bilen deňeşdirilende 2 milliard 342 million dollar artyp, 205 milliard 755 million dollar derejesine ýetdi. Şol döwürde kompaniýalaryň daşary ýurt walýutasyndaky aktiwleri 140 million dollar azaldy, umumy borçnamalary bolsa 2 milliard 202 million dollar artdy.

Aktiwlerde we borçnamalarda üýtgeşmeleriň jikme-jiklikleri näme?

Aktiwleriň paýlanyşy gözden geçirilende daşary ýurtlara göni maýa goýumlary 1 milliard 32 million dollar, emele gelen aktiwler 845 million dollar, gymmatly kagyzlar 148 million dollar artdy. Şeýle-de bolsa, içerki banklardaky goýumlar 1 milliard 597 million dollar azaldy we eksport debitorlary 568 million dollar azaldy we umumy aktiwleriň 140 million dollar azalmagyna sebäp boldy. Jogapkärçilik tarapynda, emele gelen borçnamalar 3 milliard 571 million dollar artan bolsa, içerki nagt karzlar 1 milliard 147 million dollar azaldy, import karzlary 124 million dollar azaldy we daşary ýurtlardan alnan nagt karzlar 99 million dollar azaldy.

Gysga möhletli walýuta ýagdaýynda iň soňky ýagdaý nähili?

Iýun aýyna çenli gysga möhletli aktiwler 150 milliard 122 million dollar, gysga möhletli borçnamalar 143 milliard 532 million dollar boldy. Gysga möhletli sap walýuta pozisiýasy profisit maý aýy bilen deňeşdirilende 3 milliard 172 million dollar azaldy we 6 milliard 591 million dollara çenli azaldy. Mundan başga-da, gysga möhletli borçnamalaryň umumy borçnamalardaky paýy 36 göterim hökmünde ölçeldi. Içerki üpjün edilen gysga möhletli karzlar 995 million dollar, uzak möhletli karzlar 151 million dollar azaldy; Daşary ýurtlardan berlen gysga möhletli karzlar 428 million dollar azaldy, uzak möhletli karzlar bolsa 205 million dollar artdy.

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Bankynyň maglumatlaryna görä, iýun aýynda maliýe pudagynyň daşyndaky kompaniýalaryň daşary ýurt walýuta aktiwlerinde 140 million dollar azaldy, 2 milliard 202 million dollar artmak borçnamalarda hasaba alyndy. Bu üýtgeşmeleriň netijesinde kompaniýalaryň sap walýuta pozisiýasy defisiti 205 milliard 755 million dollara çenli ýokarlandy.

Maliýe däl kompaniýalaryň daşary ýurt walýuta ýagdaýy maglumatlary, hakyky pudagyň walýuta hümmetine we karz meýillerine duýgurlygyna gözegçilik etmek üçin Türkiýe Merkezi Banky tarapyndan yzygiderli hasabat berilýär. Kompaniýalar, daşary ýurt walýutasyndaky bergilerini dolandyrmak we walýuta hümmetiniň üýtgemeginden goramak üçin emele gelen gurallar ýa-da pul akymyny meýilleşdirmek ýaly maliýe gurallaryny ulanýarlar we bu maglumatlar bazar analitikleri we maýadarlar tarapyndan ýakyndan yzarlanýar.

Netije

Iýun aýyndaky maglumatlar, hakyky pudagyň walýuta borçnamalarynyň aktiwlerinden has çalt köpelendigini we sap walýuta defisitiniň giňelendigini görkezýär. Esasanam emele gelen borçnamalaryň köpelmegi we goýum elementiniň peselmegi kompaniýalaryň walýuta likwidligini dolandyrmakda has seresaply işe girendigini görkezýär.

Gysga möhletli walýuta pozisiýasynyň profisitiniň ep-esli peselmegi kompaniýalaryň ýakyn wagtdaky töleg borçnamalaryny ýerine ýetirmek ukybynyň peselmeginiň mümkindigini görkezýär. Bu ýagdaý, kompaniýalaryň daşary ýurt walýuta karzlaryny öwürmek meselesinde walýuta hümmetiniň hereketlerine garşy has duýgur ýagdaýdadygyny subut edýär.

Mümkin täsirler

Walýuta defisitiniň ýokarlanmagy, walýuta hümmetiniň ýokarlanmagy, maliýe pudagyndan daşardaky kompaniýalaryň balansyna has köp basyş edip biler. Maliýe çykdajylarynyň ýokarlanmagyna garaşyp bolar, esasanam ýokary karzy bolan kompaniýalar üçin.

Kompaniýalar tarapyndan daşary ýurt walýutasyna bolan isleg bazardaky walýuta likwidligine basyş edip biler. Mundan başga-da, gysga möhletli borçnamalaryň umumy paýyny göz öňünde tutup, kompaniýalar maýa goýum meýilnamalaryny yza süýşürer ýa-da pul akymlaryny goramak üçin täze karzlary ulanmagy has saýlar.