MASAK-dan gara pul we terrorçylygy maliýeleşdirmäge garşy ägirt ädim: 2026-2030 Strategiýa resminamasy taýýarlandy

Türkiye global maliýe ulgamynyň howpsuzlygyna howp salýan maliýe jenaýatlaryna garşy göreşmäge taýýarlanýar. Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy göreş we konfiskasiýa amallarynyň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça strategiýa resminamasy (2026-2030) pul ýuwmak, terrorçylygy maliýeleşdirmek we jenaýat girdejilerini geçirmek (2026-2030) ýaly möhüm howplara garşy taýýarlanýar. Täze ýol kartasy bilen, kazyýet we dolandyryş işlerini has çalt durmuşa geçirmek, jenaýatçylary maliýe çeşmelerinden doly arassalamak we kanuny borçnamalary has ýokary derejede ýerine ýetirmek maksat edinilýär.

Täze hereket meýilnamasynyň çäginde Adalat ministrliginiň Jenaýat işleri baş müdirligi tarapyndan kesgitlenen ýokary töwekgelçilikli jenaýat kategoriýalary gözden geçiriler. Nagt gözegçilik wagtynda başlanan kazyýet derňewlerinden başga-da, pul ýuwmakda şübhelenmek bilen baglanyşykly ähli işlerde derňew işleri göni we çalt başlar. Maliýe jenaýatlaryny derňemek geňeşi (MASAK), ilkinji nobatda çylşyrymly şübheli amal hasabatlaryny seljermek arkaly kazyýet edaralarynyň haýyşlaryna has çalt jogap berer. Mundan başga-da, taýýarlanan bilermenleriň hasabatlarynyň kazyýet işi degişli edaralar bilen hyzmatdaşlykda derrew ýerine ýetiriler.

Kompaniýalar üçin sanly yzarlamak: Karz berijileri paýlaşyň we peýdalanyjy auditi

Täze strategiýa resminamasynyň iň täsir galdyryjy makalalarynyň biri täjirçilik kompaniýalarynyň hyzmatdaşlyk gurluşlaryna berk gözegçilik etmekdi. Beýleki jemgyýetçilik maglumat ulgamlary bilen birleşdiriljek söwda bellige alyş barlaglarynyň netijesinde kompaniýalaryň hyzmatdaşlyk gurluşlary has aç-açan ediler. Bu nukdaýnazardan, paý ýazgylaryny elektron görnüşinde saklamak borjunyň gerimi giňelse-de, ähli taryhy fiziki ýazgylar çalt sanly gurşawa geçiriler.

Söwda ministrligi we girdeji dolandyryş gullugy (GİB) kompaniýalaryň aňyrsynda soňky karar berýänleri ýüze çykarýan "hakyky bähbit görüji" jarnamalarynda ýalňyşlyklary we näsazlyklary ýüze çykarmak üçin azyndan her 6 aýda bilelikdäki barlaglary geçirer. Hakyky peýdalanyjylaryň sanawy bilen söwda sanawynyň arasynda bir gapma-garşylyk ýüze çykarylsa, ýagdaý derrew jikme-jik düşündirişler bilen MASAK we Salgyt barlag geňeşine (VDK) iberiler. Bu salgyt töleýjiler töwekgelçiligi seljermek ulgamyna we salgyt barlagy we gözegçilik meýilnamasyna gönüden-göni giriziler.

Terrorçylygy maliýeleşdirmek boýunça bir wagtyň özünde gözleg topary

Täze döwürde terrorçylyk guramalarynyň maliýe arteriýalaryny kesmek maksady bilen iş prosesinde düýpli üýtgeşmeler edilýär. Maliýe ölçegi bolan ähli terrorçylyk işlerinde esasy derňewden başga-da bir wagtda göni "terrorçylygy maliýeleşdirmek" derňewi açylar. Şeýlelik bilen, jenaýatyň çeşmesi we puluň hereketi şol bir wagtyň özünde gözegçilik ediler we subutnamalaryň gizlenmeginiň öňüni alar.

Maliýe jenaýatlaryna garşy göreşde iş güýjüni artdyrmak maksady bilen, bar bolan töwekgelçiligi bahalandyrmak komissiýalarynda täze hünärmen kiçi topar dörediler. Syýasatyň maksatlary we meýdan tejribelerinden alnan netijeler Maliýe jenaýatlaryna garşy göreş utgaşdyryjy geňeşiniň mejlislerinde yzygiderli ara alnyp maslahatlaşylar.

Statehli döwlet edaralary MASAK

Kir ýuwmak we terrorçylygy maliýeleşdirmek howplary dörediljek iş toparlary MASAK wekiliniň ýolbaşçylygynda gaty giň gatnaşar. Bu möhüm iş toparlarynda; Adalat ministrligi, Kazylar we prokurorlar geňeşi (HSK), Içeri işler ministrliginiň, Söwda ministrliginiň, Gümrük gullugynyň baş müdirliginiň, Gazna we maliýe ministrliginiň, Hasapçylyk Baş müdirligi, Daşky gurşaw ministrligi, Merkezi Bank we Merkezi Bank (Merkezi Bank) we Merkezi Merkezi Bank (Merkezi Bank) we Tehnologiýa hünärmenleri tarapyndan bellenjek tehniki hünärmenler.

Bu iş toparlary töwekgelçilik derňewlerini we umumy amaly strategiýalary işläp düzmek üçin azyndan üç aýdan bir gezek yzygiderli duşuşarlar. Zerur bolanda kanunçylyk üýtgetmelerini taýýarlajak "Kanunçylyk kiçi iş topary" we işjeň faýllary gözden geçirjek "Kazyýet kiçi iş topary" hem bu işde işjeň rol oýnar. Mundan başga-da, “Gowşak iş topary” we “Sanksiýalara gözegçilik edýän iş topary” ýaly ýöriteleşdirilen bölümler dörediler. Alnan ähli anyk netijeler, durmuşa geçirmekde ýüze çykýan päsgelçilikler we çözgüt teklipleri bilen göni prezidente habar berler.